Thảm họa sinh thái khi toàn bộ côn trùng biến mất khỏi Trái Đất

Hà Vy 05/08/2026 06:07

Dù thường bị coi là những vị khách phiền toái, côn trùng lại là cỗ máy thầm lặng vận hành hành tinh. Sẽ ra sao nếu chúng biến mất hoàn toàn?

Ước tính trên Trái Đất có tới 10 quintillion (10 triệu tỷ) cá thể côn trùng đang sinh sống, nghĩa là cứ mỗi người chúng ta lại có khoảng 200 triệu con côn trùng chia sẻ không gian sống. Chúng ta có thể dễ dàng xua đuổi chúng khỏi những buổi dã ngoại mà không cần suy nghĩ, nhưng sự vắng mặt hoàn toàn của loài vật nhỏ bé này sẽ kích hoạt một chuỗi thảm họa sinh thái toàn diện.

Tổng sinh khối của côn trùng vượt xa khối lượng của tất cả động vật có xương sống trên hành tinh gộp lại, biến chúng thành mắt xích cốt lõi nằm ở trung tâm của mọi lưới thức ăn.

Cắt đứt nguồn nuôi dưỡng động vật: Hầu hết các loài chim và động vật lưỡng cư phụ thuộc hoàn toàn vào côn trùng. Thậm chí, nhiều loài chim ăn hạt khi trưởng thành vẫn bắt côn trùng để nuôi chim non. Đơn cử như việc nuôi một con én barn swallow từ lúc mới nở đến khi trưởng thành đòi hỏi lượng côn trùng khổng lồ lên tới 200.000 con.

Theo các chuyên gia sinh thái, nếu không có côn trùng, phần lớn các loài chim và động vật lưỡng cư trên Trái Đất sẽ tuyệt chủng chỉ trong vòng hai tháng.

Ngưng trệ chu trình tái chế: Không chỉ là mồi ăn, côn trùng (như bọ hung hay các loài ăn xác chết) còn đóng vai trò là "lực lượng lao động" dọn dẹp môi trường, phân hủy thực vật và tái chế chất dinh dưỡng trở lại cho đất. Nếu thiếu chúng, các chất hữu cơ, phân thải và xác động vật sẽ ùn ứ, làm nghẹt thở sự sống của thực vật.
Thiếu hụt nông sản thiết yếu: Chuỗi cung ứng thực phẩm của nhân loại chịu sự chi phối chặt chẽ từ các loài côn trùng thụ phấn. Có tới 75% các loại cây lương thực trên toàn cầu phụ thuộc vào côn trùng. Dù một số loài cây trồng có thể chuyển sang thụ phấn nhờ gió, chế độ ăn của con người sẽ lập tức vắng bóng nhiều loại nông sản thiết yếu như hành tây, bắp cải, súp lơ, ớt, cà chua, cà phê, cacao và phần lớn các loại trái cây, hướng dương và cải dầu...
Sức ép thậm chí lan sang cả ngành công nghiệp thời trang: Nhu cầu về sợi tổng hợp sẽ tăng vọt bởi các loài ong là nhân tố bắt buộc để thụ phấn cho cây bông và cây lanh phục vụ cho việc dệt vải. Nền nông nghiệp toàn cầu sẽ tê liệt trong nhiều thập kỷ, đẩy nhân loại vào nạn đói và buộc chúng ta phải phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn thức ăn từ biển.

Nếu phải tìm một điểm sáng kỳ lạ trong kịch bản tận thế này, đó là việc nhân loại có thể ngay lập tức chấm dứt việc sử dụng 430.000 tấn thuốc trừ sâu bị xịt ra trên các cánh đồng mỗi năm.

Theo báo cáo từ Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, dư lượng hóa chất từ thuốc bảo vệ thực vật tính riêng tại quốc gia này hiện là thủ phạm gây ra từ 4.000 đến 20.000 ca ung thư mỗi năm. Dẫu vậy, đây chỉ là một sự bù đắp quá nhỏ nhoi và cay đắng trước một thảm họa sinh thái và nạn đói toàn cầu không gì cứu vãn nổi.