Nhiều phụ huynh thấy con hết ho, không còn khò khè liền tự ý dừng thuốc dự phòng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo hành động này có thể khiến trẻ đối mặt với nguy cơ tái phát cơn hen cấp tính vô cùng nguy hiểm.

Hết triệu chứng chưa đồng nghĩa với khỏi bệnh

Hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính ở đường thở. Khi gặp các yếu tố kích thích như khói thuốc, bụi bẩn, virus hô hấp hay thời tiết thay đổi, đường thở của trẻ sẽ co thắt, phù nề, tăng tiết dịch nhầy gây ho, khò khè và khó thở.

TS.BS Nguyễn Thành Nam - Giám đốc Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, rất nhiều phụ huynh chỉ đưa con đi khám khi bệnh đã nặng, nhưng khi thấy triệu chứng thuyên giảm lại chủ quan tự ý ngưng thuốc hoặc bỏ lịch tái khám. Bác sĩ Nam nhấn mạnh triệu chứng giảm không đồng nghĩa với việc tình trạng viêm đường thở đã được kiểm soát hoàn toàn. Việc không tuân thủ phác đồ điều trị khiến trẻ đối mặt với nguy cơ tái phát cơn hen cấp, ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống và khả năng kiểm soát bệnh lâu dài. Đáng chú ý, đối với trẻ dưới 2 tuổi có biểu hiện ho, khò khè, khó thở tái diễn, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để được đánh giá nguyên nhân và hướng dẫn theo dõi phù hợp.

Phân biệt rõ thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng

Một sai lầm rất thường gặp trong điều trị hen là việc cha mẹ nhầm lẫn giữa thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng. Thuốc cắt cơn có tác dụng giúp giãn phế quản, cải thiện nhanh tình trạng co thắt và khó thở cấp tính, tuy nhiên thuốc không thể thay thế vai trò điều trị tình trạng viêm mạn tính ở đường thở. Trong khi đó, thuốc dự phòng, điển hình là corticoid dạng hít (ICS) lại đóng vai trò kiểm soát tình trạng viêm, giảm triệu chứng và hạn chế nguy cơ xuất hiện các đợt hen cấp khi được sử dụng đúng chỉ định. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều lượng hoặc chỉ cho trẻ dùng thuốc khi xuất hiện khò khè.

Bên cạnh đó, kỹ thuật hít thuốc cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị. Trẻ nhỏ sử dụng bình xịt định liều thường cần kết hợp với buồng đệm; những trẻ chưa thể ngậm kín đầu ngậm có thể cần dùng thêm mặt nạ phù hợp với lứa tuổi. Cha mẹ nên nhờ nhân viên y tế hướng dẫn và kiểm tra kỹ thuật sử dụng trực tiếp để đảm bảo thuốc vào đường hô hấp hiệu quả nhất.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần cấp cứu khẩn cấp

Cơn hen cấp có thể bùng phát khi trẻ nhiễm virus hô hấp hoặc tiếp xúc với các yếu tố kích thích, khiến trẻ ho kéo dài, thở khò khè, khó thở, thở nhanh, phập phồng cánh mũi hoặc co kéo lồng ngực khi hít vào.

TS.BS Nguyễn Thành Nam khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức khi nhận thấy các dấu hiệu nguy kịch như: môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay của trẻ bị tím tái; trẻ khó thở dữ dội, lồng ngực co kéo nhưng tiếng khò khè lại giảm đi hoặc đột ngột mất hẳn; trẻ có biểu hiện vật vã, lơ mơ, kiệt sức, giảm khả năng giao tiếp; hoặc tình trạng khó thở không cải thiện sau khi đã xịt thuốc cắt cơn theo đúng hướng dẫn. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, gia đình cần lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng cấp cứu nhi khoa, tuyệt đối không chần chừ hay tiếp tục tự xử trí tại nhà.

Chủ động kiểm soát môi trường để ngăn ngừa tái phát

Bên cạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, việc chủ động kiểm soát môi trường sống đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp ngừa bệnh tái phát. Gia đình cần giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng, tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, khói hương, khói bếp than và các hóa chất tẩy rửa có mùi nồng. Các vật dụng như chăn, ga, gối và lưới lọc điều hòa cần được vệ sinh thường xuyên, đồng thời hạn chế các đồ dùng dễ tích tụ bụi bẩn nếu chúng khiến trẻ xuất hiện triệu chứng.

Đối với trẻ có cơ địa dị ứng, cha mẹ cần chủ động xác định và hạn chế tối đa việc cho trẻ tiếp xúc với các yếu tố thực sự gây khởi phát triệu chứng. Đặc biệt, trẻ cần được tái khám đúng hẹn, sử dụng thuốc dự phòng theo chỉ định và luôn có sẵn kế hoạch xử trí hen tại nhà do bác sĩ hướng dẫn. Hen phế quản hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu trẻ được điều trị và theo dõi đúng cách. Việc hết khò khè không đồng nghĩa với hết bệnh, do đó sự chủ động của gia đình chính là chìa khóa quan trọng giúp trẻ hạn chế cơn hen cấp, duy trì sinh hoạt và học tập bình thường.