Ngày 9/4, Quốc hội khoá XVI tiếp tục thảo luận tại tổ về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

TRÁNH TÌNH TRẠNG TUỲ TIỆN GÁN MÁC "TÀI LIỆU NỘI BỘ"

Tại tổ 3, các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa và Tây Ninh đề nghị cần nghiên cứu để tránh tình trạng tùy tiện gán mác "tài liệu nội bộ" để từ chối cung cấp thông tin cho công dân, lẩn tránh trách nhiệm giải trình.

Góp ý về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), đại biểu Phạm Thế Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng cần đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW, theo đó, cần tham chiếu trực tiếp tối đa các luật đã có với Điều 15, 16 dự thảo Luật về việc “Thông tin không được tiếp cận thực hiện theo Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, Luật An ninh mạng 2025, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025”.

Dự thảo cho phép từ chối cung cấp dữ liệu cá nhân theo pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhưng lại yêu cầu công khai các thông tin như quyết định xử phạt vi phạm hành chính, thu hồi đất, bồi thường. Ranh giới giữa việc công khai minh bạch hoạt động quản lý nhà nước và việc bảo vệ dữ liệu cá nhân của người bị xử phạt, thu hồi đất chưa được làm rõ về mặt kỹ thuật. Ví dụ như có che tên, che địa chỉ hay không? Trên cơ sở đó, đại biểu Phạm Thế Anh đề xuất bổ sung quy định về "Khử định danh dữ liệu".

Cụ thể, đối với các tài liệu hành chính bắt buộc phải công khai nhưng có chứa dữ liệu cá nhân, cơ quan nhà nước có trách nhiệm áp dụng biện pháp kỹ thuật khử định danh các thông tin nhạy cảm (số căn cước, địa chỉ nhà riêng, thông tin sinh trắc học...) trước khi công khai, trừ trường hợp luật khác có quy định.

Cũng theo đại biểu Phạm Thế Anh, dự thảo quy định thông tin về cuộc họp nội bộ, tài liệu soạn thảo cho công việc nội bộ không được tiếp cận. Đồng thời, cơ quan có quyền từ chối nếu yêu cầu "vượt quá khả năng đáp ứng hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường". Nếu quy định như vậy, các cơ quan có thể lợi dụng điều này để lẩn tránh trách nhiệm giải trình, tùy tiện gán mác "tài liệu nội bộ" hoặc "ảnh hưởng hoạt động" để từ chối công dân.

Cùng chung quan điểm về vấn đề này, đại biểu Trần Thế Kính, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng, trong thực tiễn có nhiều khi “gán mác” tài liệu nội bộ hoặc liên quan đến bí mật nhà nước, đây là vấn đề cần cân nhắc bởi có liên quan đến Luật Bảo vệ bí mật nhà nước.

“Nhiều tài liệu không hẳn là bí mật nhà nước nhưng lại cứ đóng dấu bí mật nhà nước. Chúng ta cũng cần tính toán, cân nhắc để mở rộng quyền được tiếp cận đối với các loại thông tin liên quan”, đại biểu Trần Thế Kính đề xuất.

CẦN LÀM RÕ KHÁI NIỆM "THÔNG TIN NỘI BỘ"

Cho ý kiến về vấn đề “Thông tin công dân không được tiếp cận”, đại biểu Lê Thị Song An, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh cho rằng, khoản 4 Điều 15 có quy định các khái niệm mang tính định tính như “gây nguy hại”, “ảnh hưởng xấu...”, nhưng thiếu hướng dẫn cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất.

Việc bổ sung giao Chính phủ ban hành tiêu chí và danh mục chi tiết sẽ chuẩn hóa thực thi, bảo đảm minh bạch, thống nhất, đồng thời cân bằng giữa bảo vệ lợi ích nhà nước và quyền tiếp cận thông tin của công dân.

“Đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một khoản theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí xác định mức độ nguy hại, ảnh hưởng xấu và danh mục các loại thông tin quy định tại các khoản này nhằm bảo đảm áp dụng thống nhất”, đại biểu Lê Thị Song An kiến nghị.

Cũng theo đại biểu Lê Thị Song An, tại khoản 6 Điều 15 dự thảo Luật quy định về thông tin nội bộ là thông tin công dân không được tiếp cận. Thực tiễn cho thấy việc xác định “thông tin nội bộ” chưa thống nhất, dễ bị hiểu rộng, khiến một số cơ quan từ chối cung cấp các tài liệu như báo cáo, dự thảo chính sách, ảnh hưởng đến quyền tiếp cận thông tin và minh bạch hoạt động nhà nước.

Việc phân định rõ thông tin phục vụ quản trị nội bộ và thông tin liên quan lợi ích công cộng là cần thiết để tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và phù hợp với yêu cầu Chính phủ số.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị rà soát, làm rõ phạm vi và nội hàm của khái niệm “thông tin nội bộ” theo hướng: Quy định cụ thể các loại thông tin thực sự mang tính nội bộ, như thông tin về quản trị nhân sự, kỷ luật nội bộ, tài liệu phục vụ công việc hành chính nội bộ của cơ quan, đơn vị. Đồng thời, phân định rõ các tài liệu, thông tin phục vụ quá trình xây dựng, ban hành chính sách công, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội có tác động trực tiếp đến cộng đồng không thuộc phạm vi thông tin nội bộ, đặc biệt sau khi văn bản chính thức được ban hành.