Có lẽ không ít người từng trải qua cảm giác sau một ngày học tập hoặc làm việc căng thẳng, điều đầu tiên muốn làm là mua một ly trà sữa, ăn chocolate hoặc tìm đến món ăn yêu thích. Hiện tượng này thường được gọi là “stress eating”, tức xu hướng ăn uống để phản ứng với cảm xúc tiêu cực. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy mối liên hệ giữa căng thẳng và cảm giác thèm ăn không đơn giản, đồng thời không phải ai cũng có phản ứng giống nhau.
Một trong những yếu tố thường được nhắc đến khi giải thích phản ứng này là cortisol, hormone được cơ thể giải phóng khi chịu căng thẳng. Khi stress kéo dài, những thay đổi về hormone và hoạt động của não có thể ảnh hưởng đến cảm giác đói cũng như cách chúng ta lựa chọn thức ăn.
Cơ chế này liên quan đến hệ thống tưởng thưởng của não. Thức ăn giàu đường, muối, chất béo thường kích thích cảm giác khoái cảm nhanh.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Appetite năm 2025 đã phân tích dữ liệu từ 8 nghiên cứu, với tổng cộng 764 người tham gia. Những người này được hỏi về cảm xúc và cảm giác thèm ăn nhiều lần mỗi ngày trong khoảng 7-20 ngày. Kết quả cho thấy những trạng thái như căng thẳng, khó chịu hoặc buồn chán thường xuất hiện cùng cảm giác thèm ăn mạnh hơn. Đáng chú ý, sau khi xuất hiện cơn thèm, người tham gia lại có xu hướng cảm thấy thư giãn và bớt căng thẳng hơn.
Điều này có thể giải thích vì sao thức ăn ngon đôi khi trở thành một cách để con người tạm thời cải thiện tâm trạng. Những món nhiều đường hoặc chất béo có thể kích hoạt hệ thống phần thưởng của não, tạo cảm giác dễ chịu trong thời gian ngắn. Khi một người nhiều lần trải nghiệm cảm giác “ăn món mình thích rồi thấy đỡ stress”, não có thể dần hình thành mối liên hệ giữa căng thẳng và thức ăn.
Sự khác biệt giữa mỗi người có thể đến từ thói quen ăn uống, mức độ stress và cách họ đối phó với cảm xúc. Một người có thể tìm đến bánh ngọt khi áp lực, trong khi người khác lại mất cảm giác ngon miệng. Vì vậy, các nhà khoa học hiện không xem “stress eating” là một phản ứng xảy ra giống nhau ở tất cả mọi người.
Những phát hiện này cho thấy căng thẳng có thể tác động đến não bộ, cảm xúc, cảm giác đói và cách chúng ta tìm kiếm sự thoải mái, trong khi thói quen và sở thích cá nhân lại quyết định món ăn nào trở nên hấp dẫn hơn.
Vì vậy, nếu đôi lúc muốn ăn một món ngọt sau một ngày căng thẳng, đó không đơn giản là vấn đề “thiếu ý chí”. Điều quan trọng là nhận ra mình đang thực sự đói hay đang tìm kiếm thức ăn để giải tỏa cảm xúc. Khi hiểu được nguyên nhân, chúng ta có thể chủ động tìm những cách khác để giảm stress như nghỉ ngơi, vận động hoặc trò chuyện, thay vì để đồ ăn trở thành cách giải tỏa duy nhất.
