AP đưa tin, Iran và Nga thông báo rằng một "vật thể bay" đã rơi xuống khuôn viên nhà máy điện hạt nhân Bushehr, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra sự cố phóng xạ trong bối cảnh cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel đang leo thang.

Mặc dù không có báo cáo nào về việc rò rỉ vật liệu hạt nhân sau sự cố vào tối 17/3, vụ việc một lần nữa nhấn mạnh mối lo ngại lâu dài của các nước láng giềng Iran rằng nhà máy điện nằm ven Vịnh Ba Tư này có thể trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công hoặc chịu ảnh hưởng từ thiên tai như động đất.

Không có thương vong

Hãng thông tấn nhà nước Nga dẫn lời Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Nhà nước Nga (Rosatom), ông Alexey Likhachev, tối 17/3 thông tin “một vụ tấn công đã xảy ra tại khu vực liền kề tòa nhà dịch vụ đo lường nằm trong khuôn viên nhà máy điện hạt nhân Bushehr, rất gần với tổ máy đang vận hành”. Các kỹ thuật viên Nga của Rosatom đang vận hành nhà máy này, sử dụng uranium làm giàu ở mức thấp do Nga sản xuất.

“Không có thương vong nào đối với nhân viên của Rosatom. Tình hình phóng xạ tại hiện trường vẫn bình thường”, ông Likhachev nói, cho biết thêm khoảng 480 công dân Nga vẫn đang làm việc tại nhà máy và các nhà chức trách đang chuẩn bị cho đợt sơ tán tiếp theo từ đây.

Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran sau đó đã ra thông cáo khẳng định “không có thiệt hại về tài chính, kỹ thuật hay con người và không bộ phận nào của nhà máy bị ảnh hưởng”. Iran cáo buộc Mỹ và Israel đứng sau vụ việc.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc, đã ra một tuyên bố thận trọng vào sáng 18/3. Được biết, IAEA đã bị hạn chế quyền thanh tra Iran trong nhiều năm do căng thẳng liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran sau khi Tổng thống Donald Trump đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với các cường quốc thế giới.

“IAEA đã được Iran thông báo rằng một vật thể bay đã rơi xuống khuôn viên nhà máy điện hạt nhân Bushehr vào tối 17/3. Không có thiệt hại nào đối với nhà máy hoặc thương tích đối với nhân viên được báo cáo”, cơ quan của Liên Hợp Quốc cho biết.

Ông Rafael Mariano Grossi, Tổng giám đốc IAEA, nói với các phóng viên tại Washington rằng thiệt hại tại Bushehr dường như do một máy bay không người lái gây ra và “có vẻ không nghiêm trọng”.

“Tuy nhiên, cần phải tránh bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào cơ sở hạt nhân”, ông Grossi nhấn mạnh.

Chưa có chuyên gia độc lập nào được tiếp cận hiện trường để đánh giá thiệt hại. Cả Iran và Nga đều không công bố hình ảnh về vụ việc.

Hiện vẫn chưa rõ “vật thể bay” rơi xuống khu phức hợp là gì. Bộ Tư lệnh Trung tâm của Mỹ, đơn vị phụ trách các cuộc không kích trên khắp miền nam Iran, chưa đưa ra bình luận nào khi được yêu cầu.

Mảnh vỡ từ các vụ đánh chặn tên lửa và hỏa lực phòng không khác cũng đã gây thiệt hại trong khu vực kể từ khi chiến sự bùng nổ.

Bushehr - dự án được Iran ấp ủ từ lâu

Vua Mohammad Reza Pahlavi của Iran từng công bố kế hoạch xây dựng 23 lò phản ứng hạt nhân vào những năm 1970, đồng thời kiểm soát hoàn toàn chu trình nhiên liệu hạt nhân - mở đường cho khả năng chế tạo vũ khí nguyên tử.

Điều này khiến các quan chức Mỹ lo ngại và áp đặt hạn chế đối với các công ty Mỹ trong việc bán hàng cho Iran. Công ty Kraftwerk Union của Đức bắt đầu xây dựng nhà máy Bushehr năm 1975 trong khuôn khổ hợp đồng trị giá 4,8 tỷ USD cho 4 lò phản ứng.

Tuy nhiên, cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 đã khiến dự án bị đình trệ. Iraq nhiều lần ném bom khu vực này trong cuộc chiến kéo dài 8 năm với Iran vào thập niên 1980 nhằm ngăn chặn chương trình hạt nhân của Tehran.

Cuối cùng, Nga đã tiếp quản dự án, đưa nhà máy điện vào lưới điện quốc gia Iran năm 2011, vận hành lò phản ứng nước áp lực với công suất lên tới 1.000 megawatt, đủ cung cấp điện cho hàng trăm nghìn hộ gia đình, doanh nghiệp và ngành công nghiệp. Tuy nhiên, nhà máy chỉ đóng góp 1% đến 2% tổng sản lượng điện của Iran.

Iran đang nỗ lực mở rộng Bushehr với nhiều lò phản ứng hơn. Năm 2019, nước này khởi động dự án bổ sung hai lò phản ứng nữa, mỗi lò tăng thêm 1.000 megawatt. Ảnh vệ tinh của Planet Labs PBC chụp tháng 12 cho thấy công trình vẫn đang tiếp tục, với cần cẩu hoạt động tại cả hai vị trí xây dựng.

Lò phản ứng hiện đang vận hành tại Bushehr sử dụng uranium do Nga cung cấp, làm giàu ở mức 4,5%, mức thấp cần thiết cho sản xuất điện tại các nhà máy loại này.

Bushehr, với tư cách là nhà máy điện hạt nhân dân sự đang hoạt động, không bị tấn công trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6/2025. Trong cuộc chiến đó, Mỹ đã ném bom 3 cơ sở làm giàu uranium của Iran, phá hủy các máy ly tâm và có khả năng khiến kho dự trữ uranium làm giàu tới 60% của Tehran bị mắc kẹt dưới lòng đất. Kể từ đó, Iran đã ngăn cản các thanh tra IAEA tiếp cận các cơ sở này.

Một cuộc tấn công vào nhà máy điện hạt nhân có thể dẫn đến rò rỉ phóng xạ ra môi trường. Vụ rò rỉ như vậy ra Vịnh Ba Tư sẽ là thảm họa sống còn đối với các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, vốn phụ thuộc vào các nhà máy khử mặn nước biển tại đây để cung cấp nước sinh hoạt.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Nguy cơ từ "mưa đen" trong cuộc xung đột ở Trung Đông