Chiều 11/11, tiếp tục kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Cân nhắc việc miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm với bếp ăn tập thể

Phát biểu tại nghị trường, đại biểu Quốc hội Châu Quỳnh Giao (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) đề cập đến việc bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh có thể không phải cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm mà chỉ cần cam kết với chính quyền địa phương quản lý.

"Tôi cho rằng quy định này thực sự khó thực hiện và không đạt được mục tiêu quản lý. Bởi thực tiễn cho thấy, người dân không thể phân biệt được thực phẩm có vi khuẩn, có chất độc hay không?", đại biểu Châu Quỳnh Giao đặt vấn đề và cho rằng, bếp ăn tập thể có quy mô rất lớn, có thể phục vụ hàng trăm, hàng nghìn suất ăn mỗi ngày cho học sinh, công nhân tại các trường học, nhà máy, xí nghiệp. Vì vậy, đây là lĩnh vực cần được quản lý chặt chẽ.

Đại biểu Châu Quỳnh Giao viện dẫn báo cáo giám sát của Quốc hội và Bộ Y tế, số vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại bếp ăn tập thể chiếm khoảng 22,1%, nhưng số người bị ảnh hưởng lên tới 84,4% trên cả nước. Riêng trong năm 2025, đã xảy ra 11 vụ ngộ độc thực phẩm, khiến 650 học sinh bị ảnh hưởng. Tại các nhà máy, xí nghiệp xảy ra 13 vụ, khiến khoảng 900 công nhân phải nghỉ việc, điều trị.

Trong năm 2026, tính đến thời điểm được đề cập trong báo cáo, tại các trường học có gần 500 học sinh bị ảnh hưởng; tại các doanh nghiệp tổ chức bếp ăn cho người lao động, con số này là khoảng 700 người.

"Những số liệu trên thực sự đáng lo ngại. Vấn đề đặt ra là tại sao một quán phở hay quán cơm chỉ phục vụ một lượng khách nhất định lại phải trải qua nhiều khâu thẩm định, kiểm tra nghiêm túc, gắt gao, trong khi bếp ăn tập thể phục vụ hàng nghìn suất ăn cho học sinh, công nhân lại có thể được miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm?", nữ đại biểu nói.

Đại biểu Châu Quỳnh Giao cũng cho biết, không phủ nhận rằng hằng năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các sở giáo dục đều chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, vấn đề phải nhấn mạnh là cần có quy định pháp luật cụ thể, đủ chặt chẽ để bảo đảm việc thực hiện.

"Chính quy định này có thể vô tình tạo ra một vùng trũng về an toàn, trong khi trách nhiệm kiểm soát thực phẩm và truy xuất trách nhiệm khi xảy ra sự cố chưa được xác định rõ ràng", đại biểu Châu Quỳnh Giao nói.

Theo đại biểu, cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề dinh dưỡng và kiểm soát chất lượng bữa ăn. Kinh nghiệm từ một số quốc gia như Hàn Quốc và Mỹ cho thấy việc kiểm nghiệm mẫu thức ăn trước bữa ăn, công khai, minh bạch thông tin cho cha mẹ học sinh là những biện pháp tích cực.

Vì vậy, đại biểu Châu Quỳnh Giao kiến nghị cần cân nhắc quy định miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với những trường hợp nêu trên; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát giữa các bên. Đặc biệt, người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm pháp lý trực tiếp nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm do sự thiếu trách nhiệm trong quản lý và tự ý hạ thấp chi phí bữa ăn.

Cần đơn giản việc lưu trữ thông tin mua bán cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ

Vấn đề thứ hai, tại khoản 3, dự thảo Luật quy định cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải lưu trữ đầy đủ thông tin trên cơ sở dữ liệu. đại biểu Châu Quỳnh Giao bày tỏ quan điểm hoàn toàn đồng tình với chủ trương chuyển đổi số trong quản lý, đồng bộ hóa dữ liệu để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước.

"Đây là đạo luật trực tiếp bảo vệ sức khỏe người dân, nhưng tính khả thi của quy định cần được xem xét kỹ lưỡng. Bên cạnh các doanh nghiệp, siêu thị, nhà máy còn có hàng chục triệu hộ nông dân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, người bán hàng rong, tiểu thương và những người kinh doanh thức ăn đường phố", đại biểu Châu Quỳnh Giao nói và cho biết, đối với nhiều người, một chiếc điện thoại thông minh đa chức năng vẫn là điều xa xỉ. Việc cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu trong thực tế cũng là khó khăn, ngay cả đối với một số cán bộ, công chức.

Do đó, nếu quy định không phù hợp với điều kiện thực tế, có thể đẩy những người lao động vốn đã khó khăn vào tình thế vi phạm pháp luật.

"Tôi kiến nghị cần phân định nghĩa vụ lưu trữ thông tin theo quy mô và mức độ rủi ro. Chỉ nên bắt buộc lưu trữ trên cơ sở dữ liệu điện tử đối với doanh nghiệp quy mô lớn và chuỗi thực phẩm có nguy cơ cao", đại biểu Châu Quỳnh Giao cho hay.

Nữ đại biểu cũng cho rằng, đối với các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, hộ kinh doanh nhỏ và người kinh doanh thức ăn đường phố, nên có quy định đơn giản hơn, cho phép lưu trữ thông tin mua bán bằng phương thức thủ công hoặc hình thức phù hợp. Nhà nước cần có lộ trình từng bước hỗ trợ, thậm chí hỗ trợ miễn phí dùng điện thoại thông minh và hướng dẫn các đối tượng này thực hiện.

Không nên áp đặt những nghĩa vụ vượt quá khả năng thực tế của người dân, mà cần có cách tiếp cận phù hợp, bảo đảm tính khả thi của luật.