Nếu phải chọn một mặt trăng có vẻ ngoài kỳ lạ nhất Hệ Mặt Trời, Miranda, vệ tinh của Sao Thiên Vương, chắc chắn là một ứng viên đặc biệt. Nó chỉ rộng khoảng 500 km, tức chưa bằng 1/7 đường kính Mặt trăng của Trái đất. Thế nhưng, trên thế giới nhỏ bé này lại tồn tại những cấu trúc địa chất khổng lồ mà một thiên thể có kích thước như vậy dường như không thể có.

Ảnh: lightsinthedark

Bức ảnh Voyager 2 gửi về Trái đất năm 1986 khiến các nhà khoa học kinh ngạc. Miranda giống như được ghép từ nhiều mảnh của những thế giới khác nhau: một vùng đầy hố va chạm cổ xưa nằm cạnh những khu vực trẻ hơn với các dải sáng tối, những rãnh sâu, các sống núi và những vách đứt gãy khổng lồ. NASA thậm chí ví hình dáng của Miranda với quái vật Frankenstein – một sinh vật được tạo nên từ những phần cơ thể tưởng như không thuộc về nhau.

Đặc biệt kỳ lạ là ba khu vực được gọi là coronae. Đây là những vùng tương đối ít hố va chạm, chứa mạng lưới các thung lũng và sống núi, được phân cách rất rõ với địa hình cổ xưa xung quanh. Những cấu trúc như vậy chưa từng được quan sát thấy ở bất kỳ thiên thể nào khác trong Hệ Mặt Trời.

Ảnh: time

Miranda còn sở hữu một trong những vách đá đáng kinh ngạc nhất từng được biết đến: Verona Rupes. Nó có thể cao khoảng 20 km, tức gần gấp đôi độ cao Everest nếu tính từ mực nước biển và khoảng mười lần độ sâu Grand Canyon. Vì Miranda có trọng lực rất yếu, một vật rơi từ vách đá này sẽ mất khoảng 10–12 phút mới chạm xuống đáy.

Nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn là: Miranda đã trở nên “dị thường” như thế nào?

Một giả thuyết cho rằng Miranda từng bị một vụ va chạm cực lớn phá vỡ, sau đó các mảnh vỡ tập hợp trở lại thành thiên thể hiện nay. Một giả thuyết khác cho rằng bên trong Miranda từng có hoạt động nhiệt và thủy triều mạnh, khiến vật chất băng nóng chảy rồi trồi lên bề mặt, tạo nên những coronae kỳ dị. Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa thống nhất hoàn toàn về lịch sử của nó.

Ảnh: mondlexikon.jimdofree

Điều hấp dẫn nằm ở chỗ chúng ta mới chỉ nhìn thấy Miranda một lần ở cự ly tương đối gần. Voyager 2 bay qua hệ Sao Thiên Vương vào tháng 1/1986 và từ đó chưa có tàu vũ trụ nào quay trở lại. Vì vậy, dưới lớp băng lạnh giá kia có thể vẫn còn rất nhiều bí mật chưa được khám phá.

Miranda nhắc chúng ta rằng trong vũ trụ, kích thước không quyết định mức độ kỳ lạ. Một thế giới nhỏ bé, lạnh lẽo và xa xôi đôi khi có thể mang trong mình lịch sử địa chất phức tạp đến mức khiến cả những nhà khoa học giàu kinh nghiệm cũng phải đặt câu hỏi: rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra với nó?