Khoảng năm 1000, các thủy thủ Bắc Âu từ Greenland đã vượt qua Đại Tây Dương và tiến tới những vùng đất mà các saga (sử thi tự sự) Iceland gọi là Vinland. Ngày nay, bằng chứng khảo cổ chắc chắn nhất về sự hiện diện của người Norse ở Bắc Mỹ nằm tại L’Anse aux Meadows, cực Bắc đảo Newfoundland của Canada. Di tích này được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1978.

Ảnh: canadabydesign

L’Anse aux Meadows chỉ có quy mô như một ngôi làng nhỏ. Các nhà khảo cổ phát hiện dấu tích của tám công trình, gồm nhà ở, xưởng và một lò rèn. Người Norse đã luyện sắt từ quặng sắt đầm lầy tại đây, đồng thời có bằng chứng cho thấy họ sửa chữa tàu thuyền. Điều đó khiến nhiều nhà nghiên cứu xem nơi này như một trạm căn cứ, từ đó các đoàn thám hiểm tiếp tục đi sâu hơn về phía Nam.

Ảnh: inosmi

Đây chính là điều làm câu chuyện Vinland trở nên hấp dẫn: L’Anse aux Meadows có thể chỉ là một phần rất nhỏ của mạng lưới hoạt động Viking ở Bắc Mỹ.

Các saga kể rằng những đoàn thám hiểm tiếp tục đi về phía Nam, nơi có rừng gỗ phong phú hơn. Đoàn của Thorfinn Karlsefni thậm chí có thể gồm tới 135 đàn ông và 15 phụ nữ, mang theo gia súc và nhiều con tàu. Họ được cho là đã sử dụng căn cứ của Leif Eriksson làm điểm xuất phát trong nhiều mùa hè.

Một chi tiết đặc biệt đáng chú ý là hạt quả hồ đào từng được tìm thấy tại L’Anse aux Meadows. Loài cây này không mọc tự nhiên xa về phía Bắc Newfoundland mà phân bố xa hơn về phía Nam, cho thấy người Norse có thể đã thực hiện những chuyến đi đáng kể dọc bờ biển Bắc Mỹ. Vì vậy, Vinland có thể không phải chỉ một địa điểm duy nhất mà là tên gọi cho một vùng đất rộng lớn được người Norse thám hiểm.

Ảnh: worldatlas

Vậy còn bao nhiêu khu định cư Viking chưa được phát hiện?

Không ai biết. Cho đến nay, L’Anse aux Meadows vẫn là khu định cư Norse duy nhất ở Bắc Mỹ được xác thực chắc chắn bằng khảo cổ học. Các saga gợi ý sự hiện diện ở những vùng xa hơn về phía Nam, nhưng văn bản không cung cấp đủ thông tin để biến mọi địa điểm được suy đoán thành bằng chứng khảo cổ.

Có thể đã từng tồn tại những trạm nhỏ chỉ được sử dụng vài mùa, những xưởng sửa tàu tạm thời hoặc các khu cắm trại ven biển. Sau khi người Viking rời đi, nhà gỗ và vật liệu hữu cơ có thể nhanh chóng biến mất, trong khi những địa điểm nằm dưới đất, trong đầm lầy hoặc bị cây cối che phủ rất khó nhận ra.

Vì thế, câu hỏi thú vị nhất về Vinland có lẽ không phải “Viking đã đến Bắc Mỹ chưa?” – điều đó đã được khảo cổ học trả lời, mà là họ đã đi xa đến đâu và còn bao nhiêu dấu chân Viking đang nằm im dưới đất mà chúng ta chưa tìm thấy?