Phát hiện ngôi mộ cổ gây kinh ngạc tại Nội Mông

Tại khu vực Ba Lâm Hữu Kỳ, thành phố Xích Phong, Nội Mông, Trung Quốc, một ngôi mộ cổ thuộc hoàng tộc nhà Thanh đã khiến giới nghiên cứu đặc biệt chú ý bởi những hiện vật quý giá và tình trạng bảo tồn thi hài.

Ngôi mộ nằm dưới chân núi Bayan Taobai, thuộc khu vực Bayan Erden, được xây dựng dành cho Cố Luân Vinh Hiến công chúa, con gái của hoàng đế Khang Hy.

Theo các tài liệu khảo cổ, công trình từng bị phá hoại trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa. Năm 1966, cơ quan quản lý văn vật địa phương tiến hành khảo sát, thu dọn di tích. Nhiều tư liệu giới thiệu di sản sau này cũng nhắc đến việc mở mộ và phát hiện hiện vật vào năm 1972.

Điều gây bất ngờ là thi hài công chúa, sau hơn hai thế kỷ an táng, vẫn giữ được nhiều đặc điểm cơ thể. Các ghi chép mô tả mái tóc còn nguyên, làn da vẫn có độ đàn hồi và trang phục được bảo tồn tương đối tốt. Đặc biệt, người được an táng mặc một chiếc long bào màu vàng thêu hình rồng, đính vô số viên ngọc trai nhỏ. Đây là hiện vật khiến ngôi mộ trở nên nổi tiếng.

Thi hài hơn 200 năm vẫn được bảo tồn

Theo kết quả khảo sát được công bố, thi hài công chúa nằm ngửa trong quan tài, đầu hướng Nam, chân hướng Bắc. Người được an táng cao khoảng 1,56 m, mái tóc đen được tết thành hai bím dài khoảng 75 cm.

Trên đầu công chúa là chiếc mũ phượng bằng vàng. Hai tay đeo vòng và nhẫn, chân mang đôi giày thêu bằng lụa đỏ. Bên ngoài những lớp trang phục là chiếc long bào được trang trí cầu kỳ.

Tình trạng bảo tồn của thi hài gây chú ý bởi công chúa qua đời năm 1728. Nếu tính đến năm 1972, thời gian an táng đã kéo dài khoảng 244 năm.

Tuy nhiên, việc thi hài còn tương đối nguyên vẹn không đồng nghĩa với hiện tượng bất tử hay yếu tố siêu nhiên. Trong khảo cổ học, mức độ phân hủy chịu ảnh hưởng của nhiều điều kiện như nhiệt độ, độ ẩm, cấu trúc quan tài, môi trường chôn cất và phương pháp xử lý thi hài.

Đối với trường hợp Vinh Hiến công chúa, các tư liệu phổ biến chưa cung cấp đầy đủ kết quả phân tích pháp y để xác định chính xác nguyên nhân bảo tồn. Vì vậy, những lời giải thích cho rằng thi hài không phân hủy nhờ một loại thuốc bí truyền vẫn chỉ là suy đoán.

Thân phận đặc biệt của công chúa nhà Thanh

Cố Luân Vinh Hiến công chúa sinh năm 1673, là con gái thứ ba của hoàng đế Khang Hy, mẹ là Vinh phi Mã Giai thị.

Theo chế độ phong tước thời Thanh, con gái do hoàng hậu sinh ra thường được phong Cố Luân công chúa, trong khi con gái của phi tần thường nhận tước Hòa Thạc công chúa.

Năm 1691, Vinh Hiến được phong Hòa Thạc công chúa và kết hôn với Ô Nhĩ Cổn, một quý tộc thuộc bộ tộc Ba Lâm ở Mông Cổ. Cuộc hôn nhân mang ý nghĩa chính trị quan trọng, góp phần củng cố quan hệ giữa triều đình nhà Thanh và các thế lực quý tộc Mông Cổ.

Năm 1709, Khang Hy đặc biệt nâng tước hiệu của bà lên Cố Luân công chúa. Đây là sự ưu ái hiếm gặp đối với một công chúa không phải con ruột của hoàng hậu. Theo ghi chép trong mộ chí, Vinh Hiến nổi tiếng hiếu thuận và được Khang Hy đánh giá cao trong số các con gái.

Bà qua đời năm 1728, dưới triều Ung Chính, hưởng thọ 56 tuổi theo cách tính tuổi truyền thống của Trung Quốc.

Vì sao công chúa được mặc long bào?

Một trong những câu hỏi gây tò mò nhất là lý do công chúa được an táng trong chiếc áo có hình rồng. Trong xã hội phong kiến Trung Quốc, hình tượng rồng gắn liền với quyền lực hoàng gia. Tuy nhiên, việc sử dụng hoa văn rồng trong trang phục nhà Thanh phức tạp hơn quan niệm chỉ hoàng đế mới được mặc áo có hình rồng.

Tùy địa vị, giới tính, nghi lễ và quy định từng thời kỳ, những thành viên khác trong hoàng tộc cũng có thể sử dụng trang phục mang họa tiết rồng với kiểu dáng và màu sắc phù hợp.

Vinh Hiến là công chúa có tước hiệu cao quý, đồng thời nhận được sự ưu ái đặc biệt từ Khang Hy. Vì vậy, sự xuất hiện của long bào trong mộ phản ánh địa vị nổi bật của bà trong hoàng tộc.

Trong số những hiện vật được khai quật, chiếc long bào đính ngọc trai được xem là một trong những báu vật nổi bật nhất. Áo được may bằng lụa màu vàng, trên bề mặt trang trí tám hình rồng bằng những viên ngọc trai nhỏ, kết hợp chỉ vàng và kỹ thuật thêu tinh xảo.

Một số tư liệu ghi nhận số ngọc trai sử dụng lên đến hàng chục nghìn viên, thậm chí hơn 80.000 viên.

Các hình rồng được phân bố trên thân trước, thân sau, vai và phần dưới áo. Bên cạnh đó còn có hoa văn sóng nước, núi đá và mây lành. Những họa tiết này mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện quyền uy, sự trường thọ và mong ước tốt đẹp.

Việc lựa chọn ngọc trai kích thước nhỏ, tương đối đồng đều, sau đó kết hợp thành hình rồng đòi hỏi kỹ thuật chế tác rất cao. Đây cũng là minh chứng cho trình độ thủ công và nghệ thuật may thêu của những nghệ nhân cổ xưa phục vụ hoàng gia thời nhà Thanh.