Lực lượng Houthi ngày 10/9 tuyên bố đã giành quyền kiểm soát thành phố cảng Mokha, một khu vực quan trọng để kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hóa qua Biển Đỏ.

Thành phố cảng Mokha quan trọng sao?

Cư dân Mokha nói với AP rằng lực lượng Houthi có thể được nhìn thấy khắp thành phố vào ngày 10/9 và các chợ đều đóng cửa.

Chia sẻ với AP, 3 bác sĩ cho biết họ đã rời khỏi một bệnh viện ở Mokha sau khi nơi này bị lực lượng Houthi chiếm giữ. Các bác sĩ yêu cầu giấu tên vì lo sợ cho sự an toàn của bản thân. Họ cho biết những người dân khác đang tháo chạy về phía nam, hướng tới thành phố Aden, nơi hiện do các lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn kiểm soát.

Mokha từ lâu vốn nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng liên kết với Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận.

Việc lực lượng Houthi chiếm đóng Mokha đã được Ahmed Baash, một chỉ huy của lực lượng đồng minh với Chính phủ Yemen, và Hazam al-Assad, một lãnh đạo của Houthi, xác nhận với hãng AP.

Được biết, Mokha cách eo biển Bab el-Mandeb khoảng 80 km. Eo biển này là một tuyến đường thủy nối Biển Đỏ và Vịnh Aden, và là nơi 12% lượng hàng hóa toàn cầu thường đi qua.

Tầm quan trọng của eo biển Bab el-Mandeb đối với nguồn cung dầu toàn cầu đã tăng lên kể từ khi việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz bị ảnh hưởng do cuộc xung đột Mỹ và Iran bùng phát hồi cuối tháng 2/2026.

Theo các nhà phân tích, việc Houthi chiếm đóng thành phố cảng Mokha mang lại cho Iran thêm một điểm tựa tiềm năng trong cuộc xung đột với Mỹ, nếu lực lượng Houthi sử dụng sự hiện diện của họ ở Mokha để gia tăng mối đe dọa hoặc các cuộc tấn công vào tàu thuyền trên Biển Đỏ.

Yemen nguy cơ tái diễn nội chiến

AP đưa tin, việc kiểm soát Mokha đánh dấu thắng lợi lãnh thổ lớn nhất của lực lượng Houthi kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn (giữa Houthi và Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận) được ký kết năm 2022 nhằm chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hơn một thập kỷ. Diễn biến gần đây khiến nhiều người lo ngại nội chiến ở Yemen tái bùng phát.

Theo Ahmed al-Mawazi, một binh sĩ thuộc lực lượng vũ trang Yemen, và Abdel Kader al-Sharabi, một thành viên của lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn hỗ trợ Chính phủ Yemen, lực lượng Houthi gần đây đã đạt được những bước tiến ở tỉnh Taiz phía tây, nơi có Mokha.

Ahmed al-Mawazi và Abdel Kader al-Sharabi đều xác nhận lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát khu vực al-Shaqira ở Taiz, một tuyến đường tiếp tế quan trọng cho lực lượng Chính phủ Yemen ở phía nam Hodeida.

Địa hình đồi núi xung quanh Taiz mang lại cho lực lượng Houthi một khu vực chiến lược quan sát bờ biển phía tây Yemen, theo Baraa Shiban, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh ở London. Shiban nhận định, lực lượng Houthi có thể khiến việc vận chuyển hàng hải trên Biển Đỏ trở nên nguy hiểm hơn bằng cách rải thủy lôi, tương tự như những gì Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã làm ở eo biển Hormuz.

Theo lời kể của một số cư dân Mokha, lực lượng Chính phủ Yemen đã tiến hành các cuộc không kích nhắm vào lực lượng tiếp viện của Houthi ở phía tây Taiz. Quân đội Chính phủ Yemen kêu gọi người dân tránh các tuyến đường giữa Taiz và Mokha.

Theo Farea al-Muslimi, một nhà nghiên cứu tại tổ chức Chatham House chuyên về Yemen và vùng Vịnh, việc lực lượng Houthi tiến vào Mokha có thể mang lại lợi thế cho Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Bab al Mandeb giảm khoảng 60% kể từ khi lực lượng Houthi bắt đầu tấn công các tàu thuyền tại đây vào cuối năm 2023, khiến nhiều công ty phải từ bỏ tuyến đường này.

Hoạt động vận chuyển tăng nhẹ trong năm nay khi Ả Rập Xê Út tìm kiếm các tuyến đường thay thế cho eo biển Hormuz; các chuyến hàng dầu của Ả Rập Xê Út đã được chuyển hướng qua đường ống đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nhưng theo Lloyd's List Intelligence, "các mối đe dọa mới từ lực lượng Houthi đã hạn chế" hoạt động này.

“Cuộc chiến tái bùng phát này khiến tất cả chúng ta lo ngại”, Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc về Yemen, Hans Grundberg, cảnh báo tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hôm 10/9.

Đặc phái viên Hans Grundberg kêu gọi cộng đồng quốc tế giải quyết “giai đoạn mới và nguy hiểm hơn này - một giai đoạn mà nếu không được kiểm soát, hậu quả sẽ không chỉ giới hạn trong biên giới Yemen”.

Trong khi đó, Đại sứ Yemen tại Liên Hợp Quốc, Abdullah Al-Saadi, kêu gọi Hội đồng Bảo an lên án việc lực lượng Houthi leo thang quân sự.

Đại sứ Ả Rập Xê Út tại Liên Hợp Quốc, Abdulaziz Alwasil, cho biết nước này vẫn ủng hộ hòa bình ở Yemen nhưng sẽ "thực hiện mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn các cuộc tấn công của lực lượng Houthi".

>>> Mời độc giả xem thêm video về vụ Houthi tấn công tàu hàng trên Biển Đỏ trước đây