Khám phá - Thể thao

Bộ văn thư Nam Tống 800 năm tuổi hé lộ bí mật quan trường

Vụ trộm mộ ở Chiết Giang (Trung Quốc) hé lộ 17 cuộn văn thư của quan Từ Vị Lễ. Tư liệu quý giúp khám phá cách Nam Tống bổ nhiệm, giám sát và đánh giá quan lại.

Vụ trộm mộ hé lộ báu vật lịch sử

Tại huyện Vũ Nghĩa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, một vụ trộm mộ cổ đã gây chấn động giới khảo cổ khi để lộ bộ văn thư có niên đại gần 800 năm. Đáng chú ý, những tài liệu này không phải vàng bạc hay đồ trang sức mà là 17 cuộn giấy ghi chép quá trình làm quan, bổ nhiệm và đánh giá công vụ của một viên quan thời Nam Tống tên Từ Vị Lễ.

Câu chuyện bắt đầu vào tháng 4/2005, khi Trình Mỗ cùng bốn đồng phạm đột nhập một ngôi mộ cổ tại núi Long Vương, thuộc khu vực thôn Hồ Xứ, huyện Vũ Nghĩa. Ngôi mộ được xác định có niên đại Nam Tống, từng được xây dựng kiên cố và bảo vệ bằng kết cấu kín nhằm hạn chế sự xâm nhập của độ ẩm từ môi trường bên ngoài.

Sau khi phá mộ, nhóm trộm lấy đi nhiều đồ tùy táng, trong đó có 17 cuộn văn thư được đặt cạnh thi thể người đã khuất. Nhận thấy những tài liệu này có giá trị đặc biệt, Trình Mỗ quyết định giữ nguyên toàn bộ thay vì chia nhỏ để bán. Đối tượng sử dụng túi hút chân không để bảo quản, cất giấu trong nhà và chỉ đưa ảnh chụp cho những người có ý định mua xem trước.

Điều bất ngờ là những cuộn giấy đã tồn tại hàng thế kỷ nhưng vẫn giữ được chữ viết khá rõ nét. Chính tình trạng bảo quản quá tốt khiến nhiều người nghi ngờ chúng là tài liệu giả, không phải văn thư cổ. Trong suốt nhiều năm, nhóm trộm không thể tìm được người mua phù hợp.

anh-chup-man-hinh-2026-11-3892.png
Văn thư Từ Vị Lễ thời Nam Tống trưng bày tại Bảo tàng huyện Vũ Nghĩa (Chiết Giang, Trung Quốc). Ảnh: Bảo tàng huyện Vũ Nghĩa.

17 cuộn văn thư được thu hồi sau nhiều năm

Đầu năm 2011, một số bức ảnh chụp văn thư cổ bắt đầu xuất hiện trong giới sưu tầm đồ cổ tại Vũ Nghĩa. Khi nhìn thấy những dòng chữ và nội dung liên quan đến chế độ quan lại thời Nam Tống, Đổng Tam Quân, khi đó là Giám đốc Bảo tàng huyện Vũ Nghĩa, nhận thấy đây có thể là di vật lịch sử đặc biệt quan trọng.

Sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia, ông nhận định những tài liệu trong ảnh có nhiều khả năng là Văn Thư Nam Tống thật. Tháng 3/2011, bảo tàng chính thức trình báo công an, mở đầu quá trình điều tra vụ trộm cổ vật.

Ngày 28/12/2011, lực lượng chức năng bắt giữ Trình Mỗ cùng các đồng phạm và thu hồi được 13 cuộn văn thư. Bốn cuộn còn lại đã bị đưa ra ngoài địa phương, sau đó được thu hồi vào ngày 5/7/2012. Nhờ vậy, toàn bộ 17 cuộn tài liệu cổ quý giá được tập hợp trở lại.

Sau khi giám định, bộ văn thư được công nhận là văn vật quý cấp quốc gia, thuộc nhóm di sản có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Trung Quốc.

