Chắc hẳn ai cũng từng nghe đến Tư Mã Ý, vị tướng quyền lực của nước Ngụy thời Tam Quốc. Ông là một anh hùng thực sự, sở hữu cả trí tuệ và lòng dũng cảm, vượt xa Gia Cát Lượng. Đặc điểm nổi bật của ông là kín đáo và kiên nhẫn, cuối cùng, nhờ tham vọng sâu rộng và tài năng phi thường, gia tộc Tư Mã Ý đã thành công chiếm đoạt ngai vàng của Tào Ngụy, củng cố vị thế quyền lực tối cao.
Tuy nhiên, vị trí lăng mộ của Tư Mã Ý sau khi ông qua đời vẫn là một bí ẩn. Mặc dù đã có nhiều suy đoán về nơi chôn cất của ông trong suốt lịch sử, nhưng không có suy đoán nào được xác nhận. Điều đáng ngạc nhiên là, một nghìn năm sau, lăng mộ của Tư Mã Ý bất ngờ được phát hiện ở Lạc Dương, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), một khám phá gây chấn động toàn bộ cộng đồng khảo cổ học.
Ban đầu, nhiều nhà khảo cổ học tỏ ra hoài nghi, cho rằng đó có thể là trường hợp khai quật nhầm hoặc xác định sai. Tuy nhiên, khi các bằng chứng tiếp theo ngày càng thuyết phục, người ta dần tin rằng, lăng mộ của Tư Mã Ý nằm trên núi Sôi Dương ở Bắc Môn, huyện Diêm Thạch, thành phố Lạc Dương.
Sự việc xảy ra liên quan đến một người dân làng tên là Lao Li ở làng Nancaizhuang, huyện Diêm Thạch, thành phố Lạc Dương. Hôm đó, ông đang đào đất trên núi bằng cuốc thì đột nhiên cuốc va phải vật gì đó rất mạnh, gây ra một chấn động, cái cuốc rơi xuống đất. Lao Li cho rằng mình đã tìm thấy thứ gì đó bằng sắt hoặc đá, nên ông dời nó sang một bên và tiếp tục đào. Thật bất ngờ, ông phát hiện ra một hàng gạch xanh được xếp ngay ngắn.
Nhận thấy sự việc nghiêm trọng, Lao Li lập tức báo cáo cho cục quản lý di tích văn hóa địa phương. Sau khi nhận được báo cáo, cục đã cử một nhóm khảo cổ đến hiện trường để điều tra chi tiết. Điều tra sơ bộ đã xác nhận nghi ngờ của Lao Li - đó quả thực là một lăng mộ cổ, rất có thể có niên đại từ thời Tam Quốc. Những hoa văn tinh xảo trên bia mộ mô tả nhiều nhân vật quân sự, khiến các nhà khảo cổ suy đoán rằng, người trong mộ có thể là một vị tướng.
Trong quá trình khai quật, nhóm khảo cổ đã tiến vào phòng chôn cất và phát hiện ra rằng bố cục và thiết kế của lăng mộ vô cùng tráng lệ và được bảo tồn rất tốt, không bị hư hại bởi những kẻ trộm mộ, điều này thực sự hiếm thấy trong giới khảo cổ học.
Tuy nhiên, điều khó hiểu là lăng mộ không chứa nhiều hiện vật có giá trị, điều này dường như không phù hợp với quy mô và tầm vóc cao quý của nó. Vấn đề cấp bách nhất lúc đó là xác định danh tính người nằm trong mộ. May mắn thay, nhóm khảo cổ đã tìm thấy hài cốt bên trong và mời các chuyên gia pháp y đến tiến hành kiểm tra. Kết quả cho thấy hài cốt có niên đại rất gần với năm mất của Tư Mã Ý.
Dựa trên quy mô của lăng mộ, niên đại của hài cốt và đặc điểm của các hiện vật được khai quật, các nhà khảo cổ học gần như chắc chắn có thể khẳng định đây là lăng mộ của Tư Mã Ý. Thậm chí, một số hiện vật còn cung cấp bằng chứng mạnh mẽ hơn, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra các dòng chữ khắc có chữ "Trung Đại" và "Tư Mã", trực tiếp chỉ đến Tư Mã Ý. Do đó, cộng đồng khảo cổ học cuối cùng đã xác nhận rằng, lăng mộ này thực sự là Lăng Cao Nguyên của Tư Mã Ý.
