Khoa học & Công nghệ

Cảnh giác chiêu chuyển tiền nhầm, ép người nhận trả nợ vay online

Lợi dụng giao dịch chuyển khoản, kẻ gian chuyển tiền vào tài khoản người lạ rồi giả danh bên cho vay, ép nạn nhân trả nợ hoặc đánh cắp thông tin ngân hàng.

Thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến, kéo theo tần suất giao dịch qua tài khoản ngân hàng tăng cao. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường để các đối tượng lừa đảo lợi dụng những tình huống giao dịch bất thường nhằm chiếm đoạt tài sản. Một trong những thủ đoạn đáng chú ý được Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Cần Thơ cảnh báo là chuyển tiền vào tài khoản người lạ, sau đó dựng lên câu chuyện chuyển khoản nhầm hoặc gán khoản vay trực tuyến để gây áp lực buộc nạn nhân hoàn trả.

Chuyển tiền nhầm, biến người nhận thành con nợ bất đắc dĩ

chuyen.png
Ảnh minh họa.

Theo đó, kịch bản thường bắt đầu khi tài khoản ngân hàng của một người bất ngờ nhận được tiền từ một cá nhân không quen biết. Ngay sau giao dịch, chủ tài khoản có thể nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn thông báo rằng người gửi đã chuyển nhầm và đề nghị hoàn trả. Để tăng tính thuyết phục, đối tượng có thể gửi hình ảnh giao dịch, cung cấp thông tin chuyển khoản hoặc liên tục gọi điện với lý do đang cần tiền gấp.

Điểm bất thường nằm ở phương thức hoàn tiền mà đối tượng yêu cầu. Thay vì đề nghị ngân hàng xác minh và xử lý giao dịch theo quy trình chính thức, chúng thường hướng dẫn người nhận chuyển khoản sang một tài khoản khác, thậm chí yêu cầu chia nhỏ số tiền để chuyển đến nhiều tài khoản. Đây có thể là cách thức nhằm chiếm đoạt tiền hoặc lợi dụng tài khoản của nạn nhân làm trung gian luân chuyển dòng tiền có nguồn gốc bất hợp pháp.

Trong tình huống này, người nhận tiền có thể nghĩ rằng việc chuyển trả ngay là cách giải quyết đơn giản và thể hiện thiện chí với người gửi nhầm. Tuy nhiên, nếu thực hiện theo hướng dẫn của người lạ mà không thông qua ngân hàng, họ có thể đối mặt với nguy cơ mất tài sản, đồng thời gặp khó khăn khi giải trình nguồn gốc và mục đích của các giao dịch phát sinh.

Đáng lo ngại hơn, một biến thể khác của thủ đoạn này là gán khoản vay trực tuyến cho người nhận tiền. Các đối tượng có thể thu thập, mua bán hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân để tìm cách đăng ký khoản vay trên những ứng dụng không rõ nguồn gốc. Sau đó, tiền được giải ngân vào tài khoản của nạn nhân mà họ không hề biết hoặc không chủ động thực hiện thủ tục vay.

Khi phát hiện khoản tiền bất thường, người nhận có thể được thông báo rằng đây là khoản vay đã được giải ngân và phải thanh toán tiền gốc, lãi cùng các khoản phí liên quan. Nếu nạn nhân khẳng định không có nhu cầu vay vốn, đối tượng tiếp tục gọi điện, nhắn tin gây sức ép, thậm chí đe dọa hoặc xúc phạm danh dự. Một số trường hợp còn bị làm phiền thông qua người thân, bạn bè nhằm tạo áp lực tâm lý, buộc họ phải trả khoản tiền không do mình chủ động vay.

Việc sử dụng trái phép thông tin cá nhân còn khiến nạn nhân đối mặt với những nguy cơ lâu dài hơn. Khi dữ liệu căn cước, số điện thoại hoặc thông tin tài khoản bị thu thập, các đối tượng có thể tiếp tục sử dụng chúng để thực hiện những hành vi gian lận khác. Nạn nhân không chỉ có nguy cơ mất tiền mà còn phải đối mặt với những phiền toái liên quan đến việc xác minh danh tính, giải quyết tranh chấp và bảo vệ uy tín cá nhân.

