Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng cùng giá dầu và khí đốt tăng vọt do chiến sự tại Iran đã thúc đẩy Liên minh châu Âu xem xét nghiêm túc việc tài trợ các tuyến năng lượng thay thế tại Trung Đông nhằm tránh các điểm nóng như eo biển Hormuz, theo AP.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 24/4 cho biết, EU sẵn sàng hợp tác với các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư để triển khai các dự án mới đưa năng lượng ra thị trường toàn cầu mà không bị phụ thuộc vào tình hình chiến sự hay bất ổn địa chính trị.

“Những sự kiện trong tháng qua đã dạy cho chúng ta một bài học đắt giá. An ninh của chúng ta không chỉ liên quan mà còn gắn bó mật thiết với nhau. Một mối đe dọa đối với tàu thương mại ở eo biển Hormuz cũng là mối đe dọa đối với một nhà máy, ví dụ như ở Bỉ”, bà von der Leyen phát biểu tại cuộc họp báo kết thúc hội nghị không chính thức của các nhà lãnh đạo EU tại thủ đô của Síp.

Lãnh đạo EU kêu gọi tăng cường quan hệ quốc phòng và nhấn mạnh sứ mệnh an ninh hàng hải của khối tại Biển Đỏ như một lựa chọn an ninh hải quân tiềm năng ở vùng Vịnh Ba Tư, nhưng tập trung phát biểu công khai vào việc EU hỗ trợ sửa chữa và xây dựng các cơ sở năng lượng tại Trung Đông.

Đa dạng hóa hạ tầng năng lượng Trung Đông

“Chúng tôi cũng sẵn sàng hợp tác với các quốc gia vùng Vịnh để đa dạng hóa hạ tầng xuất khẩu, không chỉ phụ thuộc vào điểm nghẽn duy nhất là eo biển Hormuz”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói, đồng thời đề nghị hỗ trợ sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh bị hư hại do chiến sự.

Được biết, 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu thường đi qua eo biển Hormuz, nhưng cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã khiến tuyến đường thủy này gần như bị đóng cửa, đẩy giá nhiên liệu tăng vọt.

Sáng 24/4, giá dầu Brent tăng 98 cent lên 100,33 USD/thùng. Dầu thô chuẩn Mỹ tăng 81 cent lên 96,66 USD/thùng.

Bà von der Leyen nhắc lại rằng do giá dầu và khí đốt tăng, hóa đơn năng lượng của khối 27 quốc gia thành viên trong 43 ngày qua đã tăng vọt thêm 25 tỷ euro (29,3 tỷ USD).

Cả Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đều không đưa ra chi tiết cụ thể về các dự án đang được xem xét hoặc thời điểm triển khai. Tuy nhiên, bà von der Leyen đề cập đến Hành lang Kinh tế Ấn Độ-Trung Đông-châu Âu.

Bà von der Leyen cho biết, một hội nghị thượng đỉnh giữa EU và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) dự kiến diễn ra cuối năm nay sẽ tạo cơ hội cho hai bên thảo luận về các dự án như vậy.

"EU là một phần của giải pháp"

Hiện tại, Síp - quốc đảo giáp Lebanon, Syria, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ - đang giữ chức Chủ tịch luân phiên EU. Tổng thống Síp Nikos Christodoulides đã nỗ lực đưa khối này xích lại gần hơn với các quốc gia Trung Đông nhằm củng cố kinh tế và tăng cường an ninh khu vực.

Điều này được thể hiện qua các vị khách được mời tham dự hội nghị không chính thức của các lãnh đạo EU: Tổng thống Syria Ahmad al-Sharaa, Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah El Sissi, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun, Thái tử Jordan Hussein và Tổng Thư ký GCC Jasem Mohamed AlBudaiwi.

“Chúng tôi biết rằng châu Âu cần Syria cũng như Syria cần châu Âu”, ông Al-Sharaa phát biểu, trong khi ông Aoun kêu gọi EU hỗ trợ tái thiết đất nước bị tàn phá bởi các cuộc giao tranh.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ca ngợi ông Aoun vì đã cấm các hoạt động quân sự của lực lượng Hezbollah mà ông gọi là “mối đe dọa tồn vong” đối với Lebanon, đồng thời cam kết hỗ trợ nước này giải giáp nhóm vũ trang này.

“Liên minh châu Âu không phải là một phần của xung đột, nhưng chúng tôi sẽ là một phần của giải pháp", ông Costa nhấn mạnh.

Trong khi đó, các tổ chức nhân quyền chỉ trích các lãnh đạo EU vì không gia tăng áp lực lên Israel liên quan đến các chiến dịch quân sự của nước này tại Trung Đông.

Các lãnh đạo EU, bao gồm Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết, họ sẽ không dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran cho đến khi giải quyết được hàng loạt vấn đề, bao gồm chấm dứt chương trình tên lửa và việc Iran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

“Còn quá sớm để nói về việc nới lỏng bất kỳ loại trừng phạt nào”, ông Costa nói.

Bản thân Síp cũng bị tấn công vào đầu cuộc chiến khi một máy bay không người lái Shahed phóng từ Lebanon ngày 2/3 đã làm hư hại một nhà chứa máy bay tại căn cứ quân sự Anh ở bờ nam đảo. Hy Lạp, Pháp, Italy, Tây Ban Nha và Hà Lan đã điều tàu chiến có khả năng chống máy bay không người lái đến bảo vệ đảo.

Điều này đã làm dấy lên sự quan tâm trở lại đối với điều khoản trong các hiệp ước sáng lập EU về hỗ trợ lẫn nhau nếu một quốc gia thành viên bị tấn công.

Tổng thống Síp Christodoulides cho biết, các lãnh đạo EU đã nhất trí bắt đầu xây dựng một cơ chế chính thức cho các phản ứng như vậy vì họ cho rằng các thỏa thuận “tạm thời” là không đáng tin cậy.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz