Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục rơi vào thế giằng co nguy hiểm khi các nỗ lực ngoại giao chưa đạt đột phá, trong khi điểm nóng chiến lược là eo biển Hormuz vẫn bị kiểm soát chặt chẽ.
Theo cập nhật mới nhất từ Associated Press, Iran đã đề xuất một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh, trong đó sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz nếu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và ngừng các hoạt động quân sự. Tuy nhiên, Washington được cho là chưa sẵn sàng chấp nhận đề xuất này, đặc biệt khi vấn đề chương trình hạt nhân của Tehran chưa được giải quyết.
Eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu - hiện trở thành “nút thắt” của cuộc khủng hoảng. Việc Iran hạn chế hoạt động hàng hải và Mỹ áp đặt phong tỏa đã khiến thương mại năng lượng toàn cầu bị đe dọa nghiêm trọng, kéo theo biến động giá dầu và lo ngại lan rộng về an ninh kinh tế.
Trong bối cảnh đó, các nỗ lực trung gian ngoại giao vẫn đang được thúc đẩy. Nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế kêu gọi hai bên mở lại tuyến hàng hải quan trọng này, đồng thời nối lại đàm phán. Tuy nhiên, khác biệt quan điểm vẫn rất lớn. Mỹ nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc kiểm soát chương trình hạt nhân của Iran, trong khi Tehran muốn tách vấn đề này sang giai đoạn sau.
Các diễn biến gần đây cho thấy chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trước đó, hai bên từng đạt được các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, song liên tục bị phá vỡ bởi các vụ tấn công và phản công trong khu vực, bao gồm cả các hoạt động quân sự liên quan tới Israel và Lebanon.
Theo cách nhìn nhận của nhiều chuyên gia, cuộc xung đột hiện nay không chỉ là đối đầu song phương mà đã mở rộng thành một cuộc khủng hoảng khu vực, với sự tham gia gián tiếp của nhiều lực lượng và nguy cơ kéo dài. Những yếu tố như năng lực tên lửa của Iran, sự hiện diện quân sự của Mỹ và vai trò của các đồng minh khiến cục diện trở nên phức tạp hơn.
Đáng chú ý, các kênh tin quốc tế cho biết đề xuất của Iran có thể bao gồm lộ trình nhiều bước: ngừng bắn toàn diện, khôi phục lưu thông tại Hormuz, sau đó mới tiến tới đàm phán sâu về hạt nhân. Tuy nhiên, lập trường cứng rắn của Washington khiến khả năng đạt thỏa thuận toàn diện trong ngắn hạn là rất thấp.
Trong khi đó, cộng đồng quốc tế ngày càng lo ngại về nguy cơ leo thang ngoài kiểm soát. Việc phong tỏa hoặc gián đoạn Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến Trung Đông mà còn có thể gây “cú sốc năng lượng” trên phạm vi toàn cầu.
Hiện tại, chiến sự Mỹ-Iran vẫn ở trạng thái “đình chiến mong manh”, nơi các động thái quân sự và ngoại giao song song tồn tại. Triển vọng hòa bình phụ thuộc lớn vào việc hai bên có thể tìm được tiếng nói chung về vấn đề hạt nhân và quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược hay không.
