Mày đay không đồng nghĩa với dị ứng

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, khi trẻ đột ngột nổi những mảng đỏ, ngứa khắp người, nhiều cha mẹ lập tức nghĩ đến món ăn vừa sử dụng hoặc loại thuốc trẻ đang uống. Tuy nhiên, dị ứng chỉ là một trong những nguyên nhân gây mày đay ở trẻ.

Nhiễm trùng, đặc biệt nhiễm virus, cũng thường liên quan đến các đợt mày đay cấp. Ngoài ra, một số bệnh nhiễm trùng còn gây các dạng ban đỏ dễ nhầm với mày đay nhưng bản chất và cách xử trí hoàn toàn khác.

Mày đay điển hình thường biểu hiện bằng các sẩn hoặc mảng phù nổi gồ trên da, màu hồng hoặc đỏ và gây ngứa. Ban xuất hiện nhanh, có thể lan ra nhiều vị trí rồi biến mất nhanh.

Đặc điểm đáng chú ý là một tổn thương mày đay riêng lẻ thường biến mất trong vòng 24 giờ mà không để lại dấu vết. Mảng ban ở bụng vừa hết, trẻ có thể tiếp tục nổi ở tay, chân hoặc mặt. Diễn tiến “đến nhanh, đi nhanh” này là một dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt mày đay với nhiều dạng ban khác.

Khi nào cần nghĩ đến dị ứng?

Các bác sĩ cho biết, mày đay do dị ứng thường có mối liên quan tương đối rõ giữa thời điểm tiếp xúc với tác nhân và lúc xuất hiện triệu chứng.

Chẳng hạn, trẻ ăn một loại thực phẩm rồi nhanh chóng nổi mày đay. Nếu những lần tiếp xúc sau với cùng thực phẩm tiếp tục gây phản ứng tương tự, khả năng dị ứng càng cần được lưu ý. Ngoài thức ăn, thuốc, nọc côn trùng và một số tác nhân khác cũng có thể gây phản ứng dị ứng.

Đặc biệt, nếu mày đay đi kèm phù môi, phù lưỡi, nôn ói, đau bụng, khò khè, khó thở, khàn tiếng, chóng mặt hoặc biểu hiện bất thường về tuần hoàn, cần nghĩ đến phản ứng dị ứng toàn thân và phản vệ, phải được đánh giá và xử trí y tế kịp thời. Ngược lại, nếu trẻ nổi mày đay nhiều lần trong vài ngày, không xác định được mối liên hệ rõ ràng với một loại thức ăn, nhất là khi đang sốt, ho, sổ mũi hoặc tiêu chảy, cha mẹ không nên vội kết luận trẻ dị ứng thức ăn.

Nhiễm virus cũng có thể gây mày đay

Ở trẻ em, nhiễm virus là một trong những nguyên nhân thường gặp của mày đay cấp. Trẻ có thể nổi mày đay trong lúc sốt, ho, sổ mũi, đau họng, nôn ói hoặc tiêu chảy. Một số trường hợp, ban chỉ xuất hiện khi trẻ đã gần khỏi bệnh.

Một số nhiễm khuẩn như liên cầu hoặc Mycoplasma pneumoniae cũng được ghi nhận có liên quan đến mày đay. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ nổi mày đay là trẻ cần dùng kháng sinh. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi xác định có nhiễm khuẩn cần điều trị.

Đây cũng là nguyên nhân khiến trẻ dễ bị “gắn nhãn” dị ứng thuốc. Một trẻ đang sốt, viêm họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp được sử dụng kháng sinh. Vài ngày sau, trẻ xuất hiện mày đay và thuốc lập tức bị cho là nguyên nhân.

Tuy nhiên, chỉ riêng việc mày đay xuất hiện trong thời gian dùng thuốc chưa đủ để khẳng định trẻ dị ứng thuốc. Chính nhiễm trùng, đặc biệt nhiễm virus, cũng có thể gây mày đay đúng vào thời điểm trẻ đang dùng thuốc.

Việc ghi nhận dị ứng kháng sinh khi chưa đủ bằng chứng có thể ảnh hưởng đến lựa chọn thuốc điều trị cho trẻ trong những lần mắc bệnh sau này.

Ban đỏ nào cần đặc biệt lưu ý?

Không phải ban đỏ nào cũng là mày đay. Nếu một tổn thương cố định tại cùng vị trí quá 24 giờ, đau nhiều hơn ngứa, chuyển màu tím, xuất huyết, xuất hiện bóng nước hoặc bong da, cần xem lại chẩn đoán.

Liên cầu nhóm A có thể gây tinh hồng nhiệt. Trẻ thường sốt, đau họng và xuất hiện ban đỏ lan rộng, khi sờ có cảm giác ráp như giấy nhám. Đây là bệnh nhiễm khuẩn, không phải dị ứng thức ăn.

Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) có thể gây hội chứng bong vảy da do tụ cầu, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trẻ có thể sốt, đỏ da lan rộng, đau da, sau đó xuất hiện bóng nước nông và bong lớp da phía ngoài. Đây là bệnh do độc tố của tụ cầu và cần được điều trị tại cơ sở y tế.

Mycoplasma pneumoniae ngoài gây nhiễm trùng đường hô hấp còn có thể gây tổn thương da và niêm mạc. Sau vài ngày sốt, ho, một số trẻ có thể xuất hiện tổn thương dạng bia hoặc tổn thương nhiều ở môi, miệng, mắt hay cơ quan sinh dục. Những trường hợp này cần được phân biệt với mày đay đơn thuần.

Đáng lưu ý, trong nhiễm phế cầu xâm lấn hoặc nhiễm khuẩn huyết nặng, trẻ có thể xuất hiện chấm xuất huyết hoặc mảng xuất huyết tím. Trẻ sốt cao, lừ đừ, tuần hoàn kém kèm ban xuất huyết không mất khi ấn cần được đánh giá cấp cứu, không nên xem đây là dị ứng da.

Các bác sĩ cảnh báo, nếu ban xuất hiện trong hoặc sau một đợt sốt, ho, sổ mũi, tiêu chảy, nhiễm trùng – nhất là nhiễm virus – cũng cần được xem xét. Ngược lại, những trường hợp ban đau, cố định lâu, xuất huyết, bóng nước, bong da hoặc kèm sốt cao, lừ đừ cần được đưa trẻ đi khám sớm để tránh bỏ sót bệnh lý nhiễm trùng nghiêm trọng.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Siêu El Nino tấn công, 107.000 hộ dân Việt Nam nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng