Khi thấy một người bất ngờ ngã quỵ, phản ứng đầu tiên của nhiều người thường là hô hoán “đột quỵ”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không phải trường hợp nào ngã gục đột ngột cũng là tai biến mạch máu não. Trong nhiều tình huống, người bệnh có thể đang rơi vào tình trạng ngừng tim, hay còn gọi là đột tử tim mạch.

BS Trần Đăng Trường, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức cho biết, đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, khiến một vùng não bị tổn thương do thiếu máu hoặc xuất huyết.

Đột quỵ gồm hai thể chính. Trong đó, nhồi máu não chiếm khoảng 85% số trường hợp, xảy ra khi mạch máu não bị tắc bởi huyết khối hoặc cục máu đông. Khoảng 15% còn lại là xuất huyết não do mạch máu bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não.

Còn đột tử, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là tình trạng tử vong tự nhiên xảy ra rất nhanh, thường trong vòng một giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến các bệnh lý tim mạch như rối loạn nhịp tim ác tính, nhồi máu cơ tim cấp hoặc ngừng tim đột ngột.

Đột quỵ liên quan đến não, xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ. Người bệnh lúc đầu có thể vẫn còn ý thức và có cơ hội được cứu sống nếu được xử trí sớm. Trong khi đó, đột tử chủ yếu do tim, thường do ngừng tim hoặc rối loạn nhịp nặng. Người bệnh thường mất ý thức ngay và khả năng sống còn phụ thuộc vào việc ép tim kịp thời.

Theo các chuyên gia, khi chứng kiến một người đột ngột ngã quỵ, điều quan trọng nhất là kiểm tra xem người đó còn thở và còn mạch hay không.

Nếu người bệnh không thở, không bắt được mạch, cần nghĩ ngay đến ngừng tim hoặc đột tử. Lúc này phải gọi cấp cứu và tiến hành ép tim ngoài lồng ngực (CPR) ngay lập tức.

Ngược lại, nếu người bệnh vẫn còn thở và còn mạch, cần nghĩ nhiều đến đột quỵ hoặc các nguyên nhân thần kinh khác.

Để nhận biết nhanh đột quỵ, bác sĩ khuyến cáo áp dụng quy tắc FAST của Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA):

F (Face): Méo miệng, lệch mặt.

A (Arm): Yếu hoặc liệt tay chân một bên.

S (Speech): Nói khó, nói đớ hoặc không nói được.

T (Time): Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng.

Chỉ cần xuất hiện một trong các dấu hiệu trên cũng cần xem như một trường hợp đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.

Theo BS Trần Đăng Trường, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Ngoài ra còn có đái tháo đường, rung nhĩ, xơ vữa động mạch và hút thuốc lá.

Trong khi đó, đột tử thường liên quan đến các bệnh lý tim mạch như bệnh mạch vành, suy tim, bệnh cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim. Ở người trẻ, nguyên nhân có thể xuất phát từ các bất thường điện học tim bẩm sinh mà trước đó không có triệu chứng rõ ràng.

TS.BS Ngô Tuấn Anh, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khuyến cáo, người dân cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, cholesterol máu, duy trì cân nặng hợp lý, tăng cường vận động thể lực và tuyệt đối không hút thuốc lá.

>>> Mời độc giả xem thêm video Nắng nóng gay gắt đổ bộ, miền Trung sắp chạm ngưỡng 39 độ C: