Theo AP, Thủ tướng Anh Keir Starmer chưa từng có lời chỉ trích nào công khai đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhưng ông chủ Nhà Trắng gần đây lại thể hiện sự không hài lòng với nhà lãnh đạo Anh vì do dự, không tham gia cuộc không kích của Mỹ-Israel nhằm vào Iran.

MỸ - ANH RẠN NỨT

Phát biểu tại Nhà Trắng hôm 3/3, Tổng thống Trump chỉ trích sự miễn cưỡng của Anh trong việc cho phép máy bay chiến đấu Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này.

Tranh cãi này đang làm rạn nứt mối quan hệ mà ông Starmer đã nỗ lực xây dựng, đồng thời tiếp tục gây căng thẳng cho mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vốn đã bị ảnh hưởng bởi chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết” và cách tiếp cận mang tính "giao dịch" của ông Trump trong các vấn đề quốc tế.

“Mỹ và Anh từng có mối quan hệ vững chắc nhất. Và giờ chúng tôi có quan hệ rất tốt với các quốc gia khác ở châu Âu. Tôi muốn nói, Pháp đã rất tuyệt vời. Tất cả họ đều rất tuyệt. Vương quốc Anh thì khác biệt nhiều so với các nước khác”, ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn hôm 3/3.

“Thật buồn khi thấy mối quan hệ rõ ràng không còn như trước”, ông chủ Nhà Trắng nói thêm.

Ban đầu, ông Starmer đã ngăn cản, không cho máy bay Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để tấn công Iran hôm 28/2. Sau đó, ông đồng ý cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ tại Anh và Diego Garcia ở Ấn Độ Dương để tấn công các tên lửa đạn đạo và kho chứa của Iran, nhưng không cho phép tấn công các mục tiêu khác.

Ngay cả sau khi căn cứ Akrotiri của Anh tại Síp bị máy bay không người lái do Iran sản xuất tấn công cuối tuần qua, ông Starmer vẫn khẳng định Vương quốc Anh “sẽ không tham gia các hành động tấn công”. Nhà lãnh đạo Anh cho biết tàu khu trục HMS Dragon và trực thăng Wildcat với khả năng chống máy bay không người lái đang được điều động tới khu vực như một phần của “hoạt động phòng thủ”, và lực lượng nước này đã bắn hạ máy bay không người lái trong không phận Jordan và Iraq.

Phát biểu trước các nghị sĩ tại Hạ viện hôm 2/3, Thủ tướng Starmer nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động nào của Anh đều phải có cơ sở pháp lý và một kế hoạch khả thi, được cân nhắc kỹ lưỡng.

“Tổng thống Trump đã bày tỏ sự không đồng tình với quyết định của chúng tôi khi không tham gia các đợt tấn công ban đầu, nhưng trách nhiệm của tôi là đánh giá điều gì phù hợp với lợi ích quốc gia của Anh”, ông Starmer nói thêm.

CĂNG THẲNG GIA TĂNG VÌ GREENLAND VÀ DIEGO GARCIA

Căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo đã âm ỉ trong nhiều tháng. Đầu năm nay, việc ông Trump đe dọa sẽ tiếp quản Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, đã bị ông Starmer và các lãnh đạo châu Âu khác lên án. Gần đây, ông Trump cũng chỉ trích thỏa thuận của Anh trao trả quần đảo Chagos, nơi đặt căn cứ Diego Garcia, cho Mauritius, dù trước đó chính quyền ông từng ủng hộ thỏa thuận này.

Peter Ricketts, cựu quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Anh, nói với The Observer rằng: "Dưới thời Tổng thống Trump, Mỹ về cơ bản đã từ bỏ nỗ lực tuân thủ luật pháp quốc tế. Đó là lằn ranh đỏ đối với ông Starmer, người luôn đề cao pháp quyền".

Sự bất đồng này là một bước lùi trong nỗ lực lấy lòng Tổng thống Trump của ông Starmer kể từ khi Tổng thống Mỹ trở lại Nhà Trắng năm 2025. Chính phủ Anh từng tổ chức lễ đón tiếp cấp nhà nước dành cho Tổng thống Trump với tư cách khách mời của Vua Charles III, và Thủ tướng Starmer cũng liên tục ca ngợi nỗ lực của ông Trump nhằm chấm dứt xung đột Nga-Ukraine.

Dù vậy, bất chấp những căng thẳng gần đây, quan chức ngoại giao Anh Stephen Doughty phủ nhận mối quan hệ đặc biệt giữa Mỹ và Anh đang gặp "nguy hiểm".

“Mối quan hệ của chúng tôi với Mỹ rất vững chắc. Mối quan hệ này đã, đang và sẽ tiếp tục bền vững trong tương lai, cả về kinh tế lẫn an ninh”, Stephen Doughty phát biểu tại Hạ viện hôm 3/3.

Cuộc chiến tại Iran cũng khiến các lãnh đạo châu Âu chia rẽ, với quan điểm lên án hoặc ủng hộ.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết ông hoàn toàn ủng hộ quyết định của ông Trump tấn công Iran, đồng thời cho rằng chiến dịch quân sự này là quan trọng đối với an ninh châu Âu.

Anh, Pháp và Đức cùng tuyên bố không tham gia các cuộc không kích, nhưng sẵn sàng hỗ trợ “các hành động phòng thủ cần thiết và tương xứng nhằm phá hủy khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái của Iran ngay tại nguồn”.

Trong khi đó, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez lên án các cuộc không kích là “không thể biện minh” và “nguy hiểm”.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ cảnh báo nguy cơ khủng bố nội địa