Khoa học & Công nghệ

Từ tổ Toán 3 người đến cái nôi đào tạo giáo viên Toán hàng đầu

e-pgsts-levanhiep-1.jpg

Trò chuyện với PV Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Lê Văn Hiện, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Toán học và Công nghệ thông tin (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội) xúc động khi nhắc tới lịch sử 75 năm gian khó mà tự hào của Khoa Toán - Tin, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội.

Từ một tổ Toán sơ khai chỉ vỏn vẹn 3 cán bộ ở những ngày đầu dựng xây, qua biết bao biến thiên của lịch sử và những năm tháng chiến tranh gian khổ, Khoa Toán - Tin đã vươn lên trở thành cơ sở đào tạo giáo viên Toán, đào tạo sau đại học và nghiên cứu toán học có uy tín hàng đầu cả nước.

“Nơi đây, giá trị lớn nhất và thiêng liêng nhất chính là mạch nguồn tri thức được gìn giữ và trao truyền liên tục: từ các thế hệ nhà giáo tâm huyết, uyên thâm đặt nền móng ban đầu, đến hàng vạn thế hệ học trò giỏi trưởng thành, tiếp bước, giữ vững ngọn lửa nghề và khát vọng cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nước nhà”, PGS.TS Lê Văn Hiện chia sẻ.

e-pgsts-levanhiep-4576.jpg

PGS.TS Lê Văn Hiện cho biết, lịch sử Khoa Toán - Tin gắn với những năm tháng đặc biệt của nền giáo dục cách mạng. Năm 1951, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp còn diễn ra quyết liệt, yêu cầu đào tạo đội ngũ giáo viên có trình độ cao cho đất nước đặt ra cấp thiết. Trường Sư phạm Cao cấp được thành lập theo Nghị định số 276/NĐ ngày 11/10/1951 của Bộ Quốc gia Giáo dục. Trong cơ cấu ban đầu của nhà trường, Ban Toán - Lý ra đời, đặt nền móng cho hoạt động đào tạo Toán học.

Địa điểm học tập khi ấy là Khu học xá Nam Ninh, thuộc tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Điều kiện sinh hoạt, giảng dạy còn nhiều khó khăn, nhưng những lớp học đầu tiên vẫn được duy trì. Tổ toán ban đầu chỉ có 3 người, gồm có GS. Lê Văn Thiêm, GS. Nguyễn Xiển, GS. Nguyễn Cảnh Toàn. Sau có thêm GS. Ngô Thúc Lanh. Ngày 11/10/1951 được xác định là ngày thành lập Khoa, gắn với sự ra đời của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Tháng 11/1954, Trường Đại học Sư phạm Khoa học ra đời trên cơ sở hợp nhất Trường Sư phạm Cao cấp và Khoa học Cơ bản, Trường Dự bị Đại học Thanh Hoá với Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội vùng tạm chiếm.

e-pgsts-levanhiep-3.jpg

Tổ Toán của Trường khi đó có 5 cán bộ, gồm các thầy Nguyễn Thúc Hào, Lê Văn Thiêm, Nguyễn Cảnh Toàn, Ngô Thúc Lanh và Khúc Ngọc Khảm. Năm 1956, Khoa Toán - Lý được tổ chức chung cho Trường Đại học Sư phạm và Trường Đại học Tổng hợp, do Giáo sư Lê Văn Thiêm phụ trách.

Từ năm 1958, Khoa Toán - Lý của Trường Đại học Sư phạm tách riêng và đặt tại khu vực Cầu Giấy - Từ Liêm do GS. Nguyễn Cảnh Toàn làm chủ nhiệm khoa kiêm tổ trưởng Tổ Toán. Đến năm học 1960 - 1961, Khoa Toán và Khoa Vật lý được tách riêng, trở thành hai khoa độc lập. Khoa Toán được tổ chức gồm ba tổ bộ môn: Giải tích (do thầy Trần Tráng làm tổ trưởng), Đại số (thầy Ngô Thúc Lanh làm tổ trưởng) và Hình học (thầy Lê Khắc Bảo làm tổ trưởng).

Năm học 1961 - 1962, Khoa lập thêm Tổ Phương pháp dạy Toán do thầy Hoàng Chúng làm tổ trưởng đầu tiên. Cũng trong năm học này, nhóm Vận trù học cũng được hình thành, đặt nền móng cho bộ môn Toán ứng dụng sau này.

e-pgsts-levanhiep-4.jpg

Trong những năm chiến tranh, Khoa nhiều lần sơ tán từ Hà Nội về Phù Cừ, Ứng Hòa rồi Vĩnh Tường. Điều kiện làm việc và học tập hết sức thiếu thốn, nhưng hoạt động đào tạo vẫn được duy trì. Năm 1965, Tổ Toán ứng dụng được thành lập. Năm học 1966 - 1967, Tổ Phổ thông Chuyên Toán tuyển khóa học sinh đầu tiên gồm 31 em.

