Khám phá - Thể thao

Phát hiện hóa thạch cổ đại 245 triệu năm với nội tạng nguyên vẹn

Hóa thạch hiếm của loài bò sát cổ đại giúp các nhà khoa học nghiên cứu nội tạng và quá trình thích nghi của sinh vật đã tuyệt chủng từ hàng trăm triệu năm trước.

Austronaga minuta sống vào giữa kỷ Tam Điệp, chỉ vài triệu năm sau cuộc đại tuyệt chủng Permi-Trias, thời điểm các hệ sinh thái biển đang phục hồi và nhiều nhóm bò sát bắt đầu thử nghiệm những lối sống mới.

Loài vật này thuộc nhánh archosauromorph, nhóm bò sát có quan hệ tiến hóa với các archosaur sau này, trong đó có khủng long và cá sấu.

j5gboz8gdzeddu-bb2x6skymorxuclavfuhflo72chpregrig24bv4retj8t61budny3pzedzoxwgelq8mokux5gyghbkdjklglhxua33twx7qcso9fuqhheo7vmxupnqvzbvcirljslrqjv4bcw3vauainjmumpmvrucljish8fvdzhzf4u-2grxdri5ded.jpg
Loài bò sát Austronaga minuta sống cách đây 245 triệu năm.

Nhưng Austronaga đã thích nghi mạnh với đời sống dưới nước. Cơ thể dài, cổ và đuôi kéo dài, hai chi trước có cấu trúc giống mái chèo và nhiều đốt ngón hơn bình thường. Các chi sau nhỏ hơn và có vẻ đóng vai trò hạn chế trong việc bơi.

Điểm đặc biệt nhất của hóa thạch nằm giữa các xương sườn. Một vùng vật chất tối màu được bảo tồn trong khoang cơ thể hóa ra không phải chỉ là trầm tích thông thường.

Các nhà khoa học sử dụng nhiều phương pháp, trong đó có chụp ảnh dưới tia cực tím và phân tích khối phổ, để nhận diện các cấu trúc mô mềm còn lại.

sciadvaeb7528-f1.jpg
Hóa thạch được bảo tồn gần như trọn vẹn, có thể nhìn thấy rõ ràng từng bộ phận.

Họ xác định được một dạ dày lớn dạng túi ở phía trước. Phía sau là gan, trong đó còn tìm thấy dấu vết của hemoglobin. Tiếp theo là một ống dài và tương đối đơn giản tạo thành ruột non và ruột già.

sciadvaeb7528-f2.jpg
Thông qua tia UV, các bộ phận mềm cũng hiện lên cho phép hình dùng về các cơ quan nội tạng.

Bộ xương cho thấy một động vật đã thích nghi đáng kể với biển: chân trước dạng mái chèo, cấu trúc cơ thể hỗ trợ bơi và những thay đổi liên quan đến khung chậu.

Trong khi đó, hệ tiêu hóa lại vẫn mang nhiều đặc điểm tương đối nguyên thủy. Điều này cho thấy tiến hóa không nhất thiết diễn ra đồng bộ trên toàn bộ cơ thể. Một bộ phận có thể thay đổi rất nhanh để thích ứng với môi trường mới, trong khi các hệ cơ quan khác vẫn giữ cấu trúc cổ hơn.

sciadvaeb7528-f3.jpg
Phân tích khối phổ sau khi xử lý cực tím cho phép nhận diện các cấu trúc mô mềm còn lại.

Nicholas C. Fraser, nhà cổ sinh vật học tại National Museums Scotland và đồng tác giả nghiên cứu, lưu ý rằng Austronaga cho thấy những đại diện sớm của nhánh archosaur có thể đã phát triển các thích nghi với môi trường biển phức tạp hơn nhiều so với nhận định trước đây.

Hóa thạch cũng cung cấp một ví dụ hiếm về quá trình chuyển đổi từ lối sống trên cạn sang dưới nước trong lịch sử tiến hóa của bò sát.

Hầu hết hóa thạch bò sát cổ đại chỉ giữ lại xương, răng hoặc dấu vết ngoài cơ thể. Những mô mềm như gan, dạ dày và ruột thường phân hủy rất nhanh, khiến việc nghiên cứu hệ tiêu hóa của động vật tuyệt chủng trở nên cực kỳ khó khăn.

Và đáng chú ý nhất, tất cả những dấu vết ấy vẫn nằm trong một mẫu vật có tuổi khoảng 245 triệu năm.

Các nhóm nghiên cứu từ Trung Quốc, Đức, Anh, Mỹ và Thụy Sĩ đã cùng phân tích mẫu vật. Hóa thạch hiện được lưu giữ tại Bắc Kinh.

Bên đưới đại dương ở Kỷ Tam Điệp có những sinh vật nào?
Science Advances/PhysX
back to top