Đó là thông tin được đưa ra tại lễ mít tinh kỷ niệm ngày Dân số Thế giới 11/7 với chủ đề: "Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững" do Sở Y tế Hà Nội tổ chức tại H.Đông Anh (Hà Nội) ngày 4/7.
![]() |
Hà Nội tổ chức lễ mít tinh Kỷ niệm ngày Dân số Thế giới |
Tuổi thọ tăng nhưng người Việt phải sống chung với bệnh tật
Theo Cục Dân số, Việt Nam vừa vượt mốc 100 triệu dân. Tuổi thọ của người dân được nâng cao, đạt 73,7 tuổi năm 2023, đồng thời vượt qua các xu hướng toàn cầu về giảm tỷ lệ tử vong bà mẹ trong 30 năm qua và tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại đạt mức cao trên thế giới. Tầm vóc, thể lực người dân có bước cải thiện.
Dân số đã có sự phân bố hợp lý hơn, gắn với quá trình đô thị hoá, công nghiệp hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh..
Cũng theo Cục Dân số, công tác dân số của nước ta vẫn còn những khó khăn, thách thức như: chênh lệch mức sinh đáng kể giữa các vùng, đối tượng và nguy cơ không đạt mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc; tốc độ già hóa dân số nhanh; tỷ số giới tính khi sinh cao; tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn chậm khắc phục.
Tuổi thọ người dân được cải thiện nhưng tuổi thọ bình quân khỏe mạnh thấp, chỉ đạt 63,2 tuổi khỏe mạnh (với nam) và 70 tuổi ở nữ.
Một số nghiên cứu trong nước cho thấy, dù tuổi thọ tăng, nhưng người cao tuổi nam giới có 8 năm phải sống chung bệnh tật, và ở nữ giới, con số này là 11 năm. Bình quân mỗi người cao tuổi có 3 bệnh, đối diện với nguy cơ giảm chức năng sống, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống.
![]() |
Ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) phát biểu |
Về công tác dân số của thủ đô, Phó giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung cho rằng, cùng với các kết quả đã đạt được, để đảm bảo công tác dân số hiệu quả trong thời gian tới, toàn thành phố tiếp tục triển khai các nghị quyết và kế hoạch trọng tâm về công tác dân số; tăng cường sự lãnh đạo và chỉ đạo của các cấp chính quyền; đổi mới và đa dạng hóa hình thức truyền thông về dân số; đảm bảo nguồn lực và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác dân số; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các mục tiêu dân số.
Năm 2024, Chi cục Dân số Hà Nội chú trọng phối hợp với các quận, huyện, thị xã tăng cường tầm soát, khám sàng lọc cho nam, nữ thanh niên trước khi kết hôn, tuyên truyền cung cấp kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản cho vị thành niên tại cộng đồng
![]() |
Phó giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung phát biểu |
Xu hướng 'ngại' sinh con, dự báo dân số Việt Nam tăng trưởng âm
Theo Bộ Y tế, năm 1994, tại Hội nghị quốc tế về dân số và phát triển diễn ra ở Cairo (Ai Cập), 179 quốc gia trong đó có Việt Nam đã thông qua Chương trình hành động trong lĩnh vực dân số và phát triển.
Trong 30 năm thực hiện Chương trình hành động, Việt Nam đã đạt các kết quả về công tác dân số như: tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công, nước ta bước vào thời kỳ dân số vàng từ 2007; tuổi thọ trung bình tăng nhanh, tầm vóc, thể lực, chất lượng cuộc sống của nhân dân được cải thiện về nhiều mặt.
Tuy nhiên, công tác dân số trong thời gian tới có nhiều khó khăn, thách thức, trong đó, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ không đạt được mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên phạm vi toàn quốc; tốc độ già hóa dân số nhanh và sớm trở thành quốc gia dân số già.
Cạnh đó, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết vẫn chậm khắc phục; chất lượng dân số, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn còn hạn chế.
Đáng lưu ý, theo Bộ Y tế, tỷ số giới tính khi sinh vẫn luôn ở mức cao. Tỷ số giới tính khi sinh ở mức sinh học bình thường là từ 104 - 106/100 trẻ em gái.
Ở Việt Nam, từ 2009, kết quả tổng điều tra dân số đã ghi nhận, tỷ số này đã vượt mức sinh học bình thường và từ 2010, tỷ số này đã ở ngưỡng đáng báo động là 110,5 trẻ em trai/100 trẻ em gái. Cá biệt, có nơi tỷ số này từng lên đến 114/100.
![]() |
Hà Nội tổ chức ra quân cổ động hưởng ứng ngày Dân số thế giới |
Mức giảm dân số ngày càng lớn: năm 2054, dân số Việt Nam sẽ bắt đầu tăng trưởng âm
Thông tin về các yếu tố giảm mức độ gia tăng dân số, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), cho biết tại Việt Nam, theo các nghiên cứu, điều tra trong nước, tuổi kết hôn tăng, giảm tỷ lệ kết hôn. Điều này cho thấy xu hướng kết hôn muộn, không muốn kết hôn, không muốn sinh con, sinh muộn, sinh ít, sinh thưa ngày càng cao và có xu hướng lan rộng.
Theo ước tính của các chuyên gia về dân số, tốc độ tăng dân số của Việt Nam đang giảm, bình quân giai đoạn 2017 - 2020 là tăng 1,07%.
Tuy nhiên, do mức sinh có xu hướng giảm nhẹ nên tốc độ tăng dân số giảm dần trong những năm gần đây (tốc độ tăng dân số trung bình năm 2022 là 0,98%, năm 2023 là 0,84%) và dự báo tiếp tục giảm trong những năm tiếp theo, theo dự báo dân số Việt Nam 2019 - 2069 của Tổng cục Thống kê.
Trong trường hợp mức sinh giảm mạnh như phương án thấp thì sau năm 2054, dân số Việt Nam sẽ bắt đầu tăng trưởng âm và mức giảm dân số ngày càng lớn.
Ngược lại, nếu mức sinh thay thế vẫn được duy trì ổn định trong suốt thời kỳ dự báo đúng như mục tiêu Nghị quyết số 21/NQ-TW của Ban Chấp hành T.Ư khóa XII ngày 25/10/2017 về công tác dân số trong tình hình mới đề ra thì đến cuối thời kỳ dự báo, dân số Việt Nam vẫn tăng nhẹ, bình quân mỗi năm giai đoạn 2064 - 2069, dân số tăng 0,17%, tương đương 200.000 người mỗi năm.
![]() |
Diễu hành cổ động ngày Dân số thế giới tại huyện Đông Anh, Hà Nội |
Như vậy, nếu mức sinh tiếp tục giảm, số người được sinh ra ngày càng ít đi thì tương lai lực lượng dân số trong độ tuổi lao động sẽ giảm, trong khi tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng nhanh dẫn đến tỷ trọng dân số già sẽ chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng dân số và Việt Nam sẽ có cơ cấu dân số già.
"Chúng ta đang triển khai các chính sách kiểm soát mức sinh, điều chỉnh kịp thời khi mức sinh có xu hướng giảm. Hiện trên thế giới chưa có nước nào thành công trong việc đưa về mức sinh thay thế khi TFR giảm sâu. Vì vậy, Việt Nam cần chú trọng can thiệp ngay khi có dấu hiệu xu hướng mức sinh giảm ở phạm vi rộng để tránh việc mức sinh xuống thấp", ông Dũng cho biết.
Nhân sự kiện 30 năm thực hiện Chương trình hành động về dân số và phát triển và Ngày Dân số thế giới 11/7 năm nay tại Việt Nam với chủ đề "Đầu tư cho công tác dân số là đầu tư cho phát triển bền vững", Bộ Y tế đề nghị UBND, Ban Chỉ đạo dân số và phát triển các tỉnh, thành đẩy mạnh các hoạt động truyền thông về dân số trên các phương tiện thông tin đại chúng, treo băng rôn, áp phích, tài liệu, tờ rơi với nội dung công tác dân số liên quan đến đời sống, xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước và của địa phương trong hiện tại và tương lai.
Tăng cường chỉ đạo công tác phối hợp liên ngành; phân công nhiệm vụ, thực hiện cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan, đoàn thể, tổ chức tham gia thực hiện công tác dân số trên địa bàn, nhằm tạo sự chuyển biến căn bản về nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân về nhiệm vụ, nội dung công tác dân số trong tình hình mới.