Trò chuyện với Tri thức và Cuộc sống trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX, sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, GS.BS.AHLĐ Nguyễn Anh Trí, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho hay, công tác chuẩn bị cho Đại hội được thực hiện rất chu đáo. Ông kỳ vọng Đại hội IX sẽ tạo ra những đổi mới lớn, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đưa hoạt động khoa học công nghệ bám sát thực tiễn, phát huy hiệu quả nguồn lực trí thức.
Tập hợp, phát huy đội ngũ trí thức qua các hội chuyên ngành
Từ thực tiễn hoạt động của một số hội trong lĩnh vực y tế như Hội Huyết học - Truyền máu Việt Nam, Hội Tan máu bẩm sinh Việt Nam và Hội Rối loạn đông máu Việt Nam, GS.TS.AHLĐ Nguyễn Anh Trí nhận thấy rõ vai trò quan trọng của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Theo ông, Liên hiệp Hội Việt Nam thực sự là nơi tập hợp đội ngũ khoa học kỹ thuật thông qua các hội chuyên ngành. Trên cơ sở đó, tổ chức có những định hướng để triển khai các hoạt động, góp phần tăng cường sự hiểu biết, gắn kết trong đội ngũ trí thức.
Đặc biệt, các hoạt động của Liên hiệp Hội cần bám sát những định hướng của Đảng và Nhà nước. Đây là điều ông nhận thấy rất rõ qua thực tiễn hoạt động.
“Trong quá trình tham gia hoạt động tại Liên hiệp Hội Việt Nam, tôi đánh giá đây là một tổ chức làm việc nghiêm túc, có vai trò kết nối và triển khai các chủ trương, định hướng của Đảng, đồng thời đưa những định hướng đó đến các hội chuyên ngành”, GS Nguyễn Anh Trí cho hay.
Khoa học phải xuất phát từ những vấn đề thực tiễn
Để hoạt động của đội ngũ trí thức khoa học đến gần hơn với quá trình hoạch định chính sách và giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước, GS Nguyễn Anh Trí cho rằng trước hết, các nhà khoa học và hội khoa học kỹ thuật chuyên ngành phải bám sát thực tiễn, gần gũi với thực tiễn và xuất phát từ những vấn đề thực tiễn để nghiên cứu, làm việc.
Đây là yêu cầu quan trọng đối với hoạt động khoa học. Bản thân là một nhà khoa học, ông nhận thấy rõ giá trị của việc nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn. Trong lĩnh vực y tế, điều này càng thể hiện rõ khi khoa học công nghệ đang phát triển nhanh và ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Chẳng hạn, những công nghệ như trí tuệ nhân tạo, robot, robot phẫu thuật đang được đưa vào ứng dụng ngày càng phổ biến. Chuyển đổi số cũng diễn ra mạnh mẽ, đi sâu vào nhiều hoạt động của ngành y tế, từ khám bệnh, chữa bệnh, dự phòng đến sinh đẻ, kế hoạch hóa gia đình.
Theo GS Nguyễn Anh Trí, nghiên cứu lý luận, nghiên cứu cơ bản cũng như nghiên cứu ứng dụng đều cần xuất phát từ thực tiễn. Qua đó, kết quả nghiên cứu có thể tạo ra những giá trị thiết thực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của cuộc sống.
Vai trò của khoa học công nghệ không chỉ nằm ở khả năng ứng dụng mà còn ở việc tạo ra nguồn lực, động lực để tạo ra sản phẩm, của cải vật chất và nâng cao hiệu quả công việc. Nếu không áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ hiện nay, các hoạt động khám chữa bệnh, chống dịch, giải quyết những vấn đề về dân số sẽ khó đạt hiệu quả như yêu cầu.
Bên cạnh yêu cầu đối với các nhà khoa học, Nhà nước cần giao nhiệm vụ, tạo điều kiện để các nhà khoa học và các hội khoa học chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ được giao. Cùng với đó là bảo đảm kinh phí, có quy trình đánh giá và cơ chế khen thưởng phù hợp với các quy định của Nhà nước.
Khi nhiệm vụ, kinh phí, đánh giá và khen thưởng được đặt trong một quy trình thống nhất, đúng quy định, hiệu quả hoạt động sẽ được nâng lên đáng kể. Quan trọng hơn, các nhà khoa học và tổ chức khoa học có điều kiện để phát huy năng lực, đóng góp nhiều hơn.
Liên hiệp Hội Việt Nam cần sâu sát và gắn kết hơn nữa để thực hiện tốt vai trò này, nhất là trong kết nối giữa Nhà nước, các bộ, ngành, Chính phủ, các tỉnh, thành phố với các nhà khoa học và hội chuyên ngành.
“Sự kết nối đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn để đội ngũ trí thức và các tổ chức khoa học triển khai hoạt động, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn”, GS Trí cho hay.
Đại hội IX kỳ vọng tạo chuyển động mới cho đội ngũ trí thức
Đánh giá về công tác chuẩn bị Đại hội IX của Liên hiệp Hội Việt Nam, GS Nguyễn Anh Trí cho rằng công tác chuẩn bị đã được thực hiện rất chu đáo, từ tài liệu, nhân sự đến hậu cần và truyền thông.
Ông tin rằng Đại hội IX sẽ mang tính đổi mới rất lớn. Theo ông, điều này thể hiện qua nhiều nội dung, trong đó có vấn đề tên gọi, nội dung hoạt động và những định hướng mới của tổ chức.
Đặc biệt, qua nghiên cứu các dự thảo báo cáo phục vụ Đại hội, GS Nguyễn Anh Trí nhận thấy rõ một tầm nhìn mang tính chiến lược, phù hợp với một thời kỳ phát triển mới, thời kỳ mà ông gọi là “cất cánh của đất nước”.
“Những chuẩn bị cho Đại hội IX cho thấy kỳ vọng về một giai đoạn hoạt động mới của Liên hiệp Hội Việt Nam, trong đó vai trò tập hợp đội ngũ trí thức, kết nối các hội chuyên ngành và đưa khoa học công nghệ vào thực tiễn tiếp tục được phát huy”, GS Nguyễn Anh Trí bày tỏ.
Từ thực tiễn lĩnh vực y tế, GS Nguyễn Anh Trí cho hay, khoa học công nghệ đang phát triển rất nhanh và ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Chẳng hạn, những công nghệ như trí tuệ nhân tạo, robot, robot phẫu thuật đang được đưa vào ứng dụng ngày càng phổ biến. Chuyển đổi số cũng diễn ra mạnh mẽ, đi sâu vào nhiều hoạt động của ngành y tế, từ khám bệnh, chữa bệnh, dự phòng đến sinh đẻ, kế hoạch hóa gia đình.
Vai trò của khoa học công nghệ không chỉ nằm ở khả năng ứng dụng mà còn ở việc tạo ra nguồn lực, động lực để tạo ra sản phẩm, của cải vật chất và nâng cao hiệu quả công việc.
Ông cho rằng nếu không áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ, các hoạt động khám chữa bệnh, chống dịch, giải quyết những vấn đề về dân số sẽ khó đạt hiệu quả như yêu cầu. Những cách làm cũ không còn phù hợp với bối cảnh mới.
Thực tế này đặt ra đòi hỏi lớn đối với đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật nói chung, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, trong việc đổi mới, nâng cao trình độ, thay đổi công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số. Đây là điều kiện để tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động khám chữa bệnh.
Bài viết nằm trong tuyến bài hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX.
