Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng của ngành trong những tháng đầu năm 2026, chiếm khoảng 55% tổng kim ngạch, với giá trị xuất khẩu 7 tháng ước đạt 2,56 tỷ USD. Thị phần rau quả Việt Nam tại thị trường này cũng tăng từ gần 13,8% trong nửa đầu năm 2025 lên gần 15,8% cùng kỳ năm 2026. Với đà tăng hiện nay, Việt Nam có khả năng vượt Chile để trở thành nhà cung ứng rau quả và sản phẩm chế biến lớn thứ hai cho Trung Quốc.

Không chỉ trái cây tươi, rau quả chế biến đang trở thành động lực tăng trưởng mới. Trong 6 tháng đầu năm, nhóm này đạt 381,8 triệu USD, tăng 79%. Các sản phẩm như xoài sấy dẻo, chanh leo cấp đông, nước ép bưởi, sản phẩm từ dừa cùng các loại hạt được hưởng lợi từ nhu cầu thực phẩm tiện lợi của người tiêu dùng trẻ Trung Quốc.

Bên cạnh đó, Trung Quốc đã chấp thuận thêm 18 phòng kiểm nghiệm nông sản của Việt Nam, góp phần rút ngắn thời gian kiểm tra an toàn thực phẩm và hạn chế ùn tắc tại cửa khẩu. Nghị quyết 36 về đơn giản hóa thủ tục cấp, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng được kỳ vọng giúp doanh nghiệp, người trồng hoàn thiện hồ sơ thuận lợi hơn.

Dù vậy, một số loại trái cây có lợi thế như bơ, na, cam, quýt vẫn chờ được mở cửa thông qua các nghị định thư về kiểm dịch thực vật. Hàng Việt Nam cũng mới tập trung tại một số khu vực, chưa thâm nhập sâu vào nhiều địa phương nội địa Trung Quốc.

Việc xây dựng cơ chế ưu tiên “luồng xanh” cho doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt có thể giúp rút ngắn thời gian chờ, giảm hao hụt và giữ chất lượng nông sản.

Song song đó, đẩy mạnh chế biến sâu cũng được xem là hướng đi cần thiết. Nhu cầu đối với rau quả đông lạnh, nước ép, đồ hộp và các sản phẩm chế biến từ trái cây nhiệt đới Việt Nam đang tăng, vừa giúp gia tăng giá trị vừa hạn chế rủi ro hư hỏng khi vận chuyển đường dài.

Trong bối cảnh yêu cầu kỹ thuật của thị trường Trung Quốc ngày càng cao, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng, giá thấp sang chú trọng chất lượng, thương hiệu và giá trị gia tăng. Nếu xây dựng tốt chuỗi giá trị và thương hiệu riêng, rau quả Việt Nam không chỉ có thêm dư địa tại Trung Quốc mà còn tạo nền tảng để tiến sâu hơn vào các thị trường khó tính.