Khám phá - Thể thao

Bia mộ cổ hé lộ bí mật đấu đá quyền lực triều Đường ở Trung Quốc

Văn bia của một hoạn quan từng cứu hoàng đế khỏi âm mưu ám sát hé lộ những góc khuất chính trường và cuộc tranh giành quyền lực trong cung đình nhà Đường.

Phát hiện mộ cổ hé lộ bí mật chính trường nhà Đường

Một phát hiện khảo cổ tại Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), đã thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu lịch sử khi cung cấp thêm tư liệu về những cuộc đấu đá quyền lực trong hoàng cung thời Đường. Nhân vật trung tâm của phát hiện là Nghiêm Quý Thực, một hoạn quan từng giữ chức Nội Xu Mật Sứ dưới triều Đường Tuyên Tông và Đường Ý Tông.

Theo thông tin được công bố, kết quả nghiên cứu văn bia mộ Nghiêm Quý Thực đã mang lại những tư liệu quan trọng về hoạt động chính trị của tầng lớp hoạn quan vào giai đoạn trung và hậu Đường. Đặc biệt, nội dung văn bia cung cấp thêm manh mối liên quan đến sự kiện Đường Tuyên Tông bị người trong cung âm mưu sát hại và việc tể tướng Dương Thu bị bãi chức dưới triều Đường Ý Tông.

Ngôi mộ được Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Bảo vệ Di tích Tây An khai quật năm 2023, tại khu vực phía Nam đường Đông Nhai Quách Đỗ, thuộc quận Trường An, thành phố Tây An. Địa điểm này nằm trong phạm vi dự án cải tạo khu dân cư Quách Bắc.

Ngôi mộ có cấu trúc huyệt đào thẳng đứng, phần huyệt chính được khoét vào nền đất. Công trình quay mặt về hướng Nam, gồm ba bộ phận chính: đường xuống mộ, hành lang nối và buồng mộ. Cấu trúc này phản ánh hình thức mai táng phổ biến trong một số tầng lớp xã hội thời Đường.

Điều khiến phát hiện trở nên đặc biệt không chỉ là ngôi mộ của một nhân vật từng nắm giữ chức vụ cao trong cung đình, mà còn là tấm bia ghi lại khá hệ thống quá trình làm quan và gia thế của ông. Những thông tin này giúp các nhà nghiên cứu đối chiếu với sử liệu truyền lại, từ đó làm sáng tỏ một số vấn đề chính trị còn nhiều điểm chưa thống nhất.

anh-chup-man-hinh-2026-11-9989.png
Bia mộ chí của hoạn quan thời Đường Nghiêm Quý Thực. Ảnh: Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Bảo vệ Di tích Văn hóa Tây An

Hoạn quan cứu Đường Tuyên Tông khỏi âm mưu ám sát trong cung

Giá trị nổi bật nhất của tấm bia mộ nằm ở những thông tin liên quan đến một biến cố nghiêm trọng dưới triều Đường Tuyên Tông (khoảng năm 846–859). Theo sử liệu, từng có cung nhân âm mưu sát hại nhà vua, nhưng kế hoạch bị phát hiện và những người tham gia bị trừng trị.

Nội dung bia mộ Nghiêm Quý Thực cung cấp thêm chi tiết về vai trò của ông trong biến cố này. Khi sự việc xảy ra, Nghiêm Quý Thực đang trực tại cửa Hàm Ninh. Phát hiện tình hình bất thường, ông đã sử dụng cung tên chống trả những kẻ nổi loạn. Văn bia ghi lại rằng có khoảng 8–9 người trúng tên.

Sau sự kiện, Đường Tuyên Tông đích thân khen thưởng Nghiêm Quý Thực và nói rằng nếu không có ông, nhà vua có thể đã gặp nguy hiểm. Nhờ lập công trong việc bảo vệ hoàng đế, Nghiêm Quý Thực được thăng chức Bắc viện Phó sứ.

Một chi tiết đáng chú ý là trước đó, công việc chính của Nghiêm Quý Thực vốn liên quan đến việc dạy cung nhân viết chữ và tính toán, không phải một chức vụ chuyên trách bảo vệ cửa cung. Việc ông được phân công tham gia trực gác phản ánh cơ chế luân phiên đảm nhiệm nhiệm vụ trong nội đình của đội ngũ hoạn quan thời Đường.

Nhờ thông tin này, các nhà nghiên cứu có thêm cơ sở để tìm hiểu cách tổ chức lực lượng bảo vệ hoàng cung, vai trò của hoạn quan trong những tình huống khẩn cấp và con đường thăng tiến của những người lập công trước hoàng đế.

Tuy nhiên, văn bia không cung cấp đầy đủ danh tính những người chủ mưu. Vì vậy, phát hiện này chủ yếu bổ sung thông tin về diễn biến và vai trò của Nghiêm Quý Thực, chứ chưa đủ để giải đáp toàn bộ bí ẩn xung quanh âm mưu ám sát Đường Tuyên Tông.

Manh mối về vụ bãi chức tể tướng Dương Thu dưới triều Đường Ý Tông

Một nội dung quan trọng khác trong văn bia liên quan đến Dương Thu, vị tể tướng từng phục vụ dưới triều Đường Ý Tông (khoảng năm 859–873).

Theo các ghi chép lịch sử, Dương Thu từng được hoạn quan Dương Huyền Giá tiến cử vào vị trí tể tướng. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai bên dần trở nên căng thẳng khi Dương Huyền Giá cùng người thân nhiều lần nhờ vả, nhưng Dương Thu không thể đáp ứng tất cả yêu cầu.

Mâu thuẫn này khiến Dương Huyền Giá quay sang gây sức ép, tìm cách loại bỏ Dương Thu khỏi trung tâm quyền lực. Đến tháng 10 năm Hàm Thông thứ 8 (năm 867), Dương Thu bị bãi chức tể tướng. Những ghi chép về nguyên nhân và diễn biến vụ việc trong sử sách còn hạn chế, thậm chí tồn tại một số điểm không thống nhất.

Văn bia Nghiêm Quý Thực đã bổ sung một chi tiết đáng chú ý. Khi đề cập đến việc ông bị giáng chức từ Nội Xu Mật Sứ xuống làm giám quân tại Giao Chỉ, văn bia sử dụng bốn chữ “Thời luận oan chi”, có nghĩa là đương thời nhiều người cho rằng ông bị xử oan.

Chi tiết này cho thấy Nghiêm Quý Thực cũng chịu ảnh hưởng từ những biến động quyền lực liên quan đến vụ việc của Dương Thu. Ông không nhất thiết là người đứng sau việc phế truất tể tướng, mà có thể là một nhân vật bị cuốn vào cuộc đấu đá giữa các thế lực trong triều đình.

Gia phả họ Nghiêm hé lộ mạng lưới quyền lực hoạn quan cuối thời Đường

Ngoài hai sự kiện chính trị kể trên, văn bia còn có giá trị lớn trong việc nghiên cứu gia tộc Nghiêm Quý Thực. Nội dung khắc trên bia ghi lại tương đối đầy đủ gia phả, quá trình làm quan và những mối quan hệ gia đình của ông.

Theo sử liệu, con trai hoặc con nuôi của Nghiêm Quý Thực là Nghiêm Tuân Mỹ, từng giữ chức Tả Quân Dung Sứ. Vào cuối triều Đường, nhân vật này đi theo Đường Chiêu Tông đến Phượng Tường, sau đó rời quan trường và sống ẩn dật tại núi Thanh Thành.

Một chi tiết khác được ghi trong sách Văn hiến thông khảo cho biết Nghiêm Quý Thực và hoạn quan Dương Phục Cung từng cùng giữ chức Tuyên Huy Viện Sứ. Đây là vị trí quan trọng trong hệ thống nội đình, cho thấy Nghiêm Quý Thực từng có quan hệ với những nhân vật nắm giữ quyền lực đáng kể trong cung.

Tuy nhiên, danh sách con cái được ghi trên văn bia mới phát hiện không có tên Nghiêm Tuân Mỹ. Vì vậy, mối quan hệ huyết thống hoặc nhận nuôi giữa hai người vẫn cần được giới nghiên cứu tiếp tục xác minh.

Việc tìm thấy gia phả tương đối đầy đủ giúp các nhà sử học có thêm dữ liệu để nghiên cứu cách các gia đình hoạn quan duy trì địa vị, truyền nối ảnh hưởng và xây dựng mạng lưới quan hệ qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, trường hợp Nghiêm Quý Thực cho thấy hoạn quan thời Đường không chỉ đảm nhiệm công việc phục vụ hoàng đế trong cung mà còn có thể tham gia sâu vào hoạt động quân sự, quản lý nội đình và các quyết định chính trị quan trọng.

Xem video: Du khách mê mẩn quán cà phê thủy cung ở TP HCM. Nguồn Vietnamnet
back to top