Một bước nguy hiểm khác trong kịch bản lừa đảo là giả danh nhân viên ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc cơ quan chức năng để hướng dẫn người dân xử lý khoản tiền bất thường. Các đối tượng có thể gửi đường link yêu cầu xác nhận giao dịch, cài đặt ứng dụng hỗ trợ hoàn tiền hoặc thực hiện thao tác xác thực trên điện thoại.

Khi truy cập những liên kết này, người dùng có thể bị dẫn đến website giả mạo có giao diện tương tự ngân hàng hoặc tổ chức tài chính. Tại đây, nạn nhân bị yêu cầu nhập tên đăng nhập, mật khẩu, thông tin thẻ và mã OTP. Nếu làm theo, các dữ liệu bảo mật có thể rơi vào tay kẻ gian, tạo điều kiện để chúng chiếm quyền truy cập tài khoản và thực hiện giao dịch chuyển tiền trái phép.

Như vậy, thủ đoạn chuyển tiền nhầm và gán nợ trực tuyến có thể được triển khai theo nhiều bước, từ tạo ra giao dịch bất thường, gây áp lực trả tiền đến đánh cắp thông tin ngân hàng. Điểm chung là các đối tượng tận dụng tâm lý lo lắng, sợ liên quan đến pháp luật hoặc mong muốn nhanh chóng giải quyết sự việc của người dân để thúc đẩy nạn nhân hành động mà không kịp xác minh.

Công an và chuyên gia cảnh báo cách bảo vệ tài khoản ngân hàng

Trước tình trạng trên, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Cần Thơ khuyến cáo người dân cần bình tĩnh khi phát hiện tài khoản bất ngờ nhận được tiền từ người không quen biết. Việc đầu tiên là kiểm tra lịch sử giao dịch, xác định số tiền, thời điểm chuyển khoản, nội dung giao dịch và lưu giữ những thông tin liên quan.

Đặc biệt, người dân không nên tự ý sử dụng khoản tiền chưa rõ nguồn gốc vào mục đích cá nhân hoặc chuyển trả theo yêu cầu của người lạ. Thay vào đó, cần chủ động liên hệ ngân hàng thông qua số điện thoại, ứng dụng hoặc kênh giao dịch chính thức để được hướng dẫn xác minh và xử lý. Việc hoàn trả tiền chuyển nhầm cần được thực hiện theo quy trình phù hợp, bảo đảm xác định đúng người gửi và tránh phát sinh giao dịch ngoài ý muốn.

Một nguyên tắc quan trọng khác là người nhận tiền không nên mặc nhiên thừa nhận mình có nghĩa vụ thanh toán khoản vay chỉ vì có tiền được chuyển vào tài khoản. Nếu không thực hiện đăng ký vay, người dân cần yêu cầu đơn vị liên quan cung cấp thông tin về hợp đồng, hồ sơ đăng ký và căn cứ giải ngân thông qua kênh chính thức. Không nên giải quyết những yêu cầu thanh toán chỉ dựa trên cuộc gọi hoặc tin nhắn từ số điện thoại không xác định.

Cơ quan công an cũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin đăng nhập ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân cho người tự xưng là nhân viên tổ chức tín dụng. Người dùng không truy cập đường link lạ, không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người không rõ danh tính và không thực hiện các thao tác xác thực khi chưa xác minh được mục đích.

Trong trường hợp bị đe dọa, ép buộc trả nợ hoặc phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, người dân cần lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, hình ảnh giao dịch, nội dung cuộc gọi và những tài liệu liên quan. Đây là cơ sở để trình báo cơ quan công an gần nhất, hỗ trợ quá trình tiếp nhận thông tin, xác minh và xử lý vụ việc.

Ở góc độ an ninh mạng, ông Vũ Ngọc Sơn, Giám đốc công nghệ Công ty An ninh mạng NCS, cho rằng thói quen tin tưởng vào các đường link rút gọn là một trong những nguyên nhân khiến người dùng dễ trở thành mục tiêu của tội phạm mạng.

