Phát hiện nhện có giấc ngủ giống con người

Hà Vy 29/10/2026 06:17

Nhện Portia fimbriata co chân, cử động mắt khi ngủ và phản ứng kém hơn với tiếng động; nếu bị quấy rầy, chúng sẽ ngủ lâu hơn vào đêm sau.

Trước khi đi ngủ, loài nhện nhảy Portia fimbriata thường dành khá nhiều thời gian để làm sạch cả 8 chân. Sau đó, chúng tìm đến một tấm tơ nhỏ do mình tạo ra, treo ngược cơ thể bên dưới rồi dần nằm im. Sáng hôm sau, những con nhện lại vệ sinh chân trước khi bắt đầu các hoạt động thường ngày.

Thói quen này được các nhà khoa học tại Đại học Bonn (Đức) ghi nhận khi theo dõi giấc ngủ của nhện nhảy Portia fimbriata. Từ lâu, giới nghiên cứu đã đặt câu hỏi liệu nhện có thực sự ngủ hay chỉ đơn giản là nằm yên để nghỉ ngơi. Để tìm câu trả lời, nhóm đã quan sát, ghi hình những con nhện trong các điều kiện ánh sáng khác nhau, đồng thời kiểm tra phản ứng của chúng khi bị tác động từ bên ngoài.

Khi theo dõi vào ban đêm, các nhà khoa học nhận thấy nhện không nằm im suốt thời gian nghỉ ngơi. Thỉnh thoảng, chân chúng co lại, cơ thể giật nhẹ và các ống võng mạc bên trong mắt cũng chuyển động. Những biểu hiện này khá giống với giai đoạn ngủ REM ở con người, khi mắt chuyển động nhanh và não hoạt động tích cực.

Thực tế, hiện tượng tương tự từng được ghi nhận ở một loài nhện nhảy khác vào năm 2022. Tuy nhiên, khi ấy, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định những chuyển động đó có thực sự diễn ra trong lúc nhện ngủ hay không.

Lần này, nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm tra khả năng phản ứng với âm thanh và nhu cầu nghỉ ngơi của loài nhện Portia fimbriata. Kết quả cho thấy khi bước vào giai đoạn ngủ giống REM, chúng ít phản ứng với tiếng động hơn. Nếu giấc ngủ bị gián đoạn, những con nhện có xu hướng ngủ nhiều hơn vào đêm tiếp theo để bù lại thời gian nghỉ ngơi đã mất.

Nhện Portia fimbriata đang săn một con nhện giăng lưới. Việc chúng cần ngủ bù sau khi bị quấy rầy cho thấy giấc ngủ có thể đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của cơ thể, tương tự con người.

Theo hai nhà nghiên cứu Nadja Geiger và Daniela Rößler, những biểu hiện trên cho thấy nhện thực sự có giấc ngủ, chứ không chỉ bất động trong một khoảng thời gian. Chúng cũng trải qua hai giai đoạn ngủ khác nhau, với những thay đổi rõ rệt về hoạt động cơ thể.

Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu giấc ngủ ở những loài nhện khác, cũng như sự khác biệt giữa nhện sống trong tự nhiên và trong phòng thí nghiệm. Họ cũng muốn biết ánh sáng nhân tạo vào ban đêm và những thay đổi của môi trường có ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi của chúng hay không.