Những ngày cao điểm mùa thi, các cơ sở chuyên khoa tâm thần trẻ em ghi nhận số lượng học sinh đến khám vì lo âu, căng thẳng tăng rõ rệt. Không ít trường hợp đã xuất hiện hành vi tự gây tổn thương, rối loạn cảm xúc hoặc khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng do áp lực học tập kéo dài.

Uống thuốc giảm đau quá liều để "chấm dứt đau khổ"

Mới đây, các bác sĩ Khoa Vị thành niên - Trung tâm Y học phát triển và sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận và điều trị cho một bé gái 13 tuổi có hành vi làm hại bản thân bằng cách uống thuốc giảm đau liều cao.

Theo gia đình, bé vốn chăm ngoan và có học lực khá. Tuy nhiên, thời gian gần đây, em thường xuyên thức khuya học bài, thu mình trong phòng riêng và liên tục lo lắng về kết quả học tập. Sau khi một bài kiểm tra không đạt như kỳ vọng, bé rơi vào trạng thái buồn chán, căng thẳng kéo dài rồi uống thuốc giảm đau quá liều với mong muốn “chấm dứt đau khổ”.

Gia đình phát hiện kịp thời và đưa trẻ đi cấp cứu. Hiện sức khỏe thể chất của bệnh nhi đã ổn định, song các bác sĩ cho rằng những tổn thương tâm lý có thể còn kéo dài nếu không được hỗ trợ đúng cách.

Tại Khoa Vị thành niên, một bé gái 14 tuổi khác cũng đang được điều trị vì rối loạn lo âu kéo dài kèm các cơn hoảng sợ tái diễn. Bệnh nhi học trường chuyên, thành tích học tập tốt nhưng gần một năm nay bắt đầu xuất hiện các biểu hiện hồi hộp, tim đập nhanh, run tay chân, đau bụng, mất ngủ và sợ hãi vô cớ, đặc biệt trước các kỳ thi.

Theo các bác sĩ, gần đây cháu có xu hướng thu mình, né tránh giao tiếp và tự gây đau bằng cách dùng vật sắc nhọn cắt vào tay.

Nhiều trẻ âm thầm chịu áp lực thành tích

PGS.TS Ngô Anh Vinh, Trưởng khoa Vị thành niên cho biết, mỗi ngày, Khoa tiếp nhận hơn 50 trẻ đến khám, chủ yếu ở độ tuổi từ 10-15 tuổi. Đây là giai đoạn vị thành niên với nhiều thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý nên rất dễ xuất hiện các rối loạn cảm xúc.

Theo chuyên gia này, áp lực học tập hiện nay không chỉ đến từ thi cử hay khối lượng kiến thức mà còn xuất phát từ tâm lý phải thành công của cả học sinh và phụ huynh. Nhiều trẻ luôn đặt mục tiêu phải đạt điểm cao, đứng đầu lớp hoặc đỗ trường chuyên. Khi kết quả không như kỳ vọng, các em dễ rơi vào trạng thái lo âu, thất vọng và căng thẳng kéo dài.

Bên cạnh đó, sự kỳ vọng của gia đình, áp lực so sánh thành tích và môi trường cạnh tranh học tập cũng trở thành gánh nặng tâm lý đối với không ít học sinh.

“Rất nhiều trẻ đến khám có xu hướng cố gắng duy trì hình ảnh học sinh giỏi. Khi không đạt được kỳ vọng, các em dễ rơi vào lo âu hoặc trầm cảm”, PGS.TS Ngô Anh Vinh nhận định.

Nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo

Các chuyên gia cho rằng, rối loạn lo âu và trầm cảm ở trẻ thường hình thành do nhiều yếu tố phối hợp như di truyền, đặc điểm tâm lý cá nhân và môi trường sống. Trong đó, áp lực học tập, kỳ vọng “con ngoan, trò giỏi” cùng thiếu hỗ trợ tâm lý phù hợp có thể khiến trẻ rơi vào khủng hoảng tinh thần kéo dài.

Theo các bác sĩ, trẻ bị lo âu hoặc trầm cảm thường có biểu hiện buồn bã kéo dài, dễ cáu gắt, mất hứng thú học tập và sinh hoạt hằng ngày. Một số trẻ trở nên khép kín, ngại giao tiếp, né tránh hoạt động xã hội hoặc giảm kết nối với gia đình, bạn bè.

Ngoài các biểu hiện cảm xúc, nhiều trẻ xuất hiện triệu chứng cơ thể như hồi hộp, tim đập nhanh, run tay chân, vã mồ hôi, chóng mặt, đau đầu, đau bụng, đau ngực hoặc khó thở nhưng không tìm thấy nguyên nhân thực thể.

Đáng lo ngại, một số trường hợp có hành vi tự gây tổn thương như cào cấu, dùng vật sắc nhọn làm đau bản thân hoặc có ý nghĩ tiêu cực.

Các chuyên gia cảnh báo, đây là những dấu hiệu cần được phát hiện sớm để tránh nguy cơ diễn tiến nặng, ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý, học tập và sự phát triển của trẻ.

Theo PGS.TS Ngô Anh Vinh, trong giai đoạn thi cử, điều quan trọng là cha mẹ cần đồng hành, lắng nghe và hỗ trợ con thay vì chỉ tập trung vào điểm số hay thành tích.

Phụ huynh nên hiểu rõ năng lực, sở trường của con để định hướng mục tiêu phù hợp, tránh tạo áp lực vượt quá khả năng. Đồng thời, cần duy trì môi trường gia đình tích cực để trẻ có thể chia sẻ cảm xúc và khó khăn tâm lý.

Bên cạnh việc học, trẻ cần được đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, duy trì hoạt động thể chất và có thời gian thư giãn nhằm ổn định tinh thần trong mùa thi.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, khi trẻ xuất hiện dấu hiệu lo âu, trầm cảm hoặc hành vi bất thường kéo dài, phụ huynh cần đưa trẻ đến các cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được đánh giá và can thiệp kịp thời.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Áp lực thi tuyển vào lớp 10 năm 2026