Maria Branyas Morera qua đời vào tháng 8/2024, hưởng thọ 117 tuổi 168 ngày. Trước đó, bà được Guinness công nhận là người sống thọ nhất thế giới.
Sống qua hơn một thế kỷ, Branyas từng chứng kiến hai cuộc thế chiến, đại dịch cúm năm 1918 và COVID-19. Nhưng điều khiến các nhà khoa học chú ý hơn cả là những năm cuối đời, dù gặp vấn đề về thính giác và khả năng vận động, bà không mắc ung thư, bệnh tim mạch nghiêm trọng hay sa sút trí tuệ.
Trước khi Branyas qua đời, các nhà khoa học đã thu thập mẫu máu, nước bọt, nước tiểu và phân của bà. Từ những mẫu này, họ phân tích gene, hệ miễn dịch, quá trình trao đổi chất và vi khuẩn đường ruột để tìm hiểu cơ thể một người sống hơn 117 năm khác gì so với bình thường.
Kết quả cho thấy Branyas vẫn già đi như tất cả mọi người. Telomere, phần nằm ở đầu nhiễm sắc thể và thường ngắn dần theo tuổi tác, ở bà đã rất ngắn. Một số tế bào miễn dịch cũng mang những thay đổi thường thấy ở người cao tuổi.
Tuy nhiên, nhiều chỉ số khác lại khá khác thường.
Branyas mang một số biến thể gene từng được ghi nhận có lợi cho tim và não. Cơ thể bà xử lý chất béo khá tốt, lượng cholesterol xấu thấp và mức độ viêm cũng không cao như thường thấy ở người lớn tuổi.
Hệ vi sinh đường ruột của bà cũng có nhiều vi khuẩn có lợi, đặc biệt là Bifidobacterium. Loại vi khuẩn này thường phổ biến hơn ở người trẻ và giảm dần khi tuổi cao.
Chế độ ăn có thể góp một phần vào điều này. Branyas duy trì cách ăn kiểu Địa Trung Hải với rau, trái cây, các loại đậu và dầu ô liu. Bà cũng thường xuyên ăn sữa chua, không hút thuốc và hầu như không uống rượu.
Trong phần lớn cuộc đời, Branyas vẫn giữ những thói quen khá đơn giản như đi bộ, làm vườn, đọc sách và chơi piano. Bà cũng thường xuyên ở bên gia đình và duy trì các mối quan hệ xã hội.
Tuy nhiên, kết quả khiến nhóm nghiên cứu chú ý nhất lại nằm ở “tuổi sinh học” của bà.
Tuổi thực chỉ cho biết một người đã sống bao nhiêu năm kể từ khi sinh ra. Trong khi đó, tuổi sinh học được dùng để ước tính mức độ lão hóa của cơ thể dựa trên những thay đổi xảy ra trong tế bào và DNA.
Khi kiểm tra các mẫu của Branyas bằng nhiều phương pháp khác nhau, các nhà khoa học nhận thấy tuổi sinh học của bà thấp hơn tuổi thực tới khoảng 23 năm.
Các nhà khoa học chưa tìm thấy một yếu tố duy nhất có thể giải thích vì sao Branyas sống lâu như vậy. Gene có thể mang lại cho bà một số lợi thế, trong khi chế độ ăn, vận động và lối sống góp phần duy trì sức khỏe trong nhiều năm.
Trường hợp của Branyas cũng cho thấy cơ thể vẫn lão hóa, nhưng một số người có thể tránh được nhiều căn bệnh thường xuất hiện ở những năm cuối đời.
Dù vậy, đây mới là nghiên cứu trên một trường hợp đặc biệt. Những thói quen của Branyas không thể được xem là công thức giúp một người sống tới hơn 110 tuổi.
Với các nhà khoa học, giá trị lớn nhất từ trường hợp của bà nằm ở việc hiểu rõ hơn manh mối có thể giúp nghiên cứu về lão hóa hướng tới mục tiêu không chỉ sống lâu hơn, mà còn kéo dài quãng thời gian con người sống khỏe mạnh.
