6 tháng trôi qua kể từ ngày Mỹ và Israel tiến hành cuộc tấn công nhằm vào Iran hôm 28/2, khu vực Trung Đông thay đổi phần nào, nhưng không theo cách mà Washington và Tel Aviv mong muốn, theo AP.
“Sự tự tin của Iran đã tăng lên trong những tháng qua. Họ nghĩ rằng họ không chỉ có thể tồn tại mà còn có thể chiến thắng, có thể định hình lại cục diện khu vực”, bà Barbara Leaf, một cựu Đại sứ Mỹ, bình luận.
Iran quyết tâm giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz
Sau khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra cuối tháng 2/2026, Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường thương mại quan trọng cho hoạt động vận chuyển dầu khí, đồng thời tấn công căn cứ của Mỹ ở các quốc gia vùng Vịnh, gây chấn động nền kinh tế toàn cầu.
Iran hiện quyết tâm giành quyền kiểm soát vĩnh viễn eo biển, sử dụng nó để ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai và đảm bảo các nhượng bộ khác, đồng thời không nhượng bộ về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này. Đây là một canh bạc đầy rủi ro, đặc biệt khi Mỹ siết chặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran và tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với nền kinh tế vốn đã suy yếu của nước Cộng hòa Hồi giáo này.
“Iran đã chứng minh rằng eo biển Hormuz mang lại cho họ đòn bẩy đáng kể, nhưng sự gián đoạn kéo dài cũng gây tổn hại cho các nước láng giềng và nền kinh tế toàn cầu, đồng thời khuyến khích các lựa chọn thay thế cho eo biển này”, Yoel Guzansky, chuyên gia về Iran và vùng Vịnh tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, nhận định.
Trong diễn biến liên quan, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết hôm 27/8 rằng họ đã nhận được báo cáo về một vụ tấn công tàu chở dầu ở eo biển Hormuz.
Theo UKMTO, chính quyền địa phương báo cáo rằng con tàu đã bị trúng một vật thể lạ không xác định vào hôm 25/8 tại vùng biển giữa Oman và Iran, khiến nó bốc cháy.
"Toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn và không có báo cáo nào về thiệt hại môi trường", UKMTO thông tin.
Các nhà phân tích vận tải biển cho biết, dầu vẫn tiếp tục được vận chuyển qua eo biển Hormuz, mặc dù ở mức thấp hơn nhiều so với trước chiến sự.
Các quốc gia vùng Vịnh hoài nghi sự đảm bảo an ninh của Mỹ
Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã cam kết bảo vệ các nước xuất khẩu dầu mỏ giàu có vùng Vịnh khỏi sự tấn công từ bên ngoài, bằng cách sử dụng một mạng lưới căn cứ rộng khắp khu vực.
Thỏa thuận này đã giúp đảm bảo thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời góp phần giúp Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và các quốc gia vùng Vịnh khác trở thành những nơi trú ẩn thịnh vượng trong một khu vực đầy biến động.
Tuy nhiên, sự đảm bảo đó đang đối mặt với hoài nghi từ các quốc gia vùng Vịnh.
Sau khi xung đột nổ ra hôm 28/2, Iran trả đũa Israel, đồng thời cũng nhắm mục tiêu vào căn cứ của Mỹ tại các quốc gia vùng Vịnh, những nước vốn hy vọng tránh khỏi cuộc chiến.
Tehran tấn công các căn cứ của Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng, làm quá tải hệ thống phòng không và tiêu hao nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn hiện đại của Mỹ.
Iran cũng oanh kích nhà máy khử muối của các nước láng giềng, làm dấy lên lo ngại rằng một cuộc chiến bắt đầu mà không tham vấn với các quốc gia vùng Vịnh có thể dẫn đến cuộc tấn công thảm khốc vào nguồn nước và điện của họ.
“Việc cuộc chiến bắt đầu mà không có mục tiêu chính trị rõ ràng và trái với lời khuyên của các đối tác khu vực chủ chốt, và việc không có bằng chứng rõ ràng về một Kế hoạch B sau khi cuộc tấn công ban đầu thất bại trong việc thay đổi chế độ Iran, có khả năng làm suy yếu lòng tin vào Mỹ trên khắp khu vực và có thể cần một thời gian để khôi phục”, Kristian Coates Ulrichsen, chuyên gia về vùng Vịnh tại Viện Chính sách Công Baker thuộc Đại học Rice (Mỹ), bình luận.
Tháng trước, Ả Rập Xê Út đã ký một hiệp ước quốc phòng mới với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, một dấu hiệu ban đầu cho thấy các đồng minh kiên định của Mỹ có thể tìm kiếm những thỏa thuận an ninh mới. Tuy nhiên, các lựa chọn của họ rất hạn chế.
“Tình thế khó xử mà các quốc gia vùng Vịnh đang phải đối mặt là không có lựa chọn thay thế khả thi nào cho toàn bộ mạng lưới quốc phòng và an ninh của Mỹ”, Ulrichsen nói tiếp.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn thấp
