Sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn nhằm tinh gọn bộ máy, đổi mới quản trị cơ sở

Theo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ được giao chủ trì, phối hợp với các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, trường học, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế, doanh nghiệp nhà nước theo đúng định hướng của Trung ương.

Thực hiện sáp nhập thôn, tổ dân phố ở xã, phường và người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với yêu cầu trong tình hình mới. Nhiệm vụ này được Trung ương giao thực hiện trong quý II/2026 bằng nguồn lực ngân sách. Hiện nay Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành sáp nhập thôn trước ngày 31/5.

Vấn đề được nhiều người quan tâm là trong bối cảnh đó, nhiều người hoạt động không chuyên trách Trưởng ban Mặt trận thôn, Bí thư thôn, Tổ trưởng Tổ dân phố ở cấp thôn sẽ đi đâu về đâu và tiền lương sẽ thay đổi như thế nào?

Nghị định 33/2023/NĐ-CP của Chính phủ quy định về các chức danh của người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố không quá 3 chức danh, bao gồm: Bí thư chi bộ; trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố; trưởng ban công tác mặt trận. Các chức danh này được hưởng mức phụ cấp hàng tháng.

Người dôi dư sẽ nghỉ việc và được hưởng chính sách hỗ trợ theo quy định, trong khi những người ở lại tiếp tục làm việc với chế độ phụ cấp mới cao hơn.

Nghị định số 33 cũng quy định thực hiện khoán quỹ phụ cấp đối với những người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Ngân sách Trung ương khoán quỹ phụ cấp để chi trả hàng tháng đối với người hoạt động không chuyên trách ở mỗi thôn, tổ dân phố.

Sắp xếp thôn, tổ dân phố lần này không chỉ nhằm giảm số lượng đơn vị mà còn gắn với mục tiêu tinh gọn bộ máy, đổi mới quản trị cơ sở và phù hợp bối cảnh phân cấp mạnh cho chính quyền cấp xã.

Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ dân phố có thể nhận mức phụ cấp trên 15 triệu đồng/tháng

Việc thay đổi, tăng quy mô dân số khi sáp nhập thôn sẽ làm tăng nhiệm vụ cho đối tượng cán bộ không chuyên trách và đương nhiên làm tăng tiền lương của nhóm này.

Trong đó, đối với thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố có từ 500 hộ gia đình trở lên; thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã ở khu vực biên giới, hải đảo, được khoán quỹ phụ cấp bằng 6 lần mức lương cơ sở.

Trường hợp thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên chuyển thành tổ dân phố do thành lập đơn vị hành chính đô thị cấp xã, thì được giữ mức khoán quỹ phụ cấp bằng 6 lần mức lương cơ sở.

Đối với các thôn, tổ dân phố không thuộc nhóm trên được khoán quỹ phụ cấp bằng 4,5 lần mức lương cơ sở.

Hiện nay, mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng. Dự thảo Nghị định mới của Chính phủ đề xuất nâng mức lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng (tăng 8%) từ ngày 1/7/2026, kéo theo hàng loạt khoản phụ cấp tăng theo.

Như vậy, nếu mức tăng lương cơ sở 8% được thông qua, từ ngày 1/7/2026, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố tại thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố có từ 500 hộ gia đình trở lên; thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã ở khu vực biên giới, hải đảo được khoán quỹ phụ cấp bằng 6 lần mức lương cơ sở, tương đương 6 x 2.527.200 đồng/tháng = 15.163.200 đồng/tháng.

Trường hợp thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên chuyển thành tổ dân phố do thành lập đơn vị hành chính đô thị cấp xã thì được giữ mức khoán quỹ phụ cấp bằng 6 lần mức lương cơ sở, cũng tương đương 15.163.200 đồng/tháng.

Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố tại thôn, tổ dân phố còn lại thì mức khoán quỹ bằng 4,5 lần mức lương cơ sở, tương đương 4,5 x 2.527.200 đồng/tháng = 11.372.400 đồng/tháng.

Căn cứ theo quy định tại Nghị định số 33, mức phụ cấp hàng tháng của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố bảo đảm tương quan hợp lý với mức lương bậc 1 của công chức cấp xã có cùng trình độ đào tạo, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quy định. Mức hỗ trợ này cũng phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương.

Trường hợp trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố kiêm nhiệm thực hiện nhiệm vụ của người hoạt động không chuyên trách khác ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, thì được hưởng phụ cấp kiêm nhiệm bằng 100% mức phụ cấp quy định của chức danh kiêm nhiệm.

Do đó, phụ cấp hàng tháng của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố sẽ do Hội đồng nhân dân tỉnh quy định, dựa trên mức khoán quỹ hàng tháng, trình độ và có kiêm nhiệm thêm chức danh không chuyên trách nào nữa hay không, không có mức áp dụng thống nhất chung giữa các địa phương.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho rằng, việc điều chỉnh mức lương cơ sở sẽ kéo theo sự gia tăng tương ứng của các khoản phụ cấp gắn với hệ số, trong đó có phụ cấp đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở cơ sở.

Việc nâng mức phụ cấp cho Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ dân phố là cần thiết trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn, yêu cầu quản lý ở cơ sở ngày càng cao. Đây cũng là một bước nhằm cải thiện thu nhập, góp phần ổn định đội ngũ và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Tuy nhiên, theo luật sư Nam, mức phụ cấp cụ thể mà từng cá nhân được hưởng còn phụ thuộc vào việc phân bổ quỹ phụ cấp tại địa phương, cũng như các quy định chi tiết hướng dẫn thi hành sau khi Nghị định chính thức được ban hành.