Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh vừa ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam Hoàng Văn Cường (SN 1975), tức Cường “cát”, Giám đốc Công ty TNHH Quan Minh, để điều tra về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” theo khoản 2, Điều 227 Bộ luật Hình sự.

Theo tìm hiểu của PV Tri thức và Cuộc sống, cùng vụ án này, cơ quan điều tra cũng khởi tố, bắt tạm giam Lưu Chí Hiếu và Bùi Quang Chung, là nhân viên của Công ty TNHH Quan Minh, về các tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Tàng trữ vũ khí quân dụng”. Cơ quan chức năng cho biết các đối tượng này đều có nhiều tiền án, tiền sự.

LỘ NHIỀU DẤU HIỆU SAI PHẠM TRONG KHAI TÁC CÁT SILIC, KHOÁNG SẢN

Kết quả điều tra bước đầu cho thấy nhiều dấu hiệu bất thường trong hoạt động khai thác và tiêu thụ cát silic của Công ty Quan Minh tại khu vực xã Quan Lạn (huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh), nay là Đặc khu Vân Đồn.

Cát silic vốn là loại vật liệu kỹ thuật cao, có giá trị lớn và thường được sử dụng trong sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, qua điều tra, loại cát này được cho là đã bị biến thành cát san lấp để tiêu thụ, làm dấy lên nghi vấn về việc thất thoát tài nguyên và sai lệch mục đích khai thác.

Theo hồ sơ, nhà máy chế biến và sàng tuyển cát silic của Công ty Quan Minh được thiết kế để xử lý nguồn cát có khoảng 70% là cát silic và 30% là phụ phẩm cát san lấp. Tuy nhiên, người dân địa phương cho biết nhà máy hiếm khi hoạt động trong nhiều năm qua.

Theo VTV, một đối tác từng giao dịch với doanh nghiệp này cho biết, cát mua từ Công ty Quan Minh không qua quá trình sàng tuyển, mà được hút trực tiếp từ mỏ rồi vận chuyển thẳng đến các dự án tại Quảng Ninh và Hải Phòng để sử dụng làm vật liệu san lấp.

Anh Lê Văn Bảy, cán bộ kỹ thuật Công ty Kim Phát Đạt (Quảng Ninh), cho biết:
“Cát này được hút trực tiếp từ mỏ Quan Lạn rồi chở đi. Tôi là người trực tiếp vận chuyển nên có thể khẳng định nguồn cát được lấy từ mỏ này”.

Để hợp thức hóa nguồn cát, Công ty Quan Minh được cho là lập các công ty trung gian để xuất hóa đơn vòng vo, sau đó bán trực tiếp cho các chủ đầu tư dự án.

Một khách hàng giấu tên cho biết phần lớn cát silic từ mỏ của doanh nghiệp này được tiêu thụ dưới dạng cát san lấp. Riêng tại dự án Lạch Huyện, lượng cát mua từ nguồn này được cho là khoảng 170.000 m3.

Ngoài ra, một số đối tác phản ánh doanh nghiệp yêu cầu thanh toán tiền trước nhưng sau đó không giao cát, đồng thời sử dụng nhiều biện pháp gây sức ép khiến đối tác lo ngại. Theo phản ánh, doanh nghiệp này còn nợ thuế lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Việc khởi tố Giám đốc Công ty Quan Minh được xem là bước đi quan trọng trong quá trình điều tra, làm rõ những sai phạm liên quan đến khai thác cát silic – loại tài nguyên có giá trị lớn.

Các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh đang tiếp tục mở rộng điều tra, xác minh toàn bộ quy trình khai thác, vận chuyển, tiêu thụ và xuất hóa đơn, nhằm làm rõ có hay không việc hợp thức hóa khoáng sản khai thác trái phép và gây thất thoát tài nguyên nhà nước.

"TRÙM" KHAI THÁC CÁT TỪNG NHIỀU LẦN GỬI ĐƠN "KÊU CỨU"

Tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trước đây, năm 2021, ông Hoàng Văn Cường, giám đốc Công ty TNHH Quan Minh từng gửi nhiều văn bản đến các cơ quan chức năng, cho rằng một số cá nhân tại địa phương kích động, cản trở hoạt động khai thác của doanh nghiệp tại xã Quan Lạn.

Trong đơn kiến nghị gửi các cơ quan chức năng, Công ty TNHH Quan Minh cho biết doanh nghiệp được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 1289/GP-BTNMT ngày 24/5/2019, cho phép khai thác cát trắng silic tại khu vực xã Quan Lạn và xã Ngọc Vừng (huyện Vân Đồn) trong thời hạn 14 năm 5 tháng.

Theo doanh nghiệp, dự án nhằm khai thác cát silic phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, đồng thời đã được các cơ quan chức năng thẩm định, phê duyệt và lấy ý kiến cộng đồng dân cư trước khi triển khai. Trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp cũng đã hoàn thành các thủ tục như đánh giá tác động môi trường, bàn giao khu vực biển, thẩm định thiết kế và nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản theo quy định.

Tuy nhiên, công ty cho rằng trong thời gian gần đây đã xuất hiện một số cá nhân đăng tải thông tin trên mạng xã hội và có hành vi tụ tập, cản trở hoạt động thi công của dự án. Theo phản ánh của doanh nghiệp, các hoạt động này gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai cũng như tình hình an ninh trật tự tại địa phương.

Theo nội dung đơn, vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4/2021, khi doanh nghiệp đang triển khai thi công dự án nạo vét luồng và khai thác cát phục vụ việc tôn tạo bãi tắm Hòn Gai, đã xuất hiện đơn thư của một số cá nhân phản ánh việc khai thác cát gây ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản, đặc biệt là loài sá sùng tại Quan Lạn.

Doanh nghiệp cho rằng sau đó, một số thông tin tiếp tục được lan truyền trên mạng xã hội với nội dung cho rằng dự án gây ra hiện tượng sá sùng chết hàng loạt, từ đó kêu gọi người dân ký đơn khiếu nại và gửi phản ánh lên các cơ quan trung ương.

Ngày 12/4/2021, UBND huyện Vân Đồn đã ban hành văn bản yêu cầu Công ty TNHH Quan Minh tạm dừng thi công dự án để kiểm tra, xác minh các phản ánh của người dân.

Thanh tra tỉnh Quảng Ninh sau đó đã chuyển đơn của doanh nghiệp đến UBND huyện Vân Đồn (nay là đặc khu Vân Đồn) để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Tuy nhiên, diễn biến điều tra hiện nay cho thấy cơ quan chức năng đang tập trung làm rõ các dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khai thác và tiêu thụ khoáng sản của chính doanh nghiệp này.

THẤY GÌ TỪ KẾT QUẢ KIỂM TRA, BÁO CÁO CỦA CÁC CƠ QUAN CHỨC NĂNG?

Ngược lại thời điểm năm 2021, liên quan đến những phản ánh và kiến nghị của doanh nghiệp về tình trạng cản trở hoạt động khai thác khoáng sản tại xã Quan Lạn (huyện Vân Đồn), Thanh tra tỉnh Quảng Ninh đã có văn bản chuyển đơn đến UBND huyện Vân Đồn để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Tài liệu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống có được cho thấy, theo văn bản số 656/VPXLĐT-TTr của Thanh tra tỉnh Quảng Ninh, cơ quan này đã đã tiếp nhận đơn của Công ty TNHH Quan Minh do ông Hoàng Văn Cường, Giám đốc công ty, đại diện. Nội dung đơn đề nghị các cơ quan chức năng chỉ đạo xử lý các cá nhân bị cho là kích động, gây rối, cản trở việc triển khai Dự án khai thác mỏ cát trắng silic và khoáng sản đi kèm tại xã Quan Lạn, huyện Vân Đồn.

Sau khi xem xét nội dung và căn cứ quy định pháp luật, Thanh tra tỉnh đã chuyển đơn của doanh nghiệp đến UBND huyện Vân Đồn để chỉ đạo, xem xét giải quyết theo thẩm quyền và báo cáo kết quả về Thanh tra tỉnh.

Sau quá trình kiểm tra, nhiều cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Ninh đã có các báo cáo liên quan.

Cụ thể, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Ninh ngày 22/5/2021, cơ quan này cho biết không phát hiện hiện tượng sá sùng chết tại khu vực Đông Bắc bến cập tàu Đồng Hồ (xã Quan Lạn), đồng thời xác định khu vực này không phải nơi sinh trưởng của loài sá sùng.

Trước đó, UBND huyện Vân Đồn trong Thông báo ngày 5/4/2021 cũng cho rằng việc thi công của Công ty Quan Minh diễn ra trong phạm vi ranh giới được cấp phép và cách bãi sá sùng tự nhiên khoảng 3 km.

Ngày 31/5/2021, Thanh tra tỉnh Quảng Ninh có báo cáo kết quả kiểm tra, trong đó nhận định việc triển khai dự án khai thác cát và nạo vét luồng do Công ty TNHH Quan Minh thực hiện phù hợp với quy hoạch chung của Khu kinh tế Vân Đồn đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Báo cáo cũng cho rằng quá trình triển khai dự án không ảnh hưởng đến khu vực sinh sống của sá sùng cũng như hoạt động khai thác của người dân địa phương.

Trên cơ sở đó, ngày 4/6/2021, UBND tỉnh Quảng Ninh có văn bản yêu cầu UBND huyện Vân Đồn xem xét thu hồi văn bản tạm dừng thi công để doanh nghiệp tiếp tục triển khai dự án; đồng thời tăng cường tuyên truyền, công khai thông tin để người dân biết và giám sát.

Ngày 7/6/2021, UBND huyện Vân Đồn đã ban hành văn bản cho phép Công ty TNHH Quan Minh tiếp tục thực hiện các dự án nạo vét luồng và khai thác mỏ trên địa bàn xã Quan Lạn, đồng thời giao các cơ quan chức năng theo dõi, nắm tình hình và xử lý các hành vi vi phạm nếu có.

Sau vụ " kêu cứu", Công ty TNHH Quan Minh tiếp tục khai thác cát một cách "mạnh tay" và "hiệu quả" hơn cho đến nay khi cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam Hoàng Văn Cường (SN 1975), tức Cường “cát”, Giám đốc Công ty TNHH Quan Minh, để điều tra về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” theo khoản 2, Điều 227 Bộ luật Hình sự vào tháng 3/2026.