Ngày 3/11/2026, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức Lễ công bố Quyết định số 3343/QĐ-UBND ngày 10/9/2026 của UBND tỉnh về việc thành lập khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng”.

Loài linh trưởng đặc hữu duy nhất chỉ có tại Việt Nam

Với tổng diện tích 3.182 ha (rừng tự nhiên trên núi đá vôi chiếm 3.016,81 ha, rừng trồng 64,25 ha, đất chưa có rừng 100,94 ha). Khu bảo tồn nằm trong không gian Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, hiện là khu bảo tồn loài – sinh cảnh Voọc mông trắng quy mô lớn nhất thế giới.

Khu bảo tồn được chia thành các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ - hành chính. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình được giao trực tiếp quản lý.

Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), hay còn gọi Voọc quần đùi trắng, là loài linh trưởng đặc hữu duy nhất chỉ có tại Việt Nam; từng phân bố tại nhiều khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ nhưng suy giảm mạnh do săn bắt và mất sinh cảnh. Loài được xếp vào nhóm Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN, đồng thời nằm trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT và Phụ lục I Công ước CITES.

Rừng núi đá vôi Kim Bảng là nơi sinh sống của quần thể Voọc mông trắng khoảng 120 – 150 con, quần thể lớn thứ hai thế giới sau Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long. Từ một dải rừng phòng hộ chịu áp lực khai thác đá vôi, nạn săn bắt trái phép và nguy cơ chia tách, rừng Kim Bảng đã chính thức được chuyển đổi thành rừng đặc dụng cấp quốc gia, xác lập vùng hộ vệ pháp lý vững chắc cho quần thể voọc mông trắng.

Từ năm 2016, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI), cùng các nhà khoa học Việt Nam, đã ghi nhận quần thể voọc mông trắng ở Kim Bảng (Hà Nam cũ) hơn 105 con. Lãnh đạo Chính phủ đã có văn bản chỉ đạo giao UBND tỉnh Hà Nam (cũ) áp dụng các biện pháp cấp bách bảo vệ quần thể voọc mông trắng.

Năm 2017, tỉnh Hà Nam đã đồng ý chủ trương thành lập khu bảo tồn voọc mông trắng tại huyện Kim Bảng, với diện tích dự kiến 3.400 ha.

Tháng 7/2020, lãnh đạo Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo, giao UBND tỉnh Hà Nam áp dụng các biện pháp cấp bách bảo vệ quần thể voọc mông trắng tại sinh cảnh sống tự nhiên trên địa bàn; rà soát, đánh giá việc chấp hành yêu cầu về môi trường của các hoạt động khai thác đá, bảo đảm không gây ảnh hưởng sự tồn tại và phát triển của các loài voọc mông trắng trong tự nhiên.

Từ đó, tỉnh Hà Nam cũ cũng như tỉnh Ninh Bình mới đã có nhiều văn bản chỉ đạo lập đề cương, trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xin ý kiến Trung ương về việc thành lập khu bảo tồn loài và sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng.

Ông Trần Anh Dũng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, cho biết, cả nước hiện chỉ còn khoảng 540 cá thể; riêng Ninh Bình đã có gần 470 cá thể, chiếm gần 90% quần thể của loài trên toàn thế giới.

“Giữ được đàn Voọc Kim Bảng là giữ được một phần tương lai của loài linh trưởng này. Đó là giá trị đặc biệt của vùng đất này và cũng là trách nhiệm rất lớn của tỉnh Ninh Bình”, ông Dũng nhấn mạnh.

Bảo vệ Voọc mông trắng là bảo vệ tài sản thiên nhiên quý giá của đất nước

Ông Trần Anh Dũng cho biết, Khu bảo tồn đã được Thủ tướng Chính phủ đưa vào Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia tại Quyết định số 895/QĐ-TTg năm 2024.

Ngày 10/9/2026, Chủ tịch UBND tỉnh đã ký Quyết định số 3343/QĐ-UBND thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng với tổng diện tích 3.182 ha (trong đó, đất có rừng tự nhiên: 3.016,81 ha; đất có rừng trồng: 64,25 ha; đất chưa có rừng: 100,94 ha) nằm trên địa bàn ba phường Lý Thường Kiệt, Tam Chúc và Nguyễn Úy.

Mới đây, ngày 21/10/2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia tại Quyết định số 2018/QĐ-TTg, trong đó tiếp tục xác định Khu bảo tồn Kim Bảng trong hệ thống rừng đặc dụng của cả nước đến năm 2030.

“Việc thành lập Khu bảo tồn tạo cơ sở pháp lý để quản lý, bảo vệ rừng và sinh cảnh một cách thống nhất, lâu dài; bảo vệ quần thể Voọc mông trắng cùng nhiều loài động, thực vật quý hiếm; mở ra điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, phục hồi hệ sinh thái và phát triển du lịch sinh thái bền vững”, ông Dũng nói.

Tuy nhiên, theo ông Dũng, đây mới là bước khởi đầu. Điều có ý nghĩa quyết định là tổ chức thực hiện như thế nào để các mục tiêu bảo tồn được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, lâu dài và bền vững.

Để khu bảo tồn loài - sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng thực sự phát huy hiệu quả, ông Dũng đề nghị các sở, ban, ngành, địa phương liên quan, các tổ chức bảo tồn, nhà khoa học, nhân dân… tiếp tục đồng hành, nâng cao trách nhiệm trong quản lý, chấp hành pháp luật, tham gia phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm chung tay giữ gìn Khu bảo tồn.

“Bảo vệ Voọc mông trắng là bảo vệ tài sản thiên nhiên quý giá của đất nước và tương lai phát triển xanh, bền vững của Ninh Bình”, ông Dũng nhấn mạnh.

Cũng trong ngày 3/11, Ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình và Công ty TNHH Đầu tư thương mại dịch vụ Tràng An, đã ký thoả thuận hợp tác về việc tuần tra bảo vệ rừng và bảo tồn thiên nhiên giai đoạn 2026 – 2030.

Hai đơn vị cùng thiết lập khuôn khổ hợp tác chuyên môn nhằm nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ quần thể loài Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri) và sinh cảnh sống của chúng tại các khu vực khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài Voọc mông trắng Kim Bảng” tỉnh Ninh Bình; Đồng thời giáo dục và nâng cao nhận thức của cộng đồng và hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho các cộng đồng địa phương.