Bí mật giúp giấy cổ tồn tại gần 800 năm dưới lòng đất

Điều khiến các nhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm là khả năng bảo quản đáng kinh ngạc của những cuộn giấy. Thông thường, giấy và các vật liệu hữu cơ rất dễ bị phân hủy khi tiếp xúc lâu dài với độ ẩm, vi sinh vật và sự thay đổi nhiệt độ. Tuy nhiên, văn thư của Từ Vị Lễ vẫn giữ được phần lớn nội dung sau nhiều thế kỷ.

Theo tư liệu khảo cổ, ngôi mộ được xây dựng bằng hỗn hợp tam hợp thổ – vật liệu truyền thống gồm đất, vôi và các thành phần kết dính khác. Phần trên được đậy bằng những phiến đá lớn, tạo thành không gian tương đối kín. Quan tài cũng được bảo vệ bằng nhiều lớp vật liệu.

Các cuộn văn thư ban đầu được cuộn lại, đặt trong một vật chứa bằng kim loại, bên ngoài phủ sáp để tăng khả năng cách ly. Vật chứa này được đặt trong quan tài có thủy ngân. Môi trường kín, kết cấu xây dựng chắc chắn và điều kiện bảo quản đặc biệt đã góp phần hạn chế quá trình phân hủy của giấy.

Bộ hồ sơ hé lộ đời sống quan trường thời Nam Tống

Chủ nhân của bộ văn thư được xác định là Từ Vị Lễ, một viên quan sống vào thời Nam Tống. Ông sinh năm 1202, quê tại Vũ Nghĩa, bắt đầu con đường quan nghiệp từ chức vụ cấp thấp và trải qua hơn 30 năm làm việc trong bộ máy hành chính. Ông qua đời năm 1254, khi đang chờ nhận nhiệm vụ mới liên quan đến hoạt động quản lý thương mại hàng hải tại Tuyền Châu.

Bộ văn thư gồm 17 cuộn, tổng chiều dài khoảng 32,2 m, ghi lại hơn 40.000 chữ. Nội dung được chia thành ba nhóm chính: bản sao văn thư bổ nhiệm chức quan, văn bản điều động và giao nhiệm vụ, cùng hồ sơ ghi chép quá trình công tác và đánh giá thành tích.

Trong đó, “Cáo thân” là văn bản xác nhận phẩm cấp và chức danh quan lại; “Sắc hoàng” liên quan đến việc giao nhiệm vụ cụ thể; còn “Ấn chỉ” ghi lại quá trình công tác, kết quả đánh giá và nhận xét của cấp trên.

Đặc biệt, nhóm tài liệu “Ấn chỉ” gồm 12 cuộn với 80 mục ghi chép, cung cấp thông tin về quá trình thăng tiến và hoạt động công vụ của Từ Vị Lễ. Đây là nguồn tư liệu hiếm có, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn cách triều đình Nam Tống quản lý nhân sự, bổ nhiệm quan chức, giám sát công việc và đánh giá năng lực của quan lại.

Ngoài lĩnh vực nhân sự, bộ văn thư còn chứa những thông tin quan trọng về hoạt động quản lý kinh tế tại các địa phương mà Từ Vị Lễ từng công tác. Đặc biệt, một số bản ghi đánh giá nhiệm vụ khi ông đảm nhiệm chức quan huyện có đề cập đến tình hình thu thuế và quản lý tài chính.

Di sản quý được bảo tồn tại bảo tàng

Năm 2019, Bảo tàng huyện Vũ Nghĩa mở cửa cơ sở mới và lần đầu tiên đưa bộ văn thư Từ Vị Lễ ra trưng bày công khai trong không gian chuyên biệt. Các cuộn giấy được đặt trong tủ kính có hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng nhằm duy trì tình trạng bảo quản ổn định.

Giá trị của phát hiện không chỉ nằm ở tuổi đời của những cuộn giấy mà còn ở lượng thông tin lịch sử mà chúng lưu giữ. Từ một viên quan không quá nổi tiếng trong sử sách, Từ Vị Lễ đã trở thành nhân vật đặc biệt đối với giới nghiên cứu nhờ bộ hồ sơ cá nhân được chôn theo trong mộ.

Xem video: Giới trẻ trải nghiệm căn hầm bí mật chống bom ở TP HCM. Nguồn Vietnamnet
back to top