Siêu thị đang trở thành một trong những kênh mua sắm được người tiêu dùng gắn với mức độ an toàn thực phẩm cao hơn so với nhiều kênh bán lẻ truyền thống.

Sau đại dịch cùng hàng loạt vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm bị phát hiện, người mua sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho những sản phẩm có thông tin minh bạch, nguồn gốc rõ ràng và được phân phối qua các hệ thống chính thức.

Kantar Worldpanel Việt Nam cũng ghi nhận các hộ gia đình tại khu vực thành thị ngày càng tăng tỷ trọng chi tiêu tại kênh bán lẻ hiện đại, đặc biệt đối với thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.

Chợ truyền thống vẫn có lợi thế nhưng chịu áp lực về niềm tin

Xu hướng dịch chuyển sang mua sắm tại siêu thị không đồng nghĩa với việc thực phẩm tại chợ truyền thống kém an toàn.

Thực tế, phần lớn thịt bày bán tại các chợ dân sinh ở Hà Nội đều được kiểm dịch thú y trước khi đưa ra thị trường. Theo quy định của Luật An toàn thực phẩm và Luật Thú y, gia súc, gia cầm trước khi giết mổ phải được cơ quan thú y kiểm soát; thân thịt đạt yêu cầu sẽ được đóng dấu kiểm soát giết mổ trước khi lưu thông.

Tuy nhiên, không phải người tiêu dùng nào cũng có khả năng nhận biết dấu kiểm dịch hoặc kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.

Thời gian gần đây, Hà Nội cũng đẩy mạnh việc giải tỏa các chợ cóc, chợ tạm nhằm bảo đảm mỹ quan đô thị và an toàn giao thông. Theo Sở Công Thương Hà Nội, thành phố đang từng bước phát triển hệ thống bán lẻ hiện đại, đồng thời nâng cấp các chợ truyền thống theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Một khảo sát của Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao trong chuyên đề Niềm tin người tiêu dùng và an toàn thực phẩm năm 2025 cũng cho thấy tiêu chí "an toàn" đã vượt lên trên yếu tố "giá rẻ". Hơn 80% người được hỏi sẵn sàng trả mức giá cao hơn để mua sản phẩm có chứng nhận chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Thực tế, giá thịt lợn tại siêu thị thường cao hơn khoảng 10-25% so với chợ truyền thống, tùy từng phần thịt và thương hiệu. Chẳng hạn, thịt ba chỉ tại một số siêu thị có giá khoảng 190.000-230.000 đồng/kg, trong khi tại các chợ dân sinh phổ biến từ 160.000-190.000 đồng/kg. Đối với thịt gà và cá, mức chênh lệch cũng ở ngưỡng tương tự.

Dù phải chi thêm tiền, nhiều người tiêu dùng cho rằng đây là "chi phí cho sự yên tâm", đổi lại sản phẩm được đóng gói, ghi rõ thông tin và có thể truy xuất khi cần.

"Đắt hơn một chút nhưng tôi biết mình đang mua gì"

Chị Nguyễn Thu Hà (27 tuổi, nhân viên văn phòng, phường Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết trước đây gia đình thường mua thịt tại chợ tự phát gần nhà vì tiện và giá rẻ hơn. Tuy nhiên, sau hàng loạt thông tin về thực phẩm bẩn, chị đã thay đổi thói quen.

"Tôi không nghĩ thịt ngoài chợ là không an toàn, bởi nhiều tiểu thương cũng nhập hàng từ cơ sở có kiểm dịch. Nhưng mình rất khó phân biệt đâu là thịt đạt chuẩn, đâu là thịt không rõ nguồn gốc. Mua ở siêu thị ít nhất tôi còn có hóa đơn, nhãn mác và thông tin để kiểm tra khi cần", chị chia sẻ.

Theo chị Hà, chi phí mua thực phẩm của gia đình tăng thêm vài trăm nghìn đồng mỗi tháng so với trước, nhưng đổi lại là sự an tâm khi chuẩn bị bữa cơm cho hai con nhỏ.

"Tôi chấp nhận trả thêm tiền để giảm bớt nỗi lo", chị nói.

Nhận định về xu hướng này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, trao đổi trên Znews cho rằng niềm tin của người tiêu dùng hiện phụ thuộc rất lớn vào khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ minh bạch của chuỗi cung ứng. Theo ông, các cơ quan quản lý cần kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình từ sản xuất đến phân phối.

Để khôi phục niềm tin của người tiêu dùng, ngoài việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, cần tiếp tục mở rộng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, tăng cường kiểm tra các cơ sở giết mổ và công khai kết quả kiểm nghiệm để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin, thay vì chỉ dựa vào cảm tính hoặc thương hiệu của nơi bán.

Trong bối cảnh mức sống ngày càng được nâng cao, sự thay đổi trong hành vi mua sắm thực phẩm tươi sống được xem là xu hướng tất yếu. Điều này vừa tạo áp lực, vừa mở ra cơ hội để các kênh phân phối nâng cao chất lượng, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng đối với mỗi bữa ăn hằng ngày.