Bé Ánh, 8 tháng tuổi, đang điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu bất ngờ xuất hiện triệu chứng thóp căng phồng, chỉ số viêm tăng cao, bác sĩ chẩn đoán biến chứng viêm màng não.

Nhiễm khuẩn tiết niệu biến chứng viêm màng não

Bé Ánh nhập viện trong tình trạng sốt cao 39°C, ho đờm, họng đỏ, xuất tiết nhiều dịch mũi trong, mạch nhanh 181 lần/phút, không có ban da bất thường, chưa ghi nhận dấu hiệu thần kinh khu trú.

Tại khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, kết quả phân tích và nuôi cấy nước tiểu xác định bé nhiễm trùng đường tiểu do vi khuẩn Enterococcus faecalis và được điều trị kháng sinh theo phác đồ, theo dõi sát diễn tiến bệnh nhằm phát hiện sớm biến chứng.

Ngày thứ hai, trẻ xuất hiện triệu chứng thóp phồng căng, lơ mơ. Bác sĩ chỉ định siêu âm thóp để tầm soát tổn thương thần kinh nhưng chưa ghi nhận bất thường.

Tuy nhiên, các xét nghiệm cho thấy tình trạng viêm nặng khi chỉ số CRP tăng lên 22,7 mg/dL, cao gấp hơn 40 lần ngưỡng bình thường. Đáng chú ý, nồng độ Procalcitonin (PCT) đạt 4 ng/mL, gợi ý nhiễm trùng nặng, nguy cơ cao tiến triển nhiễm khuẩn toàn thân và nhiễm trùng huyết.

“Trẻ nhỏ có hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, hàng rào bảo vệ ruột và hàng rào máu não vẫn còn kém phát triển, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và di chuyển lên hệ thần kinh trung ương”, bác sĩ Nguyễn Thị Phương Thảo, Phó trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết.

Trước nguy cơ biến chứng thần kinh, bác sĩ chỉ định cấy máu kết hợp chọc dò dịch não tủy và các xét nghiệm chuyên sâu, kết quả xác định bệnh nhi bị viêm màng não. Đây là tình trạng các màng bao quanh não và tủy sống bị nhiễm trùng khi vi khuẩn, virus, nấm theo đường máu xâm nhập hệ thần kinh trung ương.

Bệnh thường xảy ra đồng thời với nhiễm trùng máu, có tỷ lệ tử vong lên tới 20-60% hoặc biến chứng thần kinh lâu dài như co giật, chậm phát triển, suy giảm thính lực, suy giảm nhận thức nếu không phát hiện, điều trị kịp thời.

Bác sĩ chẩn đoán bé Ánh đồng thời mắc viêm mũi họng, nhiễm khuẩn tiết niệu biến chứng nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Bé được điều trị tích cực bằng kháng sinh theo phác đồ phù hợp nhằm kiểm soát ổ nhiễm trùng, ngăn tổn thương lan rộng lên não và hệ thần kinh.

Song song, bé được theo dõi sát nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, thân nhiệt và các phản xạ thần kinh. Sau 48 giờ, bé tự thở tốt, hết sốt, bác sĩ tiếp tục điều chỉnh phác đồ phù hợp với đáp ứng điều trị.

Đến ngày thứ 13, chỉ số bạch cầu, CRP, kết quả chọc dò tủy sống hoàn toàn bình thường, bác sĩ siêu âm não bé Ánh không ghi nhận tổn thương. Sau 14 ngày điều trị kháng sinh, sức khỏe bé ổn định và xuất viện. Bác sĩ khuyến nghị gia đình cần đưa bé tái khám định kỳ để kiểm tra thính lực, phát hiện sớm vấn đề về thần kinh nếu có.

Bệnh khó phát hiện cha mẹ cần quan sát kỹ

Bác sĩ Thảo cho biết, khoảng 8% trẻ gái và 2% trẻ trai bị nhiễm khuẩn tiết niệu trước 5 tuổi. Tình trạng xảy ra khi vi khuẩn từ da hoặc phân xâm nhập vào đường tiết niệu và phát triển gây bệnh. Bé gái có nguy cơ mắc cao hơn bé trai do niệu đạo ngắn, tạo điều kiện để vi khuẩn từ vùng hậu môn dễ dàng đi vào âm đạo và niệu đạo.

Đây là bệnh lý không hiếm gặp nhưng khó phát hiện, đặc biệt ở trẻ nhỏ do triệu chứng ban đầu thường không điển hình. Với trẻ nhũ nhi, các dấu hiệu khá mờ nhạt, đòi hỏi cha mẹ phải quan sát kỹ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày mới có thể nhận ra bất thường.

Ở trẻ lớn, biểu hiện thường rõ ràng hơn, trẻ có thể than đau vùng bụng dưới, đau lưng hoặc đau một bên hông, kèm cảm giác buồn tiểu gấp, đi tiểu nhiều lần nhưng lượng ít.

Một số trường hợp còn xuất hiện mệt mỏi kéo dài, tiêu chảy; nặng hơn, nước tiểu có thể đục, mùi hôi hoặc lẫn máu, khiến nước tiểu chuyển màu hồng hoặc đỏ nhạt.