Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran bùng nổ hôm 28/2 cùng việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, Damascus đã nắm bắt cơ hội để củng cố các mối quan hệ ngoại giao bằng cách giữ thái độ trung lập. Giới lãnh đạo nước này đang nỗ lực xây dựng lại quan hệ với các nước Ả Rập và phương Tây.
Ông Obayda Ghadban, một quan chức thuộc Bộ Ngoại giao Syria cho biết, Syria "tự coi mình là giải pháp cho các cuộc khủng hoảng chiến lược trong khu vực".
Đứng ngoài cuộc chiến
Theo AP, Syria, quốc gia vốn bị tàn phá bởi các cuộc giao tranh, hiện là một trong số ít những "điểm sáng" yên bình trong cuộc xung đột mới nhất trong khu vực.
Bất chấp tên lửa bay vèo vèo trên không và thỉnh thoảng rơi xuống lãnh thổ Syria, Damascus vẫn giữ vững lập trường đứng ngoài cuộc chiến và tự định vị mình như một tuyến đường vận chuyển thay thế cho eo biển Hormuz trong hoạt động xuất khẩu dầu mỏ.
“Syria, quốc gia từng là chiến trường của các cuộc xung đột của những nước khác, ngày nay đã lựa chọn, thông qua ý chí của người dân và thể chế của mình, trở thành cầu nối an ninh và trụ cột cơ bản của giải pháp”, Tổng thống lâm thời Syria Ahmad al-Sharaa phát biểu tại cuộc họp của các nhà lãnh đạo châu Âu ở Síp tuần trước.
Tổng thống lâm thời al-Sharaa ca ngợi đất nước Syria là “tuyến đường thay thế và an toàn kết nối Trung Á và vùng Vịnh với trung tâm lục địa châu Âu”.
Được biết, kể từ khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, các chuyến hàng dầu mỏ đã được vận chuyển bằng xe tải từ Iraq sang Syria và xuất khẩu sang thị trường châu Âu qua cảng Baniyas của Syria, bỏ qua tuyến đường Hormuz. Một cửa khẩu biên giới quan trọng giữa miền bắc Iraq và Syria đã được mở cửa trở lại vào tháng trước sau hơn một thập kỷ đóng cửa.
Tuyến đường bộ kém hiệu quả và tốn kém hơn so với việc vận chuyển hàng xuất khẩu qua eo biển Hormuz, nhưng nó cung cấp một giải pháp thay thế trong bối cảnh Iran vẫn duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với eo biển này.
Trong những tuần đầu của cuộc chiến Mỹ- Israel chống lại Iran, một số người suy đoán rằng Syria có thể tham gia vào cuộc xung đột với việc nhắm vào lực lượng Hezbollah. Tuy nhiên, điều đó đã không xảy ra.
Ông Ghadban khẳng định rằng Syria không có ý định liên minh với bất kỳ bên nào trong cuộc xung đột.
Noah Bonsey, cố vấn cấp cao về Syria của Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, nhận định, mặc dù Damascus đã rất rõ ràng ngay từ đầu rằng họ không muốn tham gia vào cuộc chiến này và đã gửi tín hiệu đó đến mọi người, nhưng khả năng thực sự đứng ngoài cuộc xung đột của họ một phần là nhờ vào thời điểm thuận lợi khi Mỹ rút quân khỏi các căn cứ quân sự, giảm sự hiện diện ở nước này.
"Chỉ còn rất ít tài sản và nhân sự của Mỹ ở lại bên trong đất nước Syria", Noah Bonsey nói.
Không tránh khỏi khó khăn kinh tế
Ông Bonsey cho rằng Syria có thể đã thu được lợi ích chính trị từ lập trường trung lập trong cuộc chiến khu vực, nhưng nước này vẫn sẽ chịu thiệt hại về kinh tế do xung đột gây ra.
Damascus đã trông chờ việc tái thiết Syria sẽ nhận được đầu tư từ các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh giàu có, vốn nổi tiếng với các trung tâm mua sắm và nhà chọc trời. Nhưng giờ đây, các quốc gia đó sẽ có ít nguồn lực hơn và ít thời gian hơn để dành cho những vấn đề ưu tiên thấp hơn bởi họ đang tập trung vào củng cố quốc phòng và khôi phục nền kinh tế của chính mình sau chiến sự, theo ông Bonsey.
Mặc dù Syria có thể hưởng lợi về lâu dài từ các dự án cơ sở hạ tầng như tuyến đường sắt và đường ống dẫn khí đốt được đề xuất, nối liền vùng Vịnh với Thổ Nhĩ Kỳ và thị trường châu Âu, nhưng những dự án đó sẽ mất nhiều năm để thực hiện, nếu chúng có thể được triển khai.
>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz
