Đảo Kharg - một đảo nhỏ nằm ở phía bắc Vịnh Ba Tư - đang trở thành tâm điểm trong tính toán chiến lược của Mỹ và phương Tây tại Trung Đông. Dù có diện tích khiêm tốn, Kharg lại đóng vai trò sống còn đối với nền kinh tế Iran cũng như an ninh năng lượng toàn cầu.

Theo các nguồn phân tích, khoảng 85-95% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran được vận chuyển qua Kharg, biến nơi đây thành “yết hầu” của hệ thống dầu mỏ nước này. Thực tế, phần lớn dầu thô Iran - đặc biệt là các chuyến hàng tới châu Á - đều được bơm, lưu trữ và xuất khẩu từ các cảng và bến nổi tại đảo này.

Kharg không chỉ là một điểm trung chuyển, mà còn là trung tâm hạ tầng dầu khí quy mô lớn với hệ thống bể chứa, đường ống và cảng nước sâu cho phép tàu chở dầu cỡ lớn cập bến. Chính điều này khiến nó trở thành cơ sở gần như không thể thay thế trong ngắn hạn, bởi nhiều khu vực ven biển Iran không đủ độ sâu để tiếp nhận siêu tàu dầu.

Tầm quan trọng của Kharg không chỉ dừng ở Iran. Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải gần đó - là nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, khiến bất kỳ gián đoạn nào tại Kharg cũng có thể gây chấn động thị trường năng lượng thế giới.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, giới hoạch định chiến lược Mỹ coi Kharg là mục tiêu có giá trị cao. Việc tấn công hoặc kiểm soát đảo này có thể làm tê liệt nguồn thu chủ lực của Iran, bởi dầu mỏ là trụ cột tài chính nuôi dưỡng nền kinh tế cũng như ngân sách quân sự của nước này.

Thực tế, nhiều kịch bản quân sự đã được đưa ra, từ không kích hạ tầng đến kiểm soát trực tiếp đảo. Nếu Kharg bị vô hiệu hóa, sản lượng xuất khẩu của Iran có thể giảm mạnh hoặc gần như bị “đóng băng”, gây sức ép lớn lên Tehran trong các cuộc đàm phán.

Tuy nhiên, việc nhắm vào Kharg cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Iran nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ trong khu vực Vịnh Ba Tư hoặc gây gián đoạn vận tải tại eo Hormuz. Điều này có thể kéo theo một chuỗi leo thang xung đột, tác động tiêu cực tới thị trường năng lượng toàn cầu.

Ngoài ra, vị trí địa lý của Kharg - chỉ cách bờ biển Iran vài chục km - khiến mọi hoạt động quân sự tại đây đối mặt nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa, UAV hoặc thủy lôi. Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí và rủi ro cho bất kỳ lực lượng nào tìm cách kiểm soát đảo.

Dù Iran đã tìm cách phát triển các tuyến xuất khẩu thay thế như cảng Jask nằm ngoài eo Hormuz, nhưng năng lực của các phương án này vẫn còn hạn chế và chưa thể thay thế vai trò của Kharg trong ngắn hạn.

Có thể thấy, đảo Kharg không chỉ là một cơ sở dầu khí, mà còn là “nút thắt chiến lược” gắn liền với cán cân quyền lực tại Trung Đông. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, số phận của hòn đảo nhỏ này có thể ảnh hưởng sâu rộng tới cả khu vực – thậm chí là thị trường năng lượng toàn cầu.