Dịp cuối năm không chỉ là thời điểm của những chuyến xe về quê hay những bữa tiệc tất niên, mà còn là giai đoạn nhạy cảm về dịch tễ. Sự thay đổi thời tiết, áp lực công việc và thói quen sinh hoạt xáo trộn khiến hệ miễn dịch suy yếu dễ mắc bệnh.

Nhóm bệnh đường hô hấp

Nhiệt độ giảm, độ ẩm cao, chênh lệch nóng – lạnh trong ngày khiến hệ hô hấp dễ tổn thương, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền. Các bệnh phổ biến bao gồm cúm mùa (cúm A/B), viêm đường hô hấp (RSV, COVID-19), viêm đường hô hấp cấp, viêm phổi có xu hướng gia tăng mạnh vào cuối năm, nhất là trong bối cảnh nhiều người chủ quan, nhầm lẫn triệu chứng với cảm lạnh thông thường. Việc tụ tập đông người trong không gian kín như trung tâm thương mại, phương tiện giao thông, tiệc tất niên càng làm nguy cơ lây nhiễm tăng cao.

Các bệnh tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm

Dịp cuối năm gắn liền với liên hoan, tiệc tùng, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn để lâu hoặc không được bảo quản đúng cách. Vi khuẩn đường ruột, virus gây tiêu chảy cấp có thể phát triển mạnh nếu khâu vệ sinh an toàn thực phẩm bị xem nhẹ. Trên thực tế, không ít ca nhập viện dịp cuối năm xuất phát từ ngộ độc thực phẩm tập thể hoặc rối loạn tiêu hóa nặng.

Sốt xuất huyết và các bệnh do muỗi truyền

Đây là các bệnh thường được nhắc đến nhiều vào mùa mưa, nhưng cuối năm vẫn tiềm ẩn nguy cơ nếu thời tiết còn ẩm, mưa trái mùa hoặc khu vực dân cư tồn tại nhiều điểm nước đọng. Việc lơ là các biện pháp diệt lăng quăng, muỗi vào thời điểm “cuối mùa dịch” khiến nguy cơ bùng phát trở lại không thể loại trừ, đặc biệt tại các đô thị đông dân.

Ngoài ra, các bệnh lây truyền qua tiếp xúc gần và giọt bắn (bao gồm cúm mùa, Covid-19, sởi, thủy đậu và ho gà...) gia tăng trong dịp lễ hội, du lịch cuối năm. Khi mật độ di chuyển cao, việc kiểm soát nguồn lây trở nên khó khăn hơn. Những người có hệ miễn dịch suy giảm dễ trở thành nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu mắc bệnh trong giai đoạn này.

Bên cạnh đó yếu tố thời tiết và môi trường, sự mệt mỏi tích lũy cuối năm cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Áp lực công việc, học tập, thiếu ngủ, sinh hoạt thất thường khiến hệ miễn dịch suy yếu, làm cơ thể kém khả năng chống đỡ với tác nhân gây bệnh. Đây là lý do nhiều người dù không tiếp xúc nguồn lây rõ ràng vẫn dễ đổ bệnh vào giai đoạn này.

3 trụ cột phòng bệnh chủ động

Củng cố hàng rào miễn dịch: Việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin cúm, phế cầu trước Tết ít nhất 2 tuần là biện pháp hiệu quả nhất. Đồng thời, cần chú trọng dinh dưỡng bằng cách bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, C, E và các khoáng chất như kẽm để hỗ trợ hệ thống miễn dịch tự nhiên.

Vệ sinh an toàn thực phẩm: Người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "ăn chín, uống sôi". Khi tích trữ thực phẩm trong tủ lạnh, cần phân loại rõ ràng thực phẩm sống và chín, tránh để thức ăn quá lâu hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần. Đặc biệt, cần thận trọng với các loại thực phẩm tươi sống như tiết canh, nem chua không rõ nguồn gốc.

Thói quen sinh hoạt khoa học: Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ và ngực khi di chuyển ngoài trời lạnh. Duy trì thói quen đeo khẩu trang tại nơi đông người và rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Chuyên gia lưu ý, nếu thấy các triệu chứng như sốt cao liên tục, ho khan kéo dài, khó thở hoặc rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng, người dân không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay sử dụng các bài thuốc truyền miệng. Việc tự ý điều trị không những không hiệu quả đối với bệnh do virus mà còn có thể gây ra tình trạng kháng kháng sinh hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Trong những trường hợp này, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và xử trí kịp thời.

Phòng bệnh không chỉ là bảo vệ bản thân, mà còn là trách nhiệm với gia đình và cộng đồng để có một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn.