Việc Pháp từ chối chia sẻ mã nguồn cốt lõi của tiêm kích Rafale đang đẩy một trong những thương vụ quốc phòng lớn nhất thế giới vào nguy cơ đổ vỡ, khi Ấn Độ cân nhắc rút khỏi quá trình đàm phán.
Theo Military Watch Magazine, Paris đã kiên quyết không chuyển giao quyền truy cập vào mã nguồn điều khiển các hệ thống điện tử quan trọng của Rafale, bao gồm radar, máy tính nhiệm vụ và tổ hợp tác chiến điện tử.
Mã nguồn này được xem là “trái tim” của máy bay, quyết định khả năng tích hợp vũ khí, nâng cấp phần mềm và tối ưu hiệu suất chiến đấu. Việc không có quyền truy cập khiến Ấn Độ phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sản xuất trong suốt vòng đời khai thác.
New Delhi đang theo đuổi kế hoạch mua thêm khoảng 114 tiêm kích Rafale trong khuôn khổ chương trình hiện đại hóa không quân. Tuy nhiên, yêu cầu cốt lõi của Ấn Độ là phải có khả năng tự chủ trong việc nâng cấp và tích hợp vũ khí nội địa - điều mà phía Pháp không chấp nhận.
Giới chức Pháp cho rằng việc chia sẻ mã nguồn tiềm ẩn rủi ro lớn về an ninh công nghệ, đặc biệt khi Ấn Độ có hợp tác quân sự với nhiều đối tác khác, bao gồm cả Nga. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ rò rỉ các công nghệ nhạy cảm.
Bế tắc này đã khiến tiến trình đàm phán bị đình trệ, đồng thời làm gia tăng khả năng Ấn Độ tìm kiếm các lựa chọn thay thế. Một trong những phương án được nhắc tới là tiêm kích Su-57 của Nga, với đề xuất hiếm hoi về việc chuyển giao toàn bộ mã nguồn và cho phép sản xuất theo giấy phép.
Trên thực tế, Không quân Ấn Độ đã vận hành 36 chiếc Rafale và chấp nhận một số hạn chế nhất định. Tuy nhiên, với quy mô lớn hơn trong thương vụ mới, việc thiếu quyền kiểm soát công nghệ bị đánh giá là ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược “tự chủ quốc phòng” của nước này.
Các chuyên gia nhận định, tranh chấp về mã nguồn phản ánh xu hướng mới trong mua sắm vũ khí hiện đại: không chỉ là phần cứng, mà còn là quyền kiểm soát phần mềm. Trong bối cảnh chiến tranh công nghệ ngày càng phát triển, khả năng tùy biến hệ thống vũ khí trở thành yếu tố sống còn.
Về phía Pháp, việc bảo vệ công nghệ lõi là ưu tiên hàng đầu nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh và tránh rủi ro lộ bí mật quân sự. Tuy nhiên, lập trường cứng rắn này có thể khiến Paris mất đi một trong những khách hàng quốc phòng lớn nhất.
Nhìn tổng thể, cuộc tranh cãi giữa Pháp và Ấn Độ không chỉ là vấn đề hợp đồng, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách các quốc gia tiếp cận công nghệ quân sự - nơi quyền kiểm soát phần mềm ngày càng quan trọng không kém vũ khí vật lý.
Lựa chọn giữa Rafale và Su-57 phản ánh bài toán cân bằng giữa hiệu quả tức thì và tự chủ dài hạn. Rafale mang lại năng lực sẵn sàng chiến đấu cao, phù hợp nhu cầu lấp khoảng trống lực lượng trước mắt và tương thích tốt với hệ thống phương Tây. Ngược lại, Su-57 hấp dẫn ở khả năng chuyển giao công nghệ và mã nguồn, giúp Ấn Độ tiến gần hơn tới mục tiêu “Make in India” và tự chủ quốc phòng. Tuy nhiên, rủi ro nằm ở mức độ hoàn thiện và chuỗi hậu cần. Vì vậy, quyết định cuối cùng phụ thuộc vào việc New Delhi ưu tiên an toàn vận hành hay độc lập công nghệ.
