Khoa học & Đời sống

Khám phá

Tại sao màu mắt không trùng khớp với DNA dự đoán?

Tâm Anh (TH)

Các gene phụ và yếu tố môi trường ảnh hưởng đến màu mắt, khiến dự đoán từ DNA không chính xác hoàn toàn.

matt-1.png
Trong nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports, các chuyên gia phát hiện màu mắt của con người là kết quả của một mạng lưới di truyền phức tạp. Nhiều gene "phụ" có thể âm thầm điều chỉnh sắc tố, khiến màu mắt thực tế khác với dự đoán từ DNA. Ảnh: KTSDesign/SCIENCEPHOTOLIBRARY/Getty Images.
matt-2.png
Trước nghiên cứu này, nhiều nhà khoa học cho rằng, màu mắt chủ yếu do một gene quyết định. Yếu tố cốt lõi chi phối màu mắt là melanin, sắc tố quyết định độ đậm nhạt của mống mắt. Lượng melanin càng nhiều, mắt càng sẫm màu; ngược lại, ít melanin sẽ tạo ra các màu sáng như xanh hoặc xám. Ảnh: nature.com.
matt-3.png
Trong nhiều nghiên cứu được công bố trước đây, các nhà khoa học tập trung vào một "công tắc di truyền" quan trọng nằm trong gene HERC2, có nhiệm vụ kiểm soát hoạt động của gene lân cận OCA2. Khi HERC2 "bật mạnh", OCA2 sẽ thúc đẩy sản xuất melanin, khiến mắt có xu hướng màu nâu. Ngược lại, khi tín hiệu yếu đi, lượng sắc tố giảm và mắt có xu hướng màu xanh. Ảnh: atlanticeyeinstitute.com.
matt-4.png
Cơ chế này liên quan đến một biến thể di truyền rất nhỏ gọi là SNP, sự thay đổi chỉ một "ký tự" trong mã DNA nhưng có thể tạo ra khác biệt rõ rệt về ngoại hình. Ảnh: visiondirect.co.uk.
matt-5.png
Tuy nhiên, nghiên cứu mới của các chuyên gia chỉ ra sự thật hoàn toàn khác. Cụ thể, khi phân tích dữ liệu di truyền và màu mắt của gần 5.500 người, nhóm chuyên gia phát hiện có người mang cấu trúc gene dự đoán mắt xanh nhưng thực tế lại có mắt nâu và ngược lại. Ảnh: vooglam.com.
matt-6.png
Phát hiện này cho thấy màu mắt là một đặc điểm đa gene, tức bị chi phối bởi nhiều gene cùng lúc chứ không phải chỉ một gene chính. Các gene "phụ" có thể can thiệp vào quá trình sản xuất hoặc vận chuyển melanin, từ đó làm thay đổi kết quả màu mắt cuối cùng. Ảnh: vooglam.com.
matt-7.png
Nhóm nghiên cứu giải thích thêm rằng, một số gene như TYR và TYRP1 có thể thúc đẩy quá trình tạo sắc tố, khiến mắt có sẫm màu hơn dự kiến. Trong khi đó, các gene khác như IRF4 lại có thể làm giảm hoạt động này khiến màu mắt trở nên sáng hơn. Ảnh: Ảnh: Wundervisuals/Getty Images.
matt-8.png
Ngoài ra, các gene liên quan đến việc vận chuyển nguyên liệu vào các "nhà máy sản xuất sắc tố" trong tế bào, gọi là melanosome, cũng đóng vai trò quan trọng làm thay đổi màu mắt. Những biến thể nhỏ trong các gene này có thể làm tăng hoặc giảm hiệu quả tạo melanin. Ảnh: Skynesher/Getty Images.
matt-9.png
Kết quả là màu mắt bạn nhìn thấy trong gương, hay còn gọi là kiểu hình, không phải lúc nào cũng trùng khớp hoàn toàn với dự đoán từ di truyền hay kiểu gene. Điều này cho thấy sự phức tạp trong cách các gene tương tác với nhau và với môi trường. Ảnh: paireyewear.com.
matt-10.png
Vậy nên, màu mắt của con người có thể đa dạng và khó dự đoán hơn. Các chuyên gia, nhà khoa học sẽ cần nghiên cứu sâu để giải mã chi tiết hơn về cách các gene tạo nên màu mắt. Ảnh: paireyewear.com.
Mời độc giả xem video: Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.
bài liên quan
#màu mắt của con người #màu mắt #DNA #biến thể di truyền
Đọc tiếp

hot trend

Tin mới
back to top