Nằm ở bang Utah, Công viên quốc gia Bryce Canyon nổi tiếng với những hoodoos – các cột đá có hình thù kỳ lạ, trông như những tòa tháp thu nhỏ, bóng người hóa đá hay đội quân khổng lồ đứng bất động. Khi nhìn từ trên cao, chúng chen chúc thành từng cụm dày đặc, tạo nên một cảnh quan vừa hùng vĩ vừa huyền bí. Dù mang tên “hẻm núi”, Bryce Canyon thực chất là một chuỗi lòng chảo tự nhiên hình thành dọc rìa cao nguyên Paunsaugunt.

Điều khiến nơi đây đặc biệt không chỉ là hình dáng của các cột đá mà còn nằm ở bảng màu biến đổi theo ánh sáng. Những lớp đá vôi và trầm tích mang sắc hồng, cam, đỏ gạch, vàng nhạt xen lẫn trắng kem. Khi bình minh lên, ánh nắng chiếu xiên khiến các vách đá rực sáng; đến lúc hoàng hôn, những bóng dài đổ xuống các khe sâu, làm cả khu vực giống một thành phố cổ bị bỏ quên giữa sa mạc.

Rừng cột đá hoodoo tại Bryce Canyon. Ảnh: Wikimedia Commons.

Những cột đá kỳ dị ấy không phải sản phẩm của hoạt động núi lửa hay bàn tay con người. Khoảng 50 triệu năm trước, khu vực này từng có các hệ thống hồ nước ngọt và đồng bằng ngập lũ, nơi trầm tích tích tụ qua thời gian rồi hóa thành đá. Sau đó, các chuyển động kiến tạo nâng cao vùng đất, để mưa, tuyết và gió bắt đầu chạm khắc bề mặt đá qua hàng triệu năm.

Một trong những nghệ nhân quan trọng nhất là nước đóng băng. Nước mưa và tuyết tan len vào các khe nứt, rồi đóng băng khi nhiệt độ hạ xuống. Khi đông cứng, nước nở ra, tạo áp lực khiến đá vỡ dần. Quá trình đóng băng – tan băng lặp đi lặp lại, kết hợp với sự bào mòn của nước và phản ứng hóa học, làm vách đá nứt thành những dải hẹp, xuất hiện các “cửa sổ” đá rồi tách thành những cột hoodoo riêng biệt.

"Búa của thần Thor", một cột đá có hình dáng gợi liên tưởng đến chiếc búa khổng lồ. Ảnh: nationalgeographic.com.

Một số hoodoo nổi tiếng còn được đặt tên theo hình dáng dễ liên tưởng, như Thor’s Hammer – “búa của thần Thor”, gợi đến vũ khí của vị thần sấm sét trong thần thoại Bắc Âu. Những cái tên ấy khiến hành trình khám phá nơi đây giống như cuộc dạo bước giữa các nhân vật trong một câu chuyện thần thoại bằng đá.

Tuy nhiên, rừng đá này không bất biến. Các cột hoodoo vẫn tiếp tục bị bào mòn, có thể sụp đổ khi phần chân mất đi độ vững chắc. Chính những lực tự nhiên tạo nên vẻ đẹp của Bryce Canyon cũng đang âm thầm thay đổi nó từng ngày. Vì vậy, công viên không chỉ là điểm đến ngoạn mục mà còn là cuốn sách địa chất khổng lồ, ghi lại cách Trái Đất tự viết nên lịch sử bằng đá, nước và thời gian.