Đây là dấu mốc quan trọng, mở rộng sứ mệnh của Khoa từ đào tạo giáo viên sang phát hiện và bồi dưỡng tài năng Toán học ở bậc phổ thông. Năm học 1967 - 1968, Khoa Toán được công nhận là Khoa Lao động xã hội chủ nghĩa đầu tiên của Trường. Từ năm học 1968 - 1969, Khoa triển khai chương trình đào tạo cử nhân bốn năm.

e-pgsts-levanhiep-5.jpg

Giai đoạn 1976-1977, Khoa là một trong sáu cơ sở được Bộ Đại học giao nhiệm vụ đào tạo sau đại học. Bước sang thời kỳ đổi mới, Khoa mở rộng đào tạo cao học, cử nhân Tin học và chuyên Tin bậc THPT; chính thức mang tên Khoa Toán - Tin năm 1995. Sau đó, các đơn vị Tin học và THPT Chuyên lần lượt phát triển, tách thành Khoa Công nghệ thông tin (2003) và Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm (2009).

“Trong gian khổ chiến tranh hay trong thiếu thốn của những ngày đầu sơ tán, các thầy cô vẫn giữ trọn tâm huyết với nghề, miệt mài bên trang giáo án để truyền dạy tri thức cho học trò. Chính tinh thần lao động khoa học nghiêm túc, tình yêu thương học sinh và sự uyên bác của các thế hệ đi trước đã đặt nền móng vững chắc, tạo nên bản sắc và uy tín học thuật của Khoa Toán - Tin hôm nay”, PGS.TS Lê Văn Hiện cho hay.

e-pgsts-levanhiep-6.jpg

Sau 75 năm, từ một tổ Toán ban đầu chỉ có ba cán bộ, Khoa đã phát triển thành cơ sở đào tạo, một trong những cái nôi đào tạo giáo viên Toán hàng đầu cả nước.

Khoa đã đào tạo hàng vạn cử nhân, hơn 2.200 thạc sĩ và hơn 200 tiến sĩ. Nhiều người trở thành những nhà giáo, nhà khoa học, cán bộ quản lý có uy tín; tiếp tục truyền dạy tri thức, đào tạo những thế hệ học trò tiếp theo.

Đóng góp của Khoa còn hiện diện trực tiếp trong chương trình giáo dục phổ thông. Cán bộ của Khoa tham gia xây dựng Chương trình giáo dục phổ thông, biên soạn sách giáo khoa và nhiều tài liệu học tập, giảng dạy môn Toán. Đội ngũ giảng viên cũng tham gia bồi dưỡng giáo viên, hỗ trợ chuyên môn cho các trường và địa phương, tuyển chọn, huấn luyện học sinh giỏi quốc gia và Olympic Toán quốc tế.

e-pgsts-levanhiep-7.jpg

Ở lĩnh vực bồi dưỡng học sinh năng khiếu, Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm (tiền thân là Tổ Phổ thông chuyên Toán thuộc khoa Toán trước đây, khoa Toán - Tin sau này, với Lớp Toán đặc biệt khóa đầu tiên gồm 31 học sinh năm 1966) tiếp tục ghi dấu ấn.

Trong 5 năm học, từ 2021-2022 đến 2025-2026, học sinh của Trường giành 45 giải học sinh giỏi quốc gia môn Toán, gồm 5 giải Nhất, 18 giải Nhì, 15 giải Ba và 7 giải Khuyến khích. Ba năm học liên tiếp, Trường có học sinh đạt thủ khoa kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Toán. Trong giai đoạn 2021-2025, đội tuyển Việt Nam cũng giành 29 huy chương tại Olympic Toán quốc tế, với sự tham gia của các cán bộ Khoa trong công tác tuyển chọn, xây dựng chuyên đề và huấn luyện.

e-pgsts-levanhiep8-1.jpg

Song song với đào tạo, nghiên cứu khoa học tiếp tục là nền tảng chuyên môn của đội ngũ giảng viên. Đến tháng 4/2026, các công trình của cán bộ Khoa đạt gần 10.000 lượt trích dẫn trên Google Scholar.

