Từ vụ việc gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị phát hiện trong đường dây tiêu thụ quy mô lớn, trong đó có liên quan đến chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học tại Hà Nội, mối lo không chỉ dừng lại ở khâu quản lý.

Điều đáng quan tâm hơn là những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn nếu thực phẩm không đảm bảo an toàn đi vào bữa ăn học đường nơi đối tượng sử dụng là trẻ nhỏ, nhóm có sức đề kháng còn hạn chế.

“Ổ vi sinh” tiềm ẩn trong thịt lợn bệnh

Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu Khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn lợn, nhưng không lây sang người.

Trong trường hợp thịt được nấu chín kỹ, virus gần như không còn nguy cơ gây hại.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc thịt lợn bệnh là an toàn để tiêu thụ. Rủi ro thực sự nằm ở những yếu tố đi kèm trong quá trình giết mổ, bảo quản và phân phối không đảm bảo vệ sinh.

Thịt từ lợn bệnh hoặc lợn chết là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Các tác nhân như Salmonella, E.coli hay Listeria có thể tồn tại và sinh sôi nhanh chóng nếu điều kiện vệ sinh không được đảm bảo.

Khi đi vào cơ thể, chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng quen thuộc như đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa, sốt. Với trẻ em, những biểu hiện này thường diễn tiến nhanh và dễ trở nặng hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Đáng chú ý, một số loại độc tố sinh ra trong quá trình phân hủy như histamine, endotoxin hay mycotoxin có thể tồn tại ngay cả khi thực phẩm đã được nấu chín.

“Người ăn phải thực phẩm chứa độc tố có thể bị ngộ độc cấp tính, thậm chí sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng”, bác sĩ Lê Văn Thiệu cảnh báo.

Trẻ em đối tượng chịu rủi ro cao nhất

Không phải mọi rủi ro đều biểu hiện ngay lập tức. Việc tiếp xúc lâu dài với thực phẩm không an toàn, dù chỉ với lượng nhỏ, cũng có thể gây tổn thương gan, thận và hệ miễn dịch.

Bên cạnh đó, nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn, người tiêu dùng có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây lợn những tác nhân có thể gây tổn thương cơ, mắt và thậm chí hệ thần kinh.

Một yếu tố khác cần lưu ý là khi lợn mắc dịch, sức đề kháng suy giảm, tạo điều kiện cho nhiều bệnh khác phát sinh, trong đó có liên cầu khuẩn lợn bệnh có khả năng lây sang người và gây biến chứng nặng.

So với người trưởng thành, trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng chống lại vi khuẩn và độc tố còn hạn chế.

Trong môi trường học đường, bữa ăn được tổ chức theo hình thức tập thể. Nếu xảy ra sự cố thực phẩm, nguy cơ không chỉ dừng lại ở một cá nhân mà có thể lan rộng ra nhiều học sinh.

Không chỉ ảnh hưởng trước mắt, những tác động kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất và sức khỏe lâu dài của trẻ.

Nhận diện thịt an toàn: Khuyến cáo từ chuyên gia

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết, việc nhận diện thịt lợn tươi, đảm bảo chất lượng là yếu tố quan trọng giúp người tiêu dùng hạn chế rủi ro từ thực phẩm không an toàn.

Theo đó, thịt lợn tươi ngon thường có màu hồng nhạt đến đỏ tươi, bề mặt khô ráo, không có dịch nhớt, khi ấn vào có độ đàn hồi tốt và nhanh chóng trở lại trạng thái ban đầu. Thịt không có mùi lạ, khi chế biến cho nước trong, có lớp váng mỡ tự nhiên và mùi thơm đặc trưng.

Ngược lại, thịt lợn bệnh hoặc đã bị ôi thiu thường có màu sẫm bất thường, tím tái hoặc xám đục, bề mặt ẩm nhớt, dễ chảy nước, có mùi tanh hoặc chua khó chịu. Khi nấu, thịt có thể tạo nhiều bọt đục, nước luộc có màu bất thường và mùi không đặc trưng.

Để hạn chế nguy cơ sử dụng phải thực phẩm không đảm bảo, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý:

Lựa chọn thịt có nguồn gốc rõ ràng, được bày bán tại cơ sở uy tín, có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y

Không mua thịt có giá rẻ bất thường hoặc không rõ xuất xứ

Tránh sử dụng các món ăn từ thịt sống, tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt

Đảm bảo vệ sinh trong chế biến: rửa tay sạch, sử dụng dụng cụ riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo.

Cảnh báo từ một vụ việc cụ thể

Từ một đường dây tiêu thụ thịt lợn bệnh quy mô lớn, câu chuyện không chỉ dừng lại ở hành vi vi phạm pháp luật, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro sức khỏe đang hiện hữu trong đời sống hàng ngày.

Thực tế cho thấy, khi thực phẩm không đảm bảo có thể đi qua nhiều khâu trung gian và len lỏi vào chuỗi cung ứng, nguy cơ không còn giới hạn ở một nhóm đối tượng mà có thể ảnh hưởng rộng hơn đến cộng đồng.

Đặc biệt, trong môi trường học đường nơi bữa ăn mang tính tập thể và đối tượng sử dụng là trẻ nhỏ yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm cần được đặt ở mức nghiêm ngặt hơn, từ khâu nguồn gốc, kiểm tra đầu vào đến giám sát trong quá trình chế biến.

Dù chưa có kết luận về việc thực phẩm không an toàn đã trực tiếp xuất hiện trong bữa ăn học sinh, việc chuỗi cung ứng có liên quan cũng đủ để đặt ra yêu cầu phải siết chặt kiểm soát, nhằm phòng ngừa rủi ro từ sớm.

Bởi với sức khỏe trẻ em, mọi nguy cơ dù chỉ là khả năng cũng cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và không thể bị xem nhẹ.