Mưa lớn, ngập úng không chỉ gây ảnh hưởng trước mắt mà còn kéo theo nhiều nguy cơ sức khỏe sau khi nước rút. Nước ngập có thể cuốn theo bùn đất, rác thải, xác động vật và nước thải, làm ô nhiễm nguồn nước, môi trường.
ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương, Trưởng khoa Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, phần lớn bệnh sau mưa ngập có thể phòng được nếu người dân nhận biết sớm nguy cơ và xử lý đúng.
Lội nước, dọn bùn cần cảnh giác Leptospira, Whitmore
ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương cho biết, nguy cơ bệnh phụ thuộc mức độ tiếp xúc với nước ngập, bùn đất. Tại nông thôn, vùng trũng, nơi ngập sâu kéo dài, người dân thường xuyên lội nước, dọn bùn, làm đồng ruộng nên nguy cơ cao hơn.
Ở đô thị như Hà Nội, dù hạ tầng phần nào hạn chế tiếp xúc nước bẩn, những điểm ngập sâu, ngập lâu vẫn tiềm ẩn nguy cơ, nhất là với người làm việc ngoài trời, công nhân vệ sinh, xử lý bùn đất.
Một bệnh điển hình liên quan nước ngập là bệnh do xoắn khuẩn Leptospira. Vi khuẩn có thể tồn tại trong nước, bùn nhiễm nước tiểu động vật, nhất là chuột, và xâm nhập qua vùng da xây xước.
Bệnh thường khởi phát với sốt, đau đầu, đau cơ, đặc biệt đau bắp chân, mệt mỏi. Trường hợp nặng có thể vàng da, tiểu ít, tổn thương gan, thận. Người dân cần hạn chế lội nước bẩn, mang ủng, găng tay và che kín vết thương. Sau tiếp xúc nước ngập, nếu sốt kèm đau cơ nhiều, vàng da hoặc tiểu ít, cần đi khám sớm và thông báo tiền sử lội nước.
Whitmore (melioidosis) cũng cần được lưu ý trong mùa mưa. Bệnh do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei trong đất và nước, có thể xâm nhập qua vết thương hoặc do hít phải. Người làm nông và người mắc bệnh nền như đái tháo đường có nguy cơ cao hơn.
Biểu hiện bệnh đa dạng, từ sốt kéo dài, áp xe da đến viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vẫn tiếp nhận rải rác ca Whitmore mỗi mùa mưa.
Nước bẩn, thực phẩm nhiễm bẩn: Đề phòng bệnh tiêu hóa
ThS.BS Nguyễn Quốc Phương cảnh báo, nước lũ có thể cuốn theo chất thải và vi sinh vật gây bệnh. Thực phẩm ngâm nước bẩn cũng dễ nhiễm khuẩn. Các bệnh có thể gặp gồm tiêu chảy cấp, lỵ, thương hàn, tả và viêm gan A.
Tiêu chảy nhiều lần, nôn, đau bụng, sốt; khát nhiều, khô môi, tiểu ít là những dấu hiệu cần lưu ý. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền có thể mất nước nhanh, cần được khám sớm khi tiêu chảy hoặc nôn nhiều.
Người dân cần ăn chín, uống sôi, sử dụng nước sạch, bỏ thực phẩm đã ngâm nước lũ hoặc hư hỏng; rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Nước rút, bắt đầu nguy cơ sốt xuất huyết
Theo ThS.BS Nguyễn Quốc Phương, nhiều người chủ quan khi nước đã rút, trong khi đây lại là thời điểm cần đề phòng bệnh đường tiêu hóa và sốt xuất huyết.
Sau mưa, nước đọng trong xô chậu, chai lọ, lốp xe, phế thải quanh nhà tạo nơi muỗi vằn đẻ trứng. Nguy cơ sốt xuất huyết có thể tăng trong những tuần sau khi nước rút.
Vì vậy, cần lật úp hoặc loại bỏ vật chứa nước, đậy kín bể chứa, thả cá diệt lăng quăng; mặc quần áo dài và ngủ màn, kể cả ban ngày. Khi sốt, không tự truyền dịch hoặc tự điều trị kéo dài. Đau bụng nhiều, nôn nhiều, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc lừ đừ là những dấu hiệu cần đi khám.
Không bỏ qua vết thương, bệnh ngoài da và hô hấp
Tiếp xúc lâu với nước bẩn có thể gây nước ăn chân, viêm nang lông. Các vết thương tiếp xúc bùn đất, nước ngập có nguy cơ nhiễm khuẩn, trong đó một số vi khuẩn như Aeromonas, Vibrio có thể gây nhiễm trùng tiến triển nhanh.
Sau khi lội nước cần rửa sạch, lau khô chân tay. Vết thương phải được rửa bằng nước sạch và xà phòng, sát khuẩn, che phủ. Nếu vết thương sâu, bẩn hoặc xuất hiện sưng, nóng, đỏ, chảy dịch, cần đến cơ sở y tế. Vết thương dính đất bùn cũng cần được đánh giá nguy cơ uốn ván để xem xét tiêm phòng.
Ngoài ra, thời tiết lạnh ẩm, nhà cửa ẩm mốc và sinh hoạt tập trung có thể làm tăng các bệnh hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi. Sốt cao, ho nhiều, khó thở hoặc đau ngực là dấu hiệu cần khám.
“Mưa lũ có thể qua nhanh, nhưng nguy cơ với sức khỏe còn kéo dài sau khi nước rút. Chủ động phòng bệnh tại mỗi gia đình và đi khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là yếu tố quan trọng để hạn chế biến chứng", bác sĩ Nguyễn Quốc Phương nhấn mạnh.
6 việc cần làm trong và sau ngập
Dùng nước sạch: Nước giếng hoặc nước bị ngập phải được làm trong, khử khuẩn bằng Cloramin B theo hướng dẫn trước khi sử dụng.
Ăn chín, uống chín: Bỏ thực phẩm đã ngâm nước lũ; không ăn gia súc, gia cầm chết.
Bảo vệ da: Hạn chế tiếp xúc nước bẩn, bùn đất; mang ủng, găng và che kín vết thương khi dọn dẹp.
Rửa tay: Dùng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi dọn dẹp; lau khô chân tay sau khi lội nước.
Dọn vệ sinh: Nước rút đến đâu, vệ sinh và khử khuẩn đến đó; thu gom rác, xác động vật, loại bỏ vật chứa nước để hạn chế muỗi.
Theo dõi sức khỏe: Đi khám sớm khi sốt cao, khó thở, mất nước hoặc vết thương nhiễm trùng; thông báo cho bác sĩ việc đã tiếp xúc nước ngập.
>>> Mời quý độc giả theo dõi video:Sóng nhiệt khổng lồ trên Thái Bình Dương đe dọa siêu bão và nắng nóng toàn cầu.