“Các giảng viên của Khoa không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giảng dạy mà còn là những nhà nghiên cứu làm chủ các hướng chuyên môn hiện đại. Việc các công trình của Khoa liên tục xuất hiện trên các tạp chí quốc tế hàng đầu đã khẳng định vị thế học thuật và năng lực hội nhập quốc tế mạnh mẽ của đội ngũ cán bộ”, PGS.TS Lê Văn Hiện chia sẻ.

e-pgsts-levanhiep9-1.jpg

PGS.TS Lê Văn Hiện cho hay, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc đời sống, yêu cầu đối với giáo dục Toán học cũng ngày càng mở rộng. Người thầy không chỉ cần kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn phải có khả năng tiếp cận công nghệ, hướng dẫn học sinh tư duy, giải quyết vấn đề và vận dụng Toán học vào thực tiễn. Đây cũng là những yêu cầu đặt ra cho hoạt động đào tạo của Khoa Toán - Tin trong giai đoạn mới.

Năm 2025, Khoa mở ngành Khoa học dữ liệu, tuyển sinh khóa đầu tiên từ năm học 2026 - 2027. Chương trình kết hợp kiến thức Toán học, Thống kê, Cơ sở dữ liệu, Phân tích và khai phá dữ liệu, Học máy, Học sâu. Việc mở ngành mới giúp người học có thêm lựa chọn nghề nghiệp, đồng thời mở rộng khả năng ứng dụng nền tảng Toán học trong các lĩnh vực công nghệ đang phát triển.

e-pgsts-levanhiep10.jpg

Một thay đổi quan trọng về tổ chức diễn ra ngày 18/11/2025, khi Trường Đại học Sư phạm Hà Nội công bố quyết định thành lập Trường Toán học và Công nghệ thông tin theo Nghị quyết số 82/NQ-HĐT ngày 7/11/2025. Mô hình mới tạo không gian kết nối các lĩnh vực Toán học, Toán ứng dụng, Khoa học dữ liệu và Công nghệ thông tin, tăng cơ hội phối hợp trong đào tạo và nghiên cứu.

Năm học 2026 - 2027, Trường Toán học và Công nghệ thông tin thực hiện 9 chương trình đào tạo trình độ đại học, 8 chương trình thạc sĩ và 7 chương trình tiến sĩ. Trong cơ cấu này, Khoa Toán - Tin tiếp tục đảm nhiệm vai trò nòng cốt trong đào tạo giáo viên Toán, đồng thời phát triển nghiên cứu Toán học và đào tạo nhân lực trình độ cao.

Từ tháng 4/2026, hoạt động chuyên môn của Khoa được tổ chức thành bốn nhóm: Khoa học giáo dục Toán - Tin; Toán ứng dụng và Khoa học dữ liệu; Hình học và Giải tích hàm; Đại số, Phương trình vi phân và Hệ động lực. Cách tổ chức này tạo điều kiện để các lĩnh vực chuyên môn gần nhau tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh nghiên cứu và gắn kết tốt hơn với hoạt động đào tạo.

e-pgsts-levanhiep11.jpg

Trao đổi về định hướng trong giai đoạn mới, PGS.TS Lê Văn Hiện, nhấn mạnh mục tiêu giữ vững chất lượng đào tạo giáo viên Toán, đồng thời mở rộng sang những lĩnh vực công nghệ mới. Ông chia sẻ: “Chúng tôi kiên định mục tiêu giữ vững chất lượng đào tạo giáo viên Toán hàng đầu, đồng thời chủ động mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như Khoa học dữ liệu”.

Sự ra đời của Trường Toán học và Công nghệ thông tin mở thêm không gian phát triển cho Khoa Toán - Tin. Tuy nhiên, trong mô hình mới, đào tạo giáo viên Toán vẫn là nhiệm vụ trọng tâm, tiếp nối truyền thống 75 năm của đơn vị.

“Những tri thức Toán học, năng lực nghiên cứu và phương pháp sư phạm được bồi đắp qua nhiều thế hệ sẽ tiếp tục là nền tảng để đào tạo những người thầy đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, PGS.TS Lê Văn Hiện khẳng định.

e-pgsts-levanhiep12.jpg
gs-la-nham-thin-box-2.jpg
Mời quý độc giả xem video: Thầy Lê San, nguyên Phó chủ nhiệm Khoa Toán, cựu sinh viên khóa 2 Khoa Toán, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội chia sẻ cảm xúc trong Lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Khoa. Thực hiện: Mai Loan.
back to top