Trong cuộc họp tại Brussels (Bỉ) để đối phó với giá năng lượng tăng cao do xung đột Trung Đông, các nhà lãnh đạo châu Âu đã yêu cầu mở lại eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi tạm dừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng nước và năng lượng ở Trung Đông.

Kêu gọi ổn định cung năng lượng, giảm leo thang căng thẳng

Theo AP, tất cả nguyên thủ của 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), được gọi chung là Hội đồng châu Âu, đã ra tuyên bố chung hôm 19/3, kêu gọi ổn định nguồn cung năng lượng và “giảm leo thang, kiềm chế tối đa” từ các bên tham chiến.

“Hội đồng châu Âu lấy làm tiếc về những tổn thất sinh mạng dân thường và đang theo dõi sát tác động sâu rộng của các cuộc xung đột, bao gồm cả sự ổn định kinh tế”, tuyên bố nêu rõ.

Các nhà lãnh đạo cũng yêu cầu Iran ngừng tấn công các nước láng giềng, kêu gọi hợp tác quốc tế để ngăn chặn bất kỳ cuộc khủng hoảng tị nạn quy mô lớn nào ở Trung Đông, đồng thời cho biết một số quốc gia EU đang xem xét các biện pháp “đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz”.

Các nhà lãnh đạo châu Âu từ chối lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc điều động lực lượng quân sự để bảo vệ eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy dầu mỏ, khí đốt và phân bón toàn cầu. Tuy nhiên, giá năng lượng tăng do xung đột và lo ngại về một cuộc khủng hoảng tị nạn mới ở châu Âu đã khiến các nhà lãnh đạo ưu tiên thảo luận về Trung Đông tại hội nghị thượng đỉnh.

“Chúng tôi rất lo ngại về cuộc khủng hoảng năng lượng”, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever phát biểu trước thềm hội nghị. Ông cho biết giá năng lượng đã ở mức cao trước khi cuộc chiến nổ ra, nhưng xung đột “đã tạo ra một đợt tăng giá mới”.

“Nếu điều đó kéo dài, chúng ta sẽ gặp rắc rối lớn”, ông nói.

Châu Âu không muốn tham chiến

Các nhà lãnh đạo châu Âu chỉ trích mạnh mẽ Chính phủ Iran, nhưng không ai đề nghị hỗ trợ ngay lập tức cho Mỹ. Anh kiên quyết từ chối bị lôi kéo vào cuộc chiến. Pháp cho rằng cần phải chờ chiến sự lắng xuống trước.

Thủ tướng Áo Christian Stocker khẳng định châu Âu “sẽ không để bị ép buộc” tham gia chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại Trung Đông.

“Châu Âu sẽ không để bị ép buộc. Can thiệp vào eo biển Hormuz không phải là lựa chọn của Áo”, Thủ tướng Stocker phát biểu trước thềm hội nghị thượng đỉnh Hội đồng châu Âu của 27 quốc gia EU.

Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, cho biết các nhà lãnh đạo “không có hứng thú” mở rộng lực lượng hải quân châu Âu tại Biển Đỏ để hỗ trợ bảo vệ eo biển Hormuz hoặc tham gia vào xung đột.

4 nền kinh tế lớn nhất EU đã phát tín hiệu sẵn sàng đóng góp cho “những nỗ lực phù hợp” nhằm đảm bảo tàu thuyền có thể đi qua eo biển Hormuz an toàn.

Pháp, Đức, Italy và Hà Lan, cùng với Vương quốc Anh và Nhật Bản, đã ra tuyên bố chung hoan nghênh “cam kết của các quốc gia đang tham gia lập kế hoạch chuẩn bị” để bảo vệ tuyến đường dầu mỏ trọng yếu này, đồng thời yêu cầu Iran “ngay lập tức chấm dứt” các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa và các nỗ lực phong tỏa khác.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh rằng cuộc chiến phải kết thúc trước khi Đức có thể hỗ trợ các vấn đề như đảm bảo an toàn tuyến hàng hải.

“Chúng tôi chỉ có thể cam kết khi tiếng súng im lặng. Khi đó, chúng tôi có thể làm rất nhiều việc, kể cả mở và giữ thông suốt tuyến đường biển, nhưng chúng tôi sẽ không làm điều đó khi chiến sự còn tiếp diễn”, ông Merz nói về khả năng hỗ trợ quân sự của Đức nhằm bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz.

Trong khi đó, dù EU không phải là một bên tham chiến, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten cho biết ông hiểu lý do Mỹ và Israel phát động chiến dịch chống lại chính phủ Iran, đồng thời kêu gọi EU tăng cường trừng phạt Tehran cũng như hỗ trợ các nhóm đối lập Iran.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo khác chỉ trích cuộc chiến là “bất hợp pháp” và gây bất ổn.

“Chúng tôi phản đối cuộc chiến này vì nó bất hợp pháp. Nó đang gây ra rất nhiều thiệt hại cho dân thường, người tị nạn và những hậu quả kinh tế mà cả thế giới đang phải gánh chịu”, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez nói.

Theo Thủ tướng Latvia Evika Silina, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đề cập đến việc NATO hỗ trợ "giải phóng" eo biển Hormuz nhưng chưa có yêu cầu chính thức.

“Khi có yêu cầu chính thức, tôi nghĩ chúng ta luôn phải đánh giá các đề nghị đó”, Thủ tướng Silina nói.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Xung đột Trung Đông đe dọa an ninh lương thực