Theo ông Sơn, hiện nay một số ngân hàng vẫn sử dụng dịch vụ rút gọn liên kết như Bitly để gửi thông tin khuyến mãi hoặc hướng dẫn cài đặt ứng dụng SmartBanking cho khách hàng. Dù mang lại sự thuận tiện, hình thức này cũng tạo điều kiện để kẻ gian lợi dụng, thiết lập những liên kết giả mạo có hình thức gần giống đường dẫn chính thức.

“Kẻ xấu chỉ cần tạo một đường link rút gọn tương tự, thay đổi vài ký tự nhỏ là người dùng rất khó nhận ra đâu là link thật, đâu là link giả”, ông Sơn cảnh báo.

Nguy cơ càng lớn khi các đối tượng kết hợp đường link giả với việc giả mạo thương hiệu ngân hàng hoặc tổ chức tài chính uy tín. Khi nhận được tin nhắn có tên thương hiệu quen thuộc, người dùng thường dễ chủ quan và cho rằng nội dung được gửi từ đơn vị chính thức. Nếu truy cập vào website giả mạo, họ có thể bị dẫn dụ cung cấp thông tin đăng nhập, dữ liệu tài chính hoặc mã xác thực cho kẻ gian.

Để hạn chế nguy cơ này, ông Sơn khuyến nghị các ngân hàng nên hạn chế tối đa việc sử dụng đường link rút gọn trong tin nhắn gửi khách hàng. Thay vào đó, các đơn vị nên ưu tiên đường dẫn đầy đủ, sử dụng tên miền chính thức đã được công bố rộng rãi để người dùng dễ nhận biết và kiểm tra.

Về phía người sử dụng, nếu nhận được đường link rút gọn, cần kiểm tra kỹ địa chỉ website cuối cùng sau khi chuyển hướng trước khi đăng nhập hoặc cung cấp thông tin. Người dùng cũng có thể mở liên kết trong môi trường cách ly an toàn hoặc sử dụng trình duyệt có tính năng cảnh báo website giả mạo. Tuy nhiên, biện pháp quan trọng nhất vẫn là không thực hiện giao dịch hay cung cấp dữ liệu nhạy cảm khi chưa xác minh được nguồn gửi.

Thực tế cho thấy, các thủ đoạn lừa đảo liên quan đến tài khoản ngân hàng ngày càng tập trung vào việc khai thác tâm lý và thói quen giao dịch của người dùng. Một khoản tiền chuyển nhầm, cuộc gọi đòi nợ hoặc tin nhắn yêu cầu xác minh tài khoản đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một kịch bản chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, tâm lý sợ bị liên lụy, lo ngại ảnh hưởng đến danh dự hoặc mong muốn giải quyết nhanh sự việc có thể khiến người dân dễ dàng làm theo hướng dẫn của đối tượng.

Do đó, chuyên gia khuyến cáo người dùng cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin qua nhiều kênh trước khi thực hiện bất kỳ thao tác tài chính nào. Việc bảo vệ tài khoản ngân hàng không chỉ phụ thuộc vào hệ thống bảo mật của các tổ chức tín dụng mà còn đòi hỏi sự chủ động của từng cá nhân trong việc bảo vệ dữ liệu, kiểm tra giao dịch và nhận diện dấu hiệu bất thường.

Trong bối cảnh thanh toán số tiếp tục phát triển, người dân cần ghi nhớ rằng tiền chuyển vào tài khoản không rõ nguồn gốc không đồng nghĩa với một khoản vay hợp pháp, cũng không phải lý do để tự ý chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ. Khi phát sinh giao dịch bất thường, lựa chọn an toàn nhất là liên hệ ngân hàng và cơ quan chức năng, thay vì tự giải quyết thông qua những cuộc gọi hoặc đường link chưa được xác minh.

Mời quý độc giả xem thêm video: Cảnh báo lừa đảo chiếm tài khoản Zalo, Facebook bằng AI.
back to top