Nhà thờ “mọc” từ lòng đất: Kỳ công xây dựng ở Ethiopia cách đây 800 năm

Thanh Bình (tổng hợp) 01/10/2026 06:17

Giữa cao nguyên Ethiopia, con người từng không xây nhà thờ bằng đá mà làm điều ngược lại: đào cả nhà thờ từ một khối đá khổng lồ.

Ở Lalibela, miền núi phía bắc Ethiopia, có một quần thể gồm 11 nhà thờ thời Trung cổ được đục trực tiếp vào đá nguyên khối. Không phải những công trình được ghép từ hàng nghìn tảng đá, chúng được tạo ra bằng cách khoét, đẽo và chạm khắc ngay trong nền đá núi lửa. UNESCO ghi nhận đây là một trong những thành tựu đặc biệt của kiến trúc Trung cổ và đã đưa Lalibela vào Danh sách Di sản Thế giới từ năm 1978.

Ảnh: bljesak

Điều khiến Lalibela gây kinh ngạc là nhà thờ được tạo ra bằng cách loại bỏ đá xung quanh, thay vì dựng công trình lên trên mặt đất. Người thợ trước hết phải đào những rãnh sâu bao quanh một khối đá, sau đó tiếp tục đục xuống và vào bên trong để tạo thành tường, cửa sổ, cột, mái, cầu thang và các phòng. Một số công trình còn được nối với nhau bằng hệ thống đường hầm, hành lang và những khoảng sân được khoét trong đá.

Nổi tiếng nhất là Biete Ghiorgis – Nhà thờ Thánh George. Nhìn từ trên cao, toàn bộ công trình có hình thập giá Hy Lạp, nằm sâu dưới mặt đất trong một hố đá. Nó gần như giống một chiếc khuôn khổng lồ được đục xuống nền đất, với phần mái ngang bằng mặt đá xung quanh. Chính hình dáng đặc biệt này khiến Biete Ghiorgis trở thành biểu tượng của Lalibela.

Ảnh: Wikimedia Commons

Quần thể này thường được gắn với vua Gebre Mesqel Lalibela, người trị vì vương triều Zagwe vào khoảng cuối thế kỷ XII – đầu thế kỷ XIII. Theo truyền thống Ethiopia, nhà vua muốn tạo nên một “Jerusalem mới” tại quê hương mình. Một số câu chuyện tôn giáo còn kể rằng ông được các thiên thần giúp đỡ trong quá trình xây dựng. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại cho rằng những nhà thờ này có lịch sử phức tạp hơn, có thể được hình thành qua nhiều giai đoạn từ khoảng thế kỷ VII đến XIII.

Ảnh: Wikimedia Commons

Điều đặc biệt là Lalibela không phải một thành phố chết. Những nhà thờ này vẫn được sử dụng cho việc thờ phụng và hành hương của cộng đồng Kitô hữu Chính thống Ethiopia. Vì thế, du khách không chỉ đang đứng trước những di tích cổ mà còn bước vào một không gian tôn giáo vẫn đang sống.

Qua hàng trăm năm, mưa, xói mòn và nước ngầm đã gây tổn hại nghiêm trọng cho đá; một số cấu trúc và tranh tường cần được bảo tồn khẩn cấp. Nhưng bất chấp thời gian, những nhà thờ vẫn đứng đó, như một minh chứng kỳ lạ cho thời đại mà một ngọn núi có thể trở thành cả một thành phố linh thiêng nếu con người đủ kiên nhẫn để đục bỏ những gì không cần thiết.