Ngày 24/1, Cơ quan Tiêu chuẩn thực phẩm Vương quốc Anh (FSA) phát đi thông báo thu hồi sản phẩm Aptamil First Infant Formula lo ngại nhiễm độc tố cereulide (tạo ra bởi vi khuẩn Bacillus cereus).

Theo FSA, sản phẩm nằm trong diện thu hồi là Aptamil First Infant Formula loại hộp 800 g, mã lô 31-10-2026, hạn sử dụng đến 31-10-2026, đang được lưu hành tại thị trường Anh. Cơ quan này khẳng định sự hiện diện của cereulide khiến sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu an toàn để sử dụng cho trẻ sơ sinh.

Nguồn cơn nằm ở loại nguyên liệu đầu vào - dầu ARA (Arachidonic Acid)

Sự việc của Aptamil diễn ra ngay sau khi tập đoàn Nestlé cũng thực hiện một đợt thu hồi khổng lồ trên hơn 50 quốc gia (bao gồm các dòng sữa như SMA, NAN, BEBA) do cùng một loại độc tố cereulide.

Vụ thu hồi sữa Aptamil, tương tự như các vụ việc liên quan đến Nestle trước đây, được cho là bắt nguồn từ một nhà cung cấp nguyên liệu sinh học lớn tại Trung Quốc. Sự cố này làm dấy lên lo ngại về an toàn thực phẩm đối với các dòng sản phẩm sữa nhập khẩu, mặc dù các hãng sữa lớn thường quảng cáo sử dụng nguồn nguyên liệu cao cấp.

Theo Tạp chí Nhịp Sống Thị Trường, mặc dù ban đầu Nestlé và Danone từ chối nêu tên trực tiếp, nhưng các báo cáo điều tra từ giới phân tích thị trường và truyền thông quốc tế (như tờ Yicai Global và Food Ingredients First ) cho rằng, nhà cung cấp chính là Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd, một gã khổng lồ trong lĩnh vực nguyên liệu sinh học tại Trung Quốc.

Vụ việc này không chỉ đặt ra dấu hỏi lớn về an toàn thực phẩm mà còn phơi bày sự phụ thuộc rủi ro của những tập đoàn tỷ USD như Danone và Nestlé vào một nguồn cung ứng duy nhất.

Theo các thông tin xác minh từ Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) và hệ thống cảnh báo RASFF của Liên minh châu Âu, nguồn cơn của cuộc khủng hoảng bắt nguồn từ dầu ARA (Arachidonic Acid).

Đây là một loại axit béo quan trọng được thêm vào sữa công thức để giúp trẻ phát triển não bộ. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy các lô dầu ARA do Cabio Biotech sản xuất tại nhà máy ở Vũ Hán đã bị nhiễm vi khuẩn Bacillus cereus, loại vi sinh vật sản sinh ra độc tố cereulide cực kỳ nguy hiểm.

Ảnh minh họa/internet

Điều này cho thấy lỗ hổng trong việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu từ các nhà cung cấp bên thứ ba trong chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu.

Sự phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp từ Trung Quốc đã trở thành "gót chân Achilles" khiến các tập đoàn đa quốc gia rơi vào thế bị động khi mắt xích nguyên liệu thô bị gãy đổ.

Vụ việc này một lần nữa là hồi chuông cảnh tỉnh cho các tập đoàn đa quốc gia về việc thắt chặt kiểm tra độc tố không chỉ ở sản phẩm cuối cùng mà phải từ mọi thành phần nguyên liệu nhỏ nhất trong chuỗi sản xuất.

Độc tố cereulide có thể gây ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng

Từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, nguy cơ xuất hiện cereulide trong sữa công thức đã khiến nhiều tập đoàn thực phẩm lớn triển khai các đợt thu hồi phòng ngừa tại châu Âu, thu hút sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan y tế.

Theo chuyên gia, cereulide là độc tố do một số chủng vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra, có thể gây ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng với các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa và đau bụng.

Khi phát triển trong thực phẩm, Bacillus cereus có thể gây ra hai dạng bệnh do thực phẩm ở người. Dạng thứ nhất là hội chứng nôn, khởi phát rất nhanh, chỉ sau khoảng 1-5 giờ ăn phải thực phẩm nhiễm độc. Nguyên nhân là cereulide đã có sẵn trong thực phẩm trước khi tiêu thụ. Dạng thứ hai là hội chứng tiêu chảy, thường xuất hiện muộn hơn, sau 6-15 giờ, khi vi khuẩn xâm nhập cơ thể và sinh độc tố tại ruột non.

Ảnh minh họa/internet

Cereulide được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm do tính bền nhiệt rất cao. Độc tố này hầu như không bị phá hủy khi đun sôi, rang, chiên hay xử lý ở nhiệt độ cao trong thời gian dài, đồng thời bền với axit và enzyme tiêu hóa. Chính đặc tính này khiến sự hiện diện của cereulide trong sữa công thức được giới chuyên môn đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe trẻ em.

Theo đó, việc các phương pháp chế biến hay pha sữa thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn cereulide nếu độc tố đã được hình thành trong thực phẩm. Khi xâm nhập cơ thể, cereulide tác động lên ty thể, gây rối loạn chức năng ở nhiều cơ quan như gan, ruột, hệ thần kinh và hệ miễn dịch, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Các chuyên gia cảnh báo rằng các thị trường tiêu thụ hàng xách tay, trong đó có nhiều nước ngoài châu Âu, cũng có thể bị ảnh hưởng nếu sản phẩm thuộc lô thu hồi vẫn còn lưu thông.

Cơ quan chức năng Việt Nam khuyến cáo phụ huynh chỉ sử dụng các sản phẩm sữa có nguồn gốc rõ ràng, được công bố hợp pháp tại Việt Nam, đồng thời theo dõi sát các cảnh báo an toàn thực phẩm từ cơ quan chức năng trong và ngoài nước.