Các nỗ lực đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong bối cảnh tình hình tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới vẫn hết sức căng thẳng và tiềm ẩn nguy cơ leo thang.

Theo thông tin từ Associated Press, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định tạm dừng chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo Hormuz nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán hòa bình với Tehran. Tuy nhiên, Washington vẫn duy trì phong tỏa các cảng của Iran như một biện pháp gây sức ép.

Đàm phán diễn ra song song với đối đầu quân sự

Dù hai bên đang tìm kiếm giải pháp ngoại giao, thực địa vẫn chứng kiến nhiều diễn biến phức tạp. Mỹ triển khai chiến dịch “Project Freedom” nhằm đảm bảo hành lang hàng hải an toàn, đồng thời điều động hàng chục tàu chiến, hơn 100 máy bay và khoảng 15.000 binh sĩ để bảo vệ tàu thương mại.

Trong khi đó, Iran phản đối mạnh mẽ, cho rằng hoạt động này vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và cảnh báo sẽ tấn công nếu lực lượng nước ngoài tiến vào khu vực.

Các vụ đụng độ lẻ tẻ vẫn xảy ra, dù chưa vượt ngưỡng “chiến tranh quy mô lớn”. Giới chức Lầu Năm Góc cho biết Iran đã nhiều lần tấn công tàu thương mại và lực lượng Mỹ kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được thiết lập.

Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển phần lớn dầu mỏ và khí đốt của thế giới. Việc Iran kiểm soát hoặc hạn chế lưu thông tại khu vực này đã khiến hàng nghìn tàu mắc kẹt, đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Theo các nguồn tin quốc tế, Iran từng áp đặt kiểm soát thực tế đối với tuyến hàng hải này, thậm chí yêu cầu một số tàu phải trả phí để được đi qua.

Điều này không chỉ gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng mà còn làm gia tăng lo ngại về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu nếu xung đột kéo dài.

Vai trò trung gian và những toan tính chiến lược

Các cuộc đàm phán hiện có sự tham gia trung gian của một số quốc gia, trong đó Pakistan đóng vai trò cầu nối quan trọng. Tuy nhiên, tiến trình thương lượng vẫn gặp nhiều trở ngại do khác biệt lớn về điều kiện.

Mỹ yêu cầu Iran phải mở lại eo Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân, trong khi Tehran muốn dỡ bỏ phong tỏa và chấm dứt các hoạt động quân sự trước.

Song song đó, Trung Quốc cũng được xem là nhân tố có thể tác động tới tiến trình đàm phán, do có quan hệ kinh tế - chính trị chặt chẽ với Iran.

Dù hai bên đều tuyên bố ưu tiên giải pháp hòa bình, giới quan sát nhận định nguy cơ xung đột bùng phát trở lại vẫn rất cao. Các vụ tấn công bằng tên lửa, UAV và hoạt động quân sự cường độ thấp tiếp tục diễn ra quanh khu vực Vịnh Ba Tư.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz vẫn là “điểm nóng” chiến lược, nơi mọi diễn biến quân sự - ngoại giao đều có thể tác động trực tiếp tới an ninh năng lượng và ổn định toàn cầu.

Việc Mỹ tạm dừng một phần hoạt động quân sự cho thấy tín hiệu tích cực cho đàm phán, song thực tế cho thấy con đường đi tới một thỏa thuận toàn diện giữa hai bên vẫn còn nhiều chông gai.