AP dẫn lời 3 quan chức khu vực và 2 quan chức Mỹ cho hay, các bên trung gian vẫn đang làm việc với Iran và Mỹ nhằm thúc đẩy việc đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn nhiều trở ngại lớn giữa hai bên.

Xung đột Mỹ - Iran bước sang tháng thứ 8, đàm phán gián tiếp tiếp diễn

Cuộc đàm phán gián tiếp này diễn ra trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran đã bước sang tháng thứ 8, gây thiệt hại kinh tế toàn cầu và khiến Iran chịu tổn thất nặng nề. Nhiều nỗ lực nhằm đảm bảo an toàn cho hoạt động vận chuyển hàng hóa qua một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới đã thất bại.

Các quan chức tiết lộ rằng những nỗ lực hậu trường vẫn tiếp tục ngay cả sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối đề xuất mới của Iran về việc mở lại eo biển trong vòng một tuần nếu Washington đồng ý dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển của Iran, giải phóng tài sản bị đóng băng và miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran, cùng một số điều kiện khác.

Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei cho biết, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi gặp các nhà trung gian Qatar vào ngày 28/9 để thảo luận về các diễn biến mới nhất.

Bất chấp những phát ngôn cứng rắn thường thấy của Tổng thống Trump, một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết ông chủ Nhà Trắng vẫn sẵn sàng theo đuổi giải pháp phi quân sự cho xung đột nếu có thể đạt được.

Tuy nhiên, chính quyền ông Trump sẽ không đạt thỏa thuận với Tehran cho đến khi các vấn đề hạt nhân được giải quyết, một quan chức Mỹ khác cho biết. Ông Trump sẵn sàng nới lỏng trừng phạt đối với Iran, cùng với việc giải phóng một số quỹ bị đóng băng, để đổi lấy tiến triển cụ thể về các vấn đề hạt nhân.

"Dù Iran đã thể hiện sự linh hoạt về vấn đề hạt nhân, hai bên vẫn còn bất đồng lớn về thời điểm và bên nào sẽ thực hiện bước đi đầu tiên", quan chức này nói thêm.

Thỏa thuận sẽ mở lại eo biển và Mỹ dỡ bỏ phong tỏa

Hai trong số các quan chức khu vực trao đổi với AP xác nhận rằng các bên trung gian đang làm việc với cả hai bên về một đề xuất bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển Iran, sau đó là gỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo này.

Theo dự thảo văn bản đang được thảo luận, eo biển sẽ được mở lại theo một thỏa thuận riêng mà Iran đang đàm phán với Oman và sẽ không thu phí - điều mà Tehran đã theo đuổi. Thỏa thuận này nhằm tạm thời quản lý lưu lượng tàu thuyền qua tuyến đường thủy quốc tế quan trọng.

Một quan chức khu vực cho biết Mỹ đang yêu cầu Iran nhượng bộ về các vấn đề hạt nhân, bao gồm cho phép các thanh tra vào nước này. Theo Bản ghi nhớ mà hai bên ký kết hồi tháng 6/2026 nhưng đã sụp đổ chỉ sau vài ngày, chương trình hạt nhân của Iran dự kiến sẽ được thảo luận trong vòng 60 ngày.

Các quan chức Mỹ cho biết, Mỹ vẫn hoài nghi về khả năng Iran sẽ chấp nhận các điều kiện của ông Trump cho một thỏa thuận và liệu Iran có thực sự nghiêm túc với bất kỳ cam kết nào, đặc biệt là sau khi nước này phá vỡ thỏa thuận tạm thời bằng việc tấn công các tàu thương mại ở eo biển Hormuz.

Các quan chức Mỹ nhận định vị thế của họ đang mạnh lên khi Tehran cảm nhận rõ tác động của các lệnh trừng phạt.

Đề xuất mới nhất của Iran muốn hành động nhanh hơn

Dù đề xuất mới nhất của Iran có nhiều điểm tương đồng với Bản ghi nhớ đạt được giữa Mỹ và Iran hồi tháng 6/2026, một khác biệt then chốt là về tốc độ thực hiện.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết trong một cuộc họp kín bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tuần trước rằng Tehran đã trình bày thỏa thuận này như một điều có lợi cho ông Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Sau đó, ông Araghchi nói với các nhà báo rằng “thời hạn 7 ngày sẽ bắt đầu ngay khi Mỹ chấp nhận kế hoạch này”.

Trong diễn biến liên quan, ông Araghchi đã gặp Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres vào ngày 28/9. Văn phòng của ông Guterres cho biết ông hoan nghênh các nỗ lực ngoại giao trong tuần qua nhằm chấm dứt xung đột và kêu gọi các bên tiếp tục đối thoại.

Được biết, đề xuất mới nhất của Tehran tiếp tục kêu gọi chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ - Iran đạt thỏa thuận khung hồi tháng 6/2026