Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Singapore thường được giới quan sát quốc tế xem là một trong những mô hình hợp tác thành công nhất tại Đông Nam Á. Từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973 đến nay, hai nước đã không ngừng mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại, đầu tư đến giáo dục, công nghệ và phát triển bền vững. Nếu Singapore nhìn nhận Việt Nam như một trong những nền kinh tế năng động và giàu tiềm năng nhất khu vực, thì Việt Nam xem Singapore là đối tác chiến lược quan trọng về vốn đầu tư, quản trị và đổi mới sáng tạo. Chính sự bổ trợ lẫn nhau đã giúp quan hệ hai nước phát triển mạnh mẽ trong vài thập niên qua.
VSIP - biểu tượng hợp tác kinh tế giữa hai nước
Lĩnh vực nổi bật nhất trong quan hệ Việt Nam – Singapore là đầu tư và phát triển công nghiệp. Singapore liên tục nằm trong nhóm các nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Dòng vốn từ Singapore hiện diện trong hàng nghìn dự án thuộc nhiều lĩnh vực như bất động sản, sản xuất công nghiệp, logistics, hạ tầng và công nghệ cao. Một trong những biểu tượng thành công tiêu biểu nhất là hệ thống các khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (Vietnam Singapore Industrial Park - VSIP).
Được khởi động từ giữa thập niên 1990, mô hình VSIP đã trở thành biểu tượng hợp tác kinh tế giữa hai nước. Từ khu VSIP đầu tiên tại Bình Dương, mô hình này hiện đã mở rộng ra nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Ngãi và Bình Định. Không chỉ đơn thuần là khu công nghiệp, VSIP còn đại diện cho cách tiếp cận phát triển hiện đại với quy hoạch đồng bộ, môi trường đầu tư chuyên nghiệp và kết nối quốc tế mạnh mẽ. Nhiều doanh nghiệp toàn cầu lựa chọn đầu tư vào Việt Nam thông qua các khu VSIP, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa và tạo việc làm.
Thương mại song phương cũng là lĩnh vực tăng trưởng nhanh chóng. Singapore là một trong những đối tác thương mại lớn của Việt Nam trong ASEAN. Hai nước có cơ cấu kinh tế mang tính bổ trợ khá cao: Việt Nam xuất khẩu hàng điện tử, nông sản, dệt may và thủy sản, trong khi Singapore cung cấp máy móc, công nghệ, hóa chất và dịch vụ tài chính. Nhờ vị trí là trung tâm trung chuyển hàng hóa hàng đầu châu Á, Singapore còn đóng vai trò cửa ngõ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào thị trường quốc tế.
Logistics và hàng hải là một lĩnh vực hợp tác chiến lược khác. Với cảng biển hiện đại và hệ thống logistics hàng đầu thế giới, Singapore có nhiều kinh nghiệm mà Việt Nam muốn học hỏi trong quá trình phát triển hạ tầng thương mại. Các doanh nghiệp Singapore đã đầu tư vào nhiều dự án cảng biển, kho bãi và trung tâm logistics tại Việt Nam. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, hợp tác logistics giữa hai nước ngày càng quan trọng trong nỗ lực tăng năng lực cạnh tranh khu vực.
Ngoài công nghiệp và thương mại, hợp tác tài chính cũng đóng vai trò nổi bật. Singapore là trung tâm tài chính lớn của châu Á, trong khi Việt Nam là một thị trường đang phát triển nhanh với nhu cầu vốn rất lớn. Nhiều ngân hàng và quỹ đầu tư Singapore đã hiện diện mạnh tại Việt Nam trong các lĩnh vực bất động sản, hạ tầng và công nghệ. Đồng thời, Việt Nam cũng mong muốn học hỏi kinh nghiệm từ Singapore trong quản lý tài chính, phát triển thị trường vốn và xây dựng trung tâm tài chính quốc tế.
Giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực là một lĩnh vực hợp tác có ảnh hưởng lâu dài. Trong nhiều năm qua, Singapore đã hỗ trợ đào tạo cho hàng nghìn cán bộ và sinh viên Việt Nam thông qua các chương trình học bổng và hợp tác giáo dục. Các trường đại học và viện đào tạo của Singapore được nhiều sinh viên Việt Nam lựa chọn nhờ chất lượng giáo dục cao và môi trường quốc tế. Ngược lại, Singapore cũng đánh giá cao nguồn nhân lực trẻ và năng động của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực khu vực ngày càng mạnh.
Tìm kiếm các mô hình hợp tác mới về phát triển bền vững
Một trong những xu hướng hợp tác mới nổi bật là chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, Việt Nam và Singapore đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử và chính phủ số. Singapore được xem là hình mẫu khu vực về đô thị thông minh và quản trị số, trong khi Việt Nam sở hữu thị trường công nghệ đang tăng trưởng nhanh với lực lượng lao động trẻ. Các diễn đàn hợp tác gần đây giữa hai nước thường tập trung mạnh vào xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp công nghệ.
Hợp tác năng lượng và phát triển xanh cũng ngày càng được chú trọng. Khi thế giới đối mặt với biến đổi khí hậu và nhu cầu chuyển đổi năng lượng, Việt Nam và Singapore đang tìm kiếm các mô hình hợp tác mới về điện sạch, tín chỉ carbon và phát triển bền vững. Singapore quan tâm tới khả năng nhập khẩu điện sạch từ khu vực, trong khi Việt Nam có tiềm năng lớn về điện gió và điện mặt trời. Hai nước cũng thúc đẩy hợp tác về kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và phát triển hạ tầng xanh.
Du lịch và giao lưu nhân dân tiếp tục là lĩnh vực quan trọng giúp tăng cường hiểu biết lẫn nhau. Singapore là một trong những điểm đến quốc tế phổ biến đối với du khách Việt Nam nhờ khoảng cách gần và hạ tầng hiện đại. Ngược lại, Việt Nam ngày càng thu hút nhiều du khách Singapore với lợi thế về văn hóa, ẩm thực và cảnh quan thiên nhiên đa dạng. Các đường bay kết nối giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng với Singapore góp phần thúc đẩy giao lưu kinh tế và văn hóa giữa hai nước.
Không thể tách rời hợp tác song phương Việt Nam - Singapore khỏi vai trò của ASEAN. Việt Nam và Singapore đều coi trọng việc duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Hai nước có nhiều lợi ích tương đồng trong việc thúc đẩy thương mại tự do, bảo đảm ổn định hàng hải và duy trì môi trường hòa bình cho phát triển kinh tế. Chính vì vậy, hợp tác Việt Nam – Singapore không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn đóng góp vào sự ổn định và liên kết của toàn khu vực Đông Nam Á.
Trong những năm gần đây, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện cho thấy hợp tác Việt Nam – Singapore đang bước sang giai đoạn mới với chiều sâu chiến lược rõ rệt hơn. Từ công nghiệp, thương mại đến công nghệ số và năng lượng xanh, hai nước đang ngày càng gắn kết trong những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của khu vực. Với nền tảng tin cậy chính trị cao và lợi ích kinh tế bổ trợ lẫn nhau, quan hệ Việt Nam – Singapore nhiều khả năng sẽ tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng của hợp tác ASEAN trong nhiều năm tới.
