Ngừng uống canxi buổi tối vì sợ... sỏi thận

Hiện nay, nhiều người truyền tai nhau rằng canxi chỉ nên uống vào buổi sáng, còn bổ sung vào buổi tối có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc khiến canxi lắng đọng trong cơ thể. Quan niệm này khiến không ít người e ngại, thậm chí ngừng bổ sung canxi dù chế độ ăn hằng ngày chưa đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể.

Trả lời PV Báo Tri Thức & Cuộc sống, BS Đinh Minh Trí, Đại Học Y Dược TP HCM cho biết, hiện chưa có khuyến cáo y khoa nào quy định bắt buộc chỉ được uống canxi vào buổi sáng. Điều quan trọng hơn là lựa chọn loại canxi phù hợp, bổ sung đúng liều lượng, kết hợp chế độ ăn cân đối và đánh giá tình trạng sức khỏe của từng người.

BS Trí phân tích, sỏi thận là nỗi lo của nhiều người khi sử dụng các chế phẩm bổ sung canxi. Tuy nhiên, nguy cơ này không phụ thuộc đơn thuần vào thời điểm uống thuốc. Việc hình thành sỏi chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tổng lượng canxi bổ sung, lượng nước uống hằng ngày, chế độ ăn, chức năng thận, tiền sử bệnh lý và khả năng chuyển hóa của từng cá thể.

Ở người khỏe mạnh, sử dụng canxi đúng chỉ định và đúng nhu cầu không đồng nghĩa với việc canxi sẽ tự động lắng đọng tại thận nếu uống vào buổi tối.

Ngược lại, việc lo ngại quá mức khiến nhiều người ngừng bổ sung canxi trong khi khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu có thể dẫn đến thiếu hụt canxi kéo dài. Tình trạng này ảnh hưởng đến mật độ xương, sức khỏe răng, hoạt động của cơ bắp và dẫn truyền thần kinh.

BS Đinh Minh Trí nhấn mạnh, canxi trong máu luôn được cơ thể duy trì ở mức ổn định nhờ sự phối hợp của nhiều hormone, trong đó có hormone tuyến cận giáp (PTH).

Khi nồng độ canxi trong máu giảm, PTH sẽ được tăng tiết để giúp giảm thải canxi qua thận, kích thích hoạt hóa vitamin D nhằm tăng hấp thu canxi tại ruột và khi cần thiết sẽ huy động canxi từ xương vào máu để duy trì cân bằng nội môi.

Một số nghiên cứu ghi nhận nồng độ PTH và quá trình hủy xương có xu hướng tăng vào ban đêm. Đây được xem là cơ chế sinh lý bình thường nhằm đáp ứng nhu cầu chuyển hóa của cơ thể trong khi ngủ.

Vì vậy, một số nhà nghiên cứu cho rằng, việc bổ sung đủ canxi, bao gồm cả vào buổi tối nếu phù hợp với chế độ điều trị và hướng dẫn của bác sĩ, có thể góp phần hạn chế tình trạng tăng tiết PTH ở những người thiếu canxi. Tuy nhiên, thời điểm bổ sung không phải là yếu tố quyết định duy nhất, mà cần được cân nhắc cùng tổng lượng canxi đưa vào cơ thể mỗi ngày.

Bổ sung canxi thế nào để hấp thu hiệu quả?

Trao đổi về việc thực hiện bổ sung canxi sao cho hiệu quả, BS Trí cho biết, không phải tất cả các chế phẩm canxi đều có đặc điểm hấp thu giống nhau.

Đối với các dạng canxi vô cơ như canxi carbonat, người dùng thường được khuyến cáo uống trong hoặc ngay sau bữa ăn để tận dụng môi trường acid của dạ dày, giúp tăng khả năng hấp thu.

Trong khi đó, một số dạng canxi hữu cơ có thể ít phụ thuộc hơn vào thức ăn.

Vì vậy, người có nhu cầu bổ sung canxi cao, nên chia thành nhiều lần trong ngày thay vì uống toàn bộ trong một lần, bởi khả năng hấp thu canxi của cơ thể có giới hạn ở mỗi lần sử dụng.

Ngoài ra, vitamin D đóng vai trò quan trọng trong quá trình hấp thu canxi từ ruột. Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định bổ sung thêm vitamin D hoặc các vi chất khác tùy theo tình trạng dinh dưỡng, tuổi tác và nguy cơ loãng xương. Việc sử dụng vitamin K2 hoặc magie chỉ nên thực hiện khi có chỉ định hoặc đánh giá phù hợp từ nhân viên y tế.

"Bên cạnh việc bổ sung bằng thuốc hoặc thực phẩm chức năng, chế độ ăn giàu sữa và chế phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương, tôm, cua, các loại đậu và rau xanh vẫn là nguồn cung cấp canxi quan trọng", BS Trí nhấn mạnh.

Mẹo bổ sung canxi không gây nóng và táo bón

BS Trí cảnh báo, rất nhiều người uống canxi một thời gian là gặp tình trạng: Táo bón, nóng trong, đầy bụng, khó chịu... cuối cùng phải bỏ giữa chừng dù cơ thể vẫn đang thiếu canxi.

Thực tế, vấn đề không phải do canxi “xấu”, mà là do chúng ta bổ sung chưa đúng cách, có thể liên quan đến loại chế phẩm sử dụng, liều lượng hoặc thói quen sinh hoạt.

Để hạn chế tác dụng không mong muốn, người dùng nên: Uống đủ nước mỗi ngày; Bổ sung nhiều rau xanh và chất xơ; Không uống canxi cùng lúc với trà đặc hoặc cà phê vì có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu khoáng chất; Duy trì vận động đều đặn nhằm hỗ trợ sức khỏe xương và hệ tiêu hóa.

Đặc biệt, không nên tự ý tăng liều canxi với suy nghĩ "càng nhiều càng tốt". Bổ sung quá mức trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tăng canxi máu hoặc các biến chứng khác ở một số đối tượng.

Canxi cần được bổ sung đúng nhu cầu, dựa trên khẩu phần ăn, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Theo BS Trí, không phải ai cũng cần bổ sung canxi bằng thuốc. Theo khuyến cáo của các chuyên gia, người trưởng thành có chế độ ăn đầy đủ có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu canxi từ thực phẩm.

Việc sử dụng viên bổ sung thường được cân nhắc ở các nhóm có nguy cơ thiếu hụt như người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc sau mãn kinh, trẻ em trong giai đoạn tăng trưởng, người mắc bệnh lý làm giảm hấp thu hoặc những trường hợp được bác sĩ đánh giá có nguy cơ loãng xương.

Vì vậy, thay vì quá lo lắng về việc nên uống canxi vào buổi sáng hay buổi tối, người dân cần quan tâm nhiều hơn đến việc bổ sung đúng chỉ định, đúng liều lượng và duy trì lối sống lành mạnh. Đây mới là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe xương, đồng thời hạn chế nguy cơ thiếu hoặc thừa canxi.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Bộ Y tế đề xuất xây dựng bài tập dưỡng sinh phù hợp với người Việt