Xác định người bệnh bị vỡ phình động mạch chủ bụng kèm khối máu tụ lớn trong ổ bụng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã ngay lập tức kích hoạt hệ thống báo động đỏ, huy động tối đa các chuyên khoa phối hợp cấp cứu khẩn cấp người bệnh.

Kích hoạt báo động đỏ, chạy đua với thời gian cấp cứu đa chuyên khoa

Người bệnh nam, 75 tuổi, nhập viện lúc nửa đêm trong tình trạng đau bụng dữ dội, huyết động không ổn định. Qua thăm khám lâm sàng và hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CLVT), các bác sĩ xác định người bệnh bị vỡ phình động mạch chủ bụng kèm khối máu tụ lớn trong ổ bụng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Ngay lập tức, bệnh viện kích hoạt hệ thống báo động đỏ, khởi động quy trình cấp cứu và phối hợp đa chuyên khoa: cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, gây mê hồi sức, phẫu thuật tim mạch – lồng ngực và hồi sức tích cực – chống độc yêu cầu.

Với tinh thần khẩn trương, quyết liệt cùng năng lực chuyên môn vững vàng, kinh nghiệm dày dạn, ê-kíp đã nhanh chóng thực hiện phẫu thuật và kiểm soát chảy máu, ổn định huyết động; thay đoạn động mạch chủ, đưa người bệnh trở về từ “lằn ranh sinh tử”.

Sau can thiệp, người bệnh tiếp tục được chăm sóc toàn diện, theo dõi sát sao tại khoa Hồi sức tích cực – Chống độc yêu cầu bằng hệ thống trang thiết bị hiện đại bao gồm thở máy chuyên sâu, thăm dò huyết động bằng PICCO, điều chỉnh thăng bằng kiềm toan bằng lọc máu liên tục, bù máu và các chế phẩm máu trên 4000ml. Sau 5 ngày điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã ổn định, giảm dần các phương tiện hỗ trợ.

Theo TS. BS Nguyễn Thị Thanh Mai – Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc yêu cầu – Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ: Đây là một trường hợp đặc biệt, có nguy cơ tử vong rất cao, đòi hỏi được cấp cứu tối khẩn bởi các bác sĩ có kinh nghiệm chuyên sâu thực hiện các kỹ thuật cao trên hệ thống thiết bị tối tân, hiện đại.

Thành công của ca bệnh đã khẳng định trình độ chuyên môn, bản lĩnh và kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế, sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa các chuyên khoa trong cấp cứu và điều trị, cùng tinh thần tận tâm, trách nhiệm, luôn đặt sự sống và an toàn của người bệnh lên hàng đầu.

Nhiều biến chứng, 51% tử vong trong bệnh viện mà chưa kịp làm phẫu thuật

BSCKII Nguyễn Quốc Việt, bác sĩ Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng cho biết, phình động mạch chủ bụng là bệnh lý giãn khu trú bất thường của động mạch chủ ở đoạn bụng, bao gồm một hay nhiều đoạn. Tỷ lệ tử vong do vỡ phình động mạch chủ bụng rất cao, 25% tử vong trước khi đến được bệnh viện và 51% tử vong trong bệnh viện mà chưa kịp làm phẫu thuật.

Nguyên nhân chính xác gây phình động mạch chủ bụng không được biết rõ, các yếu tố nguy cơ và điều kiện thuận lợi cho việc hình thành phình động mạch chủ bụng là: Tăng huyết áp; Hút thuốc lá; Tăng cholesterol, béo phì; Phế khí thủng; Yếu tố di truyền...

Phình động mạch chủ bụng có thể hình thành ở bất cứ người nào, nhưng thường gặp nhất ở nam trên 60 tuổi.

Phình động mạch càng lớn, nguy cơ vỡ càng cao. Túi phình phát triển từ từ trong nhiều năm và không gây ra triệu chứng rõ rệt, thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp phim cắt lớp vi tính. Tiêu chuẩn chẩn đoán phình động mạch chủ bụng là khi một đoạn động mạch chủ giãn ra ít nhất gấp 1,5 lần kích thước bình thường của nó. Nếu túi phình lớn nhanh, rách ra (vỡ phình), hoặc máu chảy dọc theo thành động mạch (bóc tách động mạch chủ), các triệu chứng có thể đến đột ngột.

Một số triệu chứng vỡ phình bao gồm: Cảm giác mạch đập ở vùng bụng; Đau ở vùng bụng hoặc phía sau lưng - đau nhiều, đột ngột, kéo dài, hoặc liên tục. Đau có thể lan xuống bẹn, mông và chân; Bụng gồng cứng; Lo âu; Buồn nôn và nôn; Toát mồ hôi; Tim đập nhanh ở tư thế đứng; Shock; Khối u ở bụng.

Vỡ túi phình động mạch chủ bụng là biến chứng quan trọng và nguy hiểm nhất của phình động mạch chủ bụng, có thể gây tràn máu ổ bụng, đưa đến sốc và tử vong cho người bệnh.

Khi vỡ phình động mạch chủ bụng xảy ra thì có tới 80% các trường hợp bị vỡ vào phía sau phúc mạc bên trái và có thể làm hạn chế phần nào sự vỡ ra, trong khi hầu hết các trường hợp còn lại vỡ vào khoang phúc mạc và gây chảy máu không kiểm soát.

Nguy cơ trụy tim mạch do vỡ túi phình động mạch chủ: Choáng mất máu và các biến chứng của vỡ phình động mạch chủ bụng có thể xảy ra nhanh chóng.

Chảy máu sau phúc mạc: có thể biểu hiện bằng tụ máu ở bên sườn và vùng bẹn. Vỡ vào khoang phúc mạc có thể dẫn đến căng cứng bụng, trong khi vỡ vào trong tá tràng biểu hiện bằng xuất huyết dạ dày - ruột ồ ạt. Dòng máu chảy qua chỗ phình sẽ bị rối loạn và có thể hình thành các cục máu đông dọc theo thành động mạch chủ. Cục máu đông này cùng với những mảnh xơ vữa động mạch có thể trôi theo dòng máu gây thuyên tắc mạch và ảnh hưởng đến tuần hoàn của các động mạch phía xa.

Phình bóc tách thành mạch: đau dữ dội, đột ngột, mạch nhanh, huyết áp thấp, khó thở.

Huyết khối bám thành gây tắc mạch tại chỗ: Trường hợp ít gặp hơn, phình động mạch chủ bụng có thể gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng được gọi là tắc mạch.

Những cục máu đông hoặc mảnh vụn có thể hình thành bên trong túi phình và đi đến những mạch máu dẫn đến những cơ quan khác trong cơ thể của người bệnh. Nếu một trong những mạch máu này bị nghẽn, có thể gây đau dữ dội hoặc thậm chí gây ra những vấn đề nghiêm trọng hơn, ví dụ như mất chi.

Do động mạch chủ bụng là động mạch lớn nhất trong cơ thể, lưu lượng tuần hoàn rất lớn đồng thời đoạn động mạch bị phình có thành mạch yếu. Mặt khác, dòng chảy của máu trong đoạn phình mạch có dạng dòng chảy xoáy, dội vào thành mạch do vậy rất dễ vỡ, đặc biệt những túi phình có đường kính > 5cm.

Khi túi phình bị vỡ thì nguy cơ tử vong là rất cao, để lại nhiều di chứng như sốc giảm thể tích; thuyên tắc động mạch; suy thận; nhồi máu cơ tim; tai biến mạch não.