Tức thượng vị và đầy bụng không ngờ u hiếm gặp

Bệnh viện K mới đây tiếp nhận điều trị bệnh nhân Đ.T.B., nữ, 54 tuổi, có biểu hiện tức vùng thượng vị, đầy bụng. Đây là những triệu chứng không đặc hiệu, có thể gặp trong nhiều bệnh lý đường tiêu hóa.

Tiền sử bệnh nhân ghi nhận hội chứng ruột kích thích và xuất huyết tiêu hóa trên. Qua nội soi, các bác sĩ phát hiện khối u dưới niêm mạc tại đoạn D3 tá tràng, kích thước khoảng 3 cm. Khối u có bề mặt nhẵn, chắc, ít di động. Siêu âm nội soi cho thấy tổn thương xuất phát từ lớp cơ thành tá tràng, xung quanh có tình trạng tăng sinh mạch.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính đa dãy tiếp tục ghi nhận tổn thương kích thước khoảng 3-4 cm tại đoạn D4, nằm sát góc Treitz - vị trí chuyển tiếp giữa tá tràng và hỗng tràng, được treo bởi dây chằng Treitz.

Đặc điểm tăng sinh mạch khiến các bác sĩ hướng đến khả năng u thần kinh nội tiết (NET). Tuy nhiên, hình ảnh trước mổ chưa đủ để xác định chắc chắn bản chất tổn thương. U mô đệm đường tiêu hóa (GIST) cũng được đặt ra trong chẩn đoán phân biệt.

Đây chính là điểm khó của ca bệnh: khối u kích thước không lớn nhưng nằm ở vị trí hiếm gặp, đặc điểm hình ảnh chưa điển hình và có nhiều mạch máu.

Vị trí sát góc Treitz làm tăng độ khó của cuộc mổ

ThS.BSCK II Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 1, Bệnh viện K cho biết, D3 và D4 là những đoạn tá tràng nằm sâu trong ổ bụng. D4 tiếp nối với hỗng tràng tại góc Treitz, khu vực có liên quan chặt chẽ với hệ thống mạch máu nuôi ruột.

Trong trường hợp này, khối u còn tăng sinh nhiều mạch máu. Vì vậy, phẫu thuật không đơn thuần là lấy bỏ khối u mà còn phải kiểm soát mạch máu, bảo đảm diện cắt phù hợp, duy trì tưới máu cho đoạn ruột còn lại và tái lập lưu thông tiêu hóa an toàn.

Trước phẫu thuật, ê-kíp xây dựng phương án cắt đoạn D3-D4 tá tràng cùng khối u, sau đó nối tá tràng - hỗng tràng. Phương án nối vị - hỗng tràng cũng được chuẩn bị trong trường hợp miệng nối có nguy cơ hẹp.

Việc chuẩn bị nhiều phương án giúp phẫu thuật viên chủ động ứng phó với những tình huống có thể phát sinh khi tiếp cận tổn thương thực tế.

Quyết định cuối cùng được đưa ra ngay trong phòng mổ

Trong quá trình phẫu thuật, sau khi kiểm soát mạch máu và đánh giá trực tiếp tổn thương, ê-kíp quyết định cắt đoạn D3-D4 tá tràng cùng khối u, sau đó thực hiện nối tá tràng - hỗng tràng. Phương án nối vị - hỗng tràng được dự kiến trước đó vì vậy không cần thực hiện.

Khối u sau khi lấy ra vẫn có đặc điểm tăng sinh nhiều mạch máu. Bản chất tổn thương sẽ được xác định dựa trên kết quả giải phẫu bệnh và hóa mô miễn dịch.

Theo các bác sĩ, với những khối u hiếm gặp, kế hoạch trước mổ rất quan trọng nhưng không thể máy móc áp dụng theo một “kịch bản” cố định. Quyết định cuối cùng cần dựa trên giải phẫu thực tế, đặc điểm tổn thương và tình trạng người bệnh tại thời điểm phẫu thuật.

Khối u nhỏ không đồng nghĩa ca mổ đơn giản

Theo ThS.BSCK II Hà Hải Nam, u tá tràng là nhóm bệnh lý không thường gặp. Với u thần kinh nội tiết ở tá tràng, phần lớn tổn thương được phát hiện ở D1 và D2, trong khi khối u tại D3-D4, sát góc Treitz như trường hợp trên là vị trí khá hiếm gặp.

GIST tá tràng cũng chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số GIST. Do đó, một khối u xuất phát từ lớp cơ, kích thước chỉ vài centimet nhưng tăng sinh nhiều mạch máu tại D3-D4 đồng thời đặt ra bài toán về chẩn đoán, kiểm soát mạch máu và lựa chọn phương án phẫu thuật.

"Ca bệnh cho thấy kích thước khối u không phải yếu tố duy nhất quyết định mức độ phức tạp của phẫu thuật. Vị trí giải phẫu, mối liên quan với mạch máu và khả năng xác định bản chất tổn thương mới là những yếu tố quan trọng.

Trong điều trị ngoại khoa, đặc biệt với các tổn thương hiếm gặp, kinh nghiệm của phẫu thuật viên không chỉ thể hiện ở kỹ thuật mà còn ở khả năng dự liệu tình huống, đánh giá tổn thương trực tiếp và đưa ra quyết định phù hợp ngay trong cuộc mổ", ThS.BSCK II Hà Hải Nam nhấn mạnh.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Bộ nội vụ đề xuất tăng lương tối thiểu 7,8% từ 1/1/2027, cao hơn